inn 


mm 


111;;     i| 


iii 


iiiiiiii 


Hllii 


4je^^j^-e  ^p  ^  ^^  ^  <^  '-c  /J 


./. 


'^ttt 


♦ 


*^Nfc;; 


/ 


JL 


UNIVERSITY  OF 
AT   LOS 


CALIFORNIA 

LES 


O 


^ 


A  Selection  of  Latin  Verse 


Edited  by 

THE   INSTRUCTORS   IN    LATIN 
WILLIAMS  COLLEGE 


NEW   HAVEN:     YALE   UNIVERSITY   PRESS 

LONDON:     HUMPHREY   MILFORD 

OXFORD  UNIVERSITY  PRESS 

MDCCCCXIV 


Copyright,  1914 
By  Yale  University  Press 


First  printed,  March,  1914 

Second  printing,  June,  1915 

Third  printing,  February,  1916 

Fourth  printing,  March,  1916 


If'   ' 
?    '  '       • 


PREFACE 

This  compilation  of  Latin  verse  has  been  prepared  to 
meet  the  needs  of  the  Freshman  classes  in  Williams  Col- 
lege. Many  students  do  not  continue  the  study  of  Latin 
after  the  first  year  in  college.  The  ample  provision  for 
these  may  serve  also  to  sharpen  the  appetite  of  others  who 
later  are  to  make  a  more  thorough  study  of  some  of  the 
authors  here  included.  The  aim,  therefore,  has  been  to 
make  a  selection  representative  of  the  best  Latin  poetry 
of  all  periods,  and  full  enough  to  enable  the  instructor  to 
draw  at  discretion  from  the  supply  contained  in  a  single 
volume. 

In  matters  of  orthography  and  textual  criticism  the 
effort  has  been  made  not  to  sacrifice  scholarship  to  the 
clearness  and  simplicity  that  are  essential  in  a  book  of 
this  nature. 

The  editors  plan  to  publish  later  brief  explanatory  notes. 

Henry  D.  Wild 
George  E.  Howes 
Monroe  N.  Wetmore 
John  S.  Galbraith 
Alfred  M.  Dame 
Williamstown,  Mass., 
December  23,  1913. 


31)4856 


A  Selection  of  Latin  Verse 


Q.  ENNIVS 

J 

Et  cita  cum  tremulis  anus  attulit  artubus  lumen. 

Talia  turn  memorat  lacrimans  exterrita  somno: 

'Eurydica  prognata,  pater  quam  noster  amavit, 

vires  vitaque  corpus  meum  nunc  deserit  omne. 

Nam  me  visus  homo  pulcher  per  amoena  salicta  5 

et  ripas  raptare  locosque  novos.     Ita  sola 

postilla,  germana  soror,  errare  videbar 

tardaque  vestigare  et  quaerere  te  neque  posse 

corde  capessere:  semita  nulla  pedem  stabilibat. 

Exim  compellare  pater  me  voce  videtur  10 

his  verbis :  "O  gnata,  tibi  sunt  ante  gerendae 

aerumnae,  post  ex  fluvio  fortuna  resistet." 

Haec  effatus  pater,  germana,  repente  recessit 

nee  sese  dedit  in  conspectum  corde  cupitus, 

quamquam  multa  manus  ad  caeli  caerula  templa  15 

tendebam  lacrimans  et  blanda  voce  vocabam. 

Vix  aegro  cum  corde  meo  me  somnus  reliquit.' 


Curantes  magna  cum  cura  turn  cupientes 
regni  dant  operam  simul  auspicio  augurioque. 


2  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Hinc  Remus  ausj^icio  se  devovet  atque  secundam 

solus  avem  servat.     At  Romulus  pulcher  in  alto 

quaerit  Aventino^  spectat  genus  altivolantum.  5 

Certabant,  urbera  Romam  Remoramne  vocarent. 

Omnibus  cura  viris,  uter  csset  induperator, 

Exspectant  veluti,  consul  cura  mittcre  signum 

vult^  omnes  avidi  spectant  ad  carceris  oras, 

quam  mox  emittat  pictis  e  faucibus  currus,  10 

sic  exspectabat  populus  atque  ora  tenebat 

rebus,  utri  magni  victoria  sit  data  regni. 

Interea  sol  albus  recessit  in  infera  noctis. 

Exim  Candida  se  radiis  dedit  icta  foras  lux ; 

et  simul  ex  alto  longe  pulcherrima  praepes  15 

laeva  volavit  avis,  simul  aureus  exoritur  sol. 

Cedunt  de  caelo  ter  quattuor  corpora  sancta 

avium,  praepetibus  sese  pulchrisque  locis  dant. 

Conspicit  inde  sibi  data  Romulus  esse  priora, 

auspicio  regni  stabilita  scamna  solumque.  20 

3 

O  Tite  tute  Tati  tibi  tanta,  tyranne,  tulisti. 

4 

At  tuba  terribili  sonitu  taratantara  dixit. 

5 

Aio  te,  Aeacida,  Romanos  vincere  posse. 

6 

'Nee  mi  aurum  posco  nee  mi  pretium  dederitis: 
non  cauponantes  bellum,  sed  belligerantes 
ferro,  non  auro,  vitam  cernamus  utrique. 


Q.  ENNIFS  8 

Vosne  velit  an  me  regnare  era  quidve  ferat  Fors 

virtute  experiamur.     Et  hoc  simul  accipe  dictum:  5 

quorum  virtuti  belli  fortuna  pepercit, 

eorundem  libertati  me  parcere  certum  est. 

Dono^  ducite,  doque  volentibus  cum  magnis  dis.' 

7 
Haece  locutus  vocat,  quocum  bene  saepe  libenter 
mensam  sermonesque  suos  rerumque  suarum 
comiter  impertit,  magnam  cum  lassus  dial 
partem  fuisset  de  summis  rebus  regendis 
consilio,  indu  foro  lato  sanctoque  senatu,  5 

cui  res  audacter  magnas  parvasque  iocumque 
eloqueretur,  et  cuncta  malaque  et  bona  dictu 
evomeret,  si  qui  vellet,  tutoque  locaret. 
Quocum  multa  volup  ac  gaudia  clamque  palamque ! 
Ingenium  cui  nulla  malum  sententia  suadet  10 

ut  faceret  facinus,  levis,  baud  malus,  doctus,  fidelis, 
suavis  homo,  facundus,  suo  contentus,  beatus, 
scitus,  secunda  loquens  in  tempore,  commodus,  verbum 
paucum,  multa  tenens,  antiqua  sepulta  vetustas 
quae  facit;  et  mores  veteresque  novosque  tenentem,  15 

multorum  veterum  leges  divumque  hominumque, 
prudentem,  qui  dicta  loquive  tacereve  posset. 
Hunc  inter  pugnas  Servilius  sic  compellat. 

8 
Ille  vir  baud  magna  cum  re,  sed  plenus  fidei. 

9 

Vnus  homo  nobis  cunctando  restituit  rem. 

Noenum  rumores  ponebat  ante  salutem. 

Ergo  postque  magisque  viri  nunc  gloria  claret. 


4  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

10 

Sicut  fortis  equus,  spatio  qui  saepe  supremo 
vicit  Olympia,  nunc  senio  confectus  quiescit. 

n 

Moribus  antiquis  res  stat  Romana  virisque. 

12 

Et  turn  sicut  equus,  qui  de  praesepibus  fartus 

vincla  suis  magnis  animis  abrupit  et  inde 

fcrt  sese  campi  per  caerula  laetaque  prata 

celso  pectore,  saepe  iubam  quassat  simul  altam, 

spiritus  ex  anima  calida  spumas  agit  albas.  6 

13 

Sed  superstitiosi  vates  impudentesque  harioli, 
aut  inertes  aut  insani  aut  quibus  egestas  imperat, 
qui  sibi  semitam  non  sapiunt,  alteri  monstrant  viam, 
quibus  divitias  pollicentur,  ab  iis  drachumara  ipsi  petunt. 
De  his  divitiis  sibi  deducant  drachumam,  reddant  cetera.     5 

14 

Nemo  me  lacrimis  decoret  nee  funera  fletu 
faxit.     Cur?    Volito  vivus  per  ora  virum. 

C.  LVCILIVS 

15 

Virtus,  Albine,  est,  pretium  persolvere  verum 
quis  in  versamur,  quis  vivimus  rebus,  potesse; 
virtus  est,  homini  scire  id  quod  quaeque  habeat  res ; 
virtus,  scire,  homini  rectum,  utile  quid  sit,  honestum, 


T.  LVCRETIVS  CARVS  6 

quae  bona,  quae  mala  item,  quid  inutile,  turpe,  inhones- 

tum;  5 

virtus,  quaerendae  finem  re  scire  modumque; 
virtus,  divitiis  pretium  persolvere  posse; 
virtus,  id  dare,  quod  re  ipsa  debetur,  honori; 
hostem  esse  atque  inimicum  hominum  morumque  malorum, 
contra  defensorem  hominum  morumque  bonorum,  10 

hos  magni  facere,  his  bene  velle,  his  vivere  amicum; 
commoda  praeterea  patriai  prima  putare, 
deinde  parentum,  tertia  iam  postremaque  nostra. 

M.  TVLLIVS  CICERO 

Die,  hospes,  Spartae  nos  te  hie  vidisse  iacentis, 
dum  Sanctis  patriae  legibus  obsequimur. 

T.  LVCRETIVS  CARVS 

17 

Aeneadum  genetrix,  hominum  divumque  voluptas, 

alma  Venus,  caeli  subter  labentia  signa 

quae  mare  navigerum,  quae  terras  frugiferentis 

concelebras,  per  te  quoniam  genus  omne  animantum 

concipitur  visitque  exortum  lumina  solis:  5 

te,  dea,  te  fugiunt  venti,  te  nubila  caeli 

adventumque  tuum,  tibi  suavis  daedala  tellus 

summittit  flores,  tibi  rident  aequora  ponti 

p)acatumque  nitet  diffuse  lumine  caelum. 

Nam  simul  ac  species  patefacta  est  verna  diei  10 

et  reserata  viget  genitabilis  aura  Favoni, 


6  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

aeriae  primum  volucres  te,  diva,  tuumque 

significant  initum  perculsae  corda  tua  vi. 

Inde  ferae  pecudes  persultant  pabula  laeta 

et  rapidos  tranant  amnis:  ita  capta  lepore  15 

to  sequitur  cujjide  quo  quamque  inducere  pergis. 

Denique  per  maria  ac  montis  fluviosque  rapacis 

frondiferasque  domos  avium  camposque  virentis 

omnibus  incutiens  blandum  per  pectora  amorem 

effieis  ut  cupide  generatim  saecla  propagent.  20 

Quae  quoniam  rerum  naturam  sola  gubernas 

nee  sine  te  quidquam  dias  in  lurainis  oras 

exoritur  neque  fit  laetum  neque  amabile  quidquam, 

te  sociam  studeo  scribendis  versibus  esse 

quos  ego  de  rerum  natura  pangere  conor  25 

Memmiadae  nostro,  quem  tu,  dea,  tempore  in  omni 

omnibus  ornatum  voluisti  excellere  rebus. 

Quo  magis  aeternum  da  dictis,  diva,  leporem. 

Effice  ut  interea  fera  moenera  militiai 

per  maria  ac  terras  omnis  sopita  quiescant.  30 

18 

Humana  ante  oculos  foede  cum  vita  iaceret 

in  terris  oppressa  gravi  sub  religione 

quae  caput  a  caeli  regionibus  ostendebat 

horribili   super  aspectu  mortalibus  instans, 

primum  Graius  homo  mortalis  tollere  contra  6 

est  oculos  ausus  primusque  obsistere  contra, 

quem  neque  fama  deum  nee  fulmina  nee  minitanti 

murmure  compressit  caelum,  sed  eo  magis  acrem 

inritat  animi  virtutem,  effringere  ut  arta 

naturae  primus  portarum  claustra  cupiret.  10 

Ergo  vivida  vis  animi  pervicit,  et  extra 


T.  LVCRETIVS  CARVS  7 

processit  longe  flammantia  moenia  mundi 

atque  omne  immensum  peragravit  mente  animoque, 

unde  refert  nobis  victor  quid  possit  oriri, 

quid  nequeat,  finita  potestas  denique  cuique  15 

quanam  sit  ratione  atque  alte  terminus  haerens. 

Quare  religio  pedibus  subiecta  vicissim 

obteritur,  nos  exaequat  victoria  caelo. 

19 

E  tenebris  tantis  tarn  clarum  extollere  lumen 

qui  primus  potuisti  inlustrans  commoda  vitae, 

te  sequor,  o  Graiae  gentis  decus,  inque  tuis  nunc 

ficta  pedum  pono  pressis  vestigia  signis, 

non  ita  certandi  cupidus  quam  propter  amorem  6 

quod  te  imitari  aveo;  quid  enim  contendat  hirundo 

cycnis,  aut  quidnam  tremulis  facere  artubus  haedi 

consimile  in  cursu  possint  et  fortis  equi  vis  ? 

Tu,  pater,  es  rerum  inventor,  tu  patria  nobis 

suppeditas  praecepta,  tuisque  ex,  inclute,  chartis,  10 

floriferis  ut  apes  in  saltibus  omnia  libant, 

omnia  nos  itidem  depascimur  aurea  dicta, 

aurea,  perpetua  semper  dignissima  vita. 

Nam  simul  ac  ratio  tua  coepit  vociferari 

naturam  rerum,  divina  mente  coorta,  15 

diffugiunt  animi  terrores,  moenia  mundi 

discedunt,  totum  video  per  inane  geri  res. 

Apparet  divum  numen  sedesque  quietae 

quas  neque  concutiunt  venti  nee  nubila  nimbis 

aspergunt  neque  nix  acri  concreta  pruina  20 

cana  cadens  violat  semperque  innubilus  aether 

integit,  et  large  diffuso  lumine  rident. 

Omnia  suppeditat  porro  natura  neque  ulla 


8  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

res  animi  pacem  delibat  tempore  in  ullo. 

At  contra  nusquara  apparent  Acherusia  templa  25 

nee  tellus  obstat  quin  omnia  dispiciantur, 

sub  pedibus  quaecumque  infra  per  inane  geruntur. 

His  ibi  me  rebus  quaedam  divina  voluptas 

percipit  atque  horror,  quod  sic  natura  tua  vi 

tam  manifesta  patens  ex  omni  parte  retecta  est.  30 

20 

'lam  iam  non  domus  accipiet  te  laeta,  neque  uxor 

optima  nee  dulces  occurrent  oscula  nati 

praeripere  et  tacita  pectus  dulcedine  tangent. 

Non  poteris  factis  florentibus  esse,  tuisque 

praesidium.     Misero  misere/  aiunt,  'omnia  ademit  6 

una  dies  infesta  tibi  tot  praemia  vitae.' 

Illud  in  his  rebus  non  addunt,  'Nee  tibi  earum 

iam  desiderium  rerum  super  insidet  una.' 

Quod  bene  si  videant  animo  dictisque  sequantur, 

dissolvant  animi  magno  se  angore  metuque.  10 

'Tu  quidem  ut  es  leto  sopitus,  sic  eris  aevi 

quod  superest  cunctis  privatus  doloribus  aegris: 

at  nos  horrifico  cinefactum  te  pro})e  busto 

insatiabiliter  deflevimus,  aeternumque 

nulla  dies  nobis  maerorem  e  pectore  demet.'  15 

Illud  ab  hoc  igitur  quaerendum  est,  quid  sit  amari 

tanto  opere,  ad  somnum  si  res  redit  atque  quietem, 

cur  quisquam  aeterno  possit  tabescere  luctu. 

21 

Denique  si  vocem  rerum  natura  repente 

mittat  et  hoc  alicui  nostrum  sic  increpet  ipsa 

'Quid  tibi  tanto  opere  est,  mortalis,  quod  nimis  aegris 


T.  LVCRETIVS  CARVS  9 

luctibus  indulges?     Quid  mortem  congemis  ac  fles? 

Nam  gratis  anteacta  fuit  tibi  vita  priorque  Q 

et  non  omnia  pertusum  congesta  quasi  in  vas 

commoda  perfluxere  atque  ingrata  interiere: 

cur  non  ut  plenus  vitae  conviva  recedis 

aequo  animoque  capis  securam,  stulte^  quietem? 

Sin  ea  quae  fruetus  cumque  es  periere  profusa  10 

vitaque  in  offensu  est,  cur  amplius  addere  quaeris, 

rursum  quod  pereat  male  et  ingratum  occidat  omne, 

non  potius  vitae  finem  facis  atque  laboris? 

Nam  tibi  praeterea  quod  machiner  inveniamque, 

quod  placeat,  nil  est:  eadem  sunt  omnia  semper.  15 

Si  tibi  non  annis  corpus  iam  marcet  et  artus 

confecti  languent,  eadem  tamen  omnia  restant, 

omnia  si  pergas  vivendo  vincere  saecla, 

atque  etiam  potius,  si  numquam  sis  moriturus/ 

quid  respondemus,  nisi  iustam  intendere  litem  20 

naturam  et  veram  verbis  exponere  causam? 

Grandior  hie  vero  si  iam  seniorque  queratur 

atque  obitum  lamentetur  miser  amplius  aequo, 

non  merito  inclamet  magis  et  voce  increpet  acri? 

'Aufer  abhinc  lacrimas,  balatro,  et  compesce  querellas.     25 

Omnia  perfunctus  vitai  praemia  marces. 

Sed  quia  semper  aves  quod  abest,  praesentia  temnis, 

imperfecta  tibi  elapsa  est  ingrataque  vita 

et  nee  opinanti  mors  ad  caput  astitit  ante 

quam  satur  ac  plenus  possis  discedere  rerum.  80 

Nunc  aliena  tua  tamen  aetate  omnia  mitte 

aequo  animoque  agedum  magnus  concede:  necesse  est.* 

lure,  ut  opinor,  agat,  iure  increpet  inciletque; 

cedit  enim  rerum  novitate  extrusa  vetustas 

semper,  et  ex  aliis  aliud  reparare  necesse  est;  85 


10  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

nee  quisquam  in  barathrum  nee  Tartara  deditur  atra: 

materies  opus  est  ut  crescant  postera  saecla; 

quae  tamen  omnia  te  vita  perfuncta  sequentur; 

nee  minus  ergo  ante  haee  quam  tu  cecidere,  cadentque. 

Sie  alid  ex  alio  numquam  desistet  oriri  40 

vitaque  mancipio  nulli  datur,  omnibus  usu. 

Respice  item  quam  nil  ad  nos  anteacta  vetustas 

tem2:)oris  aeterni  fuerit,  quam  nascimur  ante. 

Hoe  igitur  speculum  nobis  natura  futuri 

temporis  exponit  post  mortem  denique  nostram.  46 

Numquid  ibi  horribile  apparet,  num  triste  videtur 

quidquam,  non  omni  somno  securius  exstat? 

22 

Nee  nimio  tum  plus  quam  nune  mortalia  saecla 

duleia  linquebant  labentis  lumina  vitae. 

Vnus  enim  tum  quisque  magis  deprensus  eorum 

pabula  viva  feris  praebebat,  dentibus  haustus, 

et  nemora  ac  montis  gemitu  silvasque  replebat  5 

viva  videns  vivo  sepeliri  viscera  busto. 

At  quos  effugium  servarat  eorpore  adeso, 

posterius  tremulas  super  ulcera  taetra  tenentes 

palmas  horriferis  accibant  vocibus  Orcum, 

donique  eos  vita  privarant  vermina  saeva  10 

expertis  opis,  ignaros  quid  vulnera  vellent. 

At  non  multa  virum  sub  signis  milia  ducta 

una  dies  dabat  exitio  nee  turbida  ponti 

aequora  fligebant  navis  ad  saxa  virosque. 

Hie  temere  in  cassum  frustra  mare  saepe  coortum  15 

saevibat  leviterque  minas  ponebat  inanis, 

nee  poterat  quemquam  placidi  pellacia  jaonti 

subdola  pellicere  in  fraudem  ridentibus  undis. 


C.  VALERIVS  CATVLLVS  11 

improba  naucleri  ratio  cum  caeca  iacebat. 

Turn  penuria  deinde  cibi  languentia  leto  20 

membra  dabat,  contra  nunc  rerum  copia  mersat. 

Illi  imprudentes  ipsi  sibi  saepe  venenum 

vergebant,  nurui  nunc  dant  sollertius  ipsi. 

C.  VALERIVS  CATVLLVS  <y  ALm^  i^m^ '^  U^ 

23 


c.  ^ 


jL<A~^    Cui  dono  lepidum  novum  libellum     h.-f^juu. 
^  arido  modo  pumice  expolitum? 

Corneli,  tibi:  namque  tu  solebas 

meas  esse  aliquid  putare  nugas, 

iam  turn  cum  ausus  es  unus  Italorum  6 

omne  aevum  tribus  explicare  chartis, 

doctis^  luppiter,  et  laboriosis. 

Quare  habe  tibi  quidquid  hoc  libelli 

qualecumque;  quod,  o  patrona  virgo, 

plus  uno  maneat  perenne  saeclo.  10 

24 

Passer,  deliciae  meae  puellae,    iJct-^/'^-^    e^**-^^*-^^bU^6<. 
quicum  ludere,  quern  in  sinu  tenere,  ^ 

cui  primum^digitum^  dare  appetenti  ^^    VV^-*"^^«^ 
et  acris  solet  incitare  morsus,  "      {' 

Tcum  desiderio  meo  nitenti   ^^^x^l^o  *«Ao*yy  g 
/  carum  nescio  quid  libet  iocari 
^1^  Uc^lotUu^^^  solaciolum  sui  doloris,     pCL*^*.tr^^- 
^'  *^A:^<:^.    credo,  ut  turn  gravis  acquiescat  ardor), 

n^^  'tecum  ludere  sicut  ipsa  possem  h'^^^UcCl^.^^Sxt^tJ   kJ 


et  tristis  animi  levare  curas.  10  /       '       J 

4  / 


m    '       A  SELECfriOls!  OF  LATIN  VERSE 


,^.e<  ...^  .        i     Lugete,  o  Veneres  Cupidinesque  ^^^i,*-  *** 

. et  quantum  e^t  hominum  venustiorum. 

**^*"^**     '^        Passer  mortuus  est  meae  puellae,  a  »«-^vm^^<- 
^7^  -^  passer,  deliciae  meae  puellae,  iWit,v^  It^^^   * 

^"^"^  ^.     quern  plus  ilia  oculis  suis  amabat;      -£>-v-«.  •        5 

.  '^r;**'  \!^     f   ^'^nam  mellitus  erat,  suamque  norat     /-«-^</^^-M. 
-v-^i^        *^  .  ipsam  tam  bene  quam  puellamatrem, 

>*■•*-*  *^    /     /y***'nec  sese  a  gremio  illius  movebat, 
>L4    e^tA,-*-**^  /*****  sed  circumsiliens  modo  hue  modo  illuc  /^«^^»-«««^ 
u«^#-*  •  '*;15'^  *-*'      ad  solam  dominam  usque  pipilabat.  c^-€^*^^-*(!.10 
J  -  Qui  nunc  ijt  per  iter  tenebricosum  ^c  Zj.ZZZa^\^^ 

illuc,  unde  negant  redire  quemquam. 

At  vobis  male  sit,  malae  tenebrae 

Orci,  quaQ^oinnia  bella  devoratis;  AJU.  l^Lm^ d^  t^t^^ 

tam  bellum  mihi  passerem  abstulistis.  l5 

O  factum  male !  io  miselle  passer ! 

Tua  nunc  opera  meae  puellae 
i  flendo  turgiduli  rubent  ocelli.  ) 

Phasellus  ille,  quem  videtis,  hospites, 

ait  fuisse  navium  celerrimus, 

neque  ullius  natantis  impetum  trabis 

nequisse  praeterire,  sive  palmulis 

opus  foret  volare  sive  linteo.  5 

Et  hoc  negat  minacis  Hadriatici 

negare  litus  insulasve  Cycladas 

Rhodumque  nobilem  horridamque  Thraciam 

Propontida  trucemve  Ponticum  sinum, 

ubi  iste  post  phasellus  antea  fuit  10 


f-*/*^ 


t  V 

C.  VALERIVS  CATVLLVS  IS 

comata  silva:  nam  Cytorio  in  iugo 

loquente  saepe  sibilum  edidit  coma. 

Amastri  Pontica  et  Cytore  buxifer, 

tibi  haec  fuisse  et  esse  cognitissima 

ait  phasellus:  ultima  ex  origine  15 

tuo  stetisse  dicit  in  cacumine^ 

tuo  imbuisse  palmulas  in  aequore, 

et  inde  tot  per  impotentia  freta 

erum  tulisse,  laeva  sive  dextera 

vocaret  aura,  sive  utrumque  luppiter  20 

simul  secundus  incidisset  in  pedem. 

Neque  ulla  vota  litoralibus  diis 

sibi  esse  facta,  cum  veniret  a  mari 

novissimo  hunc  ad  usque  limpidum  lacum. 

Sed  haec  prius  fuere:  nunc  recondita  25 

senet  quiete  seque  dedicat  tibi, 

gemelle  Castor  et  gemelle  Castoris. 

Vivamus,  mea  Lesbia,  atque  amemus, 
f  rumoresque  senum  severiorum 


/^  2^*^    £*'u-* . 


^    ^      ^^omniSjUmus  aestimemus  assis 

Soles  occidere  et  redire  possunt 


r "^riP*  ui;ciucrc  cu  reuire  possunt: 

(3«^»^1vi^  I  nobis,  cum  semel  occidit  brevis  lux,  «*.».^J^    /  6 

nox  est  perpetua  una  dormienda.  '  ^^  '^**^1 


Da  mi  basia  mille,  deinde  centum,  /«-«>-</.  ^a-^laa. 
a.  A-  «.-w— •*     dein  mille  altera,  dein  secunda  centum, 
deinde  usque  altera  mille,  deinde  centum. 
Dein,  cum  milia  multa  fecerimus,  a^^jc*  d*-*^ '*^^  To        /   ' 
\ivt^^t*>  M;«^    conturbabimus  ill^,  ne  sciamus,       u/aIJU      ^A-^i-^ 
<^»'*y»^  **^^   aut  ne  qujs^alus  invidere  possit,  {Tu^-f  U^  ^_JiL  «-^ , 
.£^e»— -  9H.°^  tantum\sciat  esse  basiorum.  '^ 

I  ' '  •  . 


U  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

VeranLomnibus  e  meis  amicis 
antistans  mihi  milibus  trecentis, 
venistine  domugi^d  tuos  Penatis 

Vyf^^/f^^^At^Ot^        fratresque^nanimos  anuraque  matrem? 

"     '  VenistL^O  mihi  nuntii  beati !    >»  *-^^<u.,/-«-y^  -      6 

Visam  tejncolumem  audiamque_PJiberum    ^MHtZ'  / 
narrantem  loca,  facta,  nationes,  7^^^W 

ut  mos  est  tuus,  applicansque  collum   >i-«^^lu«>^    Si^A 
iucundum_os  oculosque  saviabor.  *f*iLA.  tver^ipL^ 

^     ♦<^:r  ^  quantuig_e3t  hominum  beatiqrum,  10 

7  quid  me  laetius  est^eatiusve  ?  i  r^         P*^^^*/  - 

^.^^^^^^^^^^  C  .v«^*^«*.  Marrucine  Asini,  manu  sinistra 

~^*-'^   ^   *  *  *     jU|    non  belle  uteris  in  ioco  atque  vino :   ci-t^-'i.^^ 

tollis  lintea  neglegentiorum.  u^  w^,^e-6. 

Hoc  salsum  esse  putas  ?    Fugit  te,  inepte:  t*<--^^»-'*"^x«. 
liiXiAjSr"' quamvis  sordida  res  et  invenusta  est.  6 

Non  credis  mihi?     Crede  PoUioni    ^     '''^''t^jji^^^^^**^*'^*' 


fratri,  qui  tua  furta  vel  talento  •  '^'W.  t«*tVt 


fit.  mutari  velit;  est  enim  leporum""\    v^/5*x.  **-<^ 

:,oMp-TA><*     '  -yH^M^  3    disertus  puer  ac  facetiarum. 


t  C.r*-<t-<-^ 


Quare  aut  hendecasyllabos  trecentos  10 

exspecta,  aut  mihi  linteum  remitte, 
quod  me  non  movet  aestimatione,  . 

-  verum  est  mnemosynum  mei^sodalis.^'«-»'f^-^  ^TV 
'      Nam  sudaria  Saetaba  ex  Hiberis  r^***«< 

miserunt  mihi  muneri  Fabjillus  16 

t-f^-*      et  Ver^ius:  haec  amem  necesse  est 
^it/i,   «/  <t^-^**"*f     ut  Veraniolum  meum  et  Fabullum. 


i-<^£>-<.^  , 


f^^*^  ^^V-«M-^^ 


^i 


C.  VALERIVS  jCATVLLVS        ' -^—  ^ 

30  r    Y     3H  ^^f' 

(^C^  2f.        Cenabis  bene,  mi  Fabull^^pud  me    cut  tt^  wl*'v*a^ 
■c/0    ■* '5       paucis,  si  tibi  di  favent,  diebus, 

si  tecum^attuleris  bonam  atque  magnam      .  ^ 

cenam,  non  sine  Candida  puella  yf^^iL.t>^  ALt^.    ^    J^ 

et  vino  et  sale  et  omnibus  cachinnis.  Pcu^.^jfiJ\.    ^ 
Haec  s^inquam^  gttuleris,  venuste  noster, 
cenabis  bene;  nam  tui  Catulli  * 

plenus  sacculus  est  aranearum.[  fvx^*^  ^^^^      /f    ^'J^iot^ 
i^   fjiJiijL/\Ak^  Sed  contra  accipies  meros  amores  -v  j^^'^^jn^r  / 

seu  quid  suavius  elegantiusv^est :  ^-   y,  10     v  ^^U^ 

nam  unguentum  dabo,  quod  meae  puellae  ^^^<^/'  /-/ 

^/^^et^i  <*         donarunt  Veneres  Cupidinesque,   /<^fc-t.-4t>  1^%   ^  #. 
/W^^  *  quod  tu  cuqa_olfacies,  deos  rogabis 

totum  uj;  te  faciant,  FabuUe,  nasum. 

Suffenus  iste,  Vare,  quem  probe  iiosti,  J^-^*'^^-^-*^ 

homo  est  venustus  et  dicax  et  urbanus, 

idemque  longe  plurimos  facit  versus. 

Puto  esse  ego  illi  milia  aut  decem  aut  plura 

perseripta,  nee  sic^  ut  fit,  in  palimpsesto  5 

relata:  chartae  regiae,  novi  libri, 

novi  umbilici,  lora,  rubra  membrana, 

derecta  plumbo  et  pumice  omnia  aequata. 

Haec  cum  legas  tu,  bellus  ille  et  urbanus 

Suffenus  unus  caprimulgus  aut  fossor  10 

rursus  videtur:  tantum  abhorret  ac  mutat. 

Hoc  quid  putemus  esse?     Qui  modo  scurra 

aut  si  quid  hac  re  tritius  videbatur, 

idem  infaceto  est  infacetior  rure, 

simul  poemata  attigit,  neque  idem  umquam         15 


16  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

aeque  est  beatus  ac  poema  cum  scribit: 

tam  gaudet  in  se  tamque  se  ipse  miratur. 

Nimirum  idem  omnes  fallimur,  r^cque  est  quisquam 

quAn  non  in  aliqua  re  videre  Suffenum 

possis.     Suus  cuique  attributus  est  error,  20 

sed  non  videmus  manticae  quod  in  tergo  est. 

Paene  insulanim,  Sirmio,  msularumque 
ocelle,  quascumque  in  liquentibus  stagnis 
marique  vasto  fert  uterque  Neptunus; 
quam  te  libenter  quamque  laetus  inviso, 
vix  mi  ipse  credens  Thyniam  atque  Bithynos  6 

liquisse  campos  et  videre  t^n  tuto. 
|)   ^t    'T«_«-''  O  quid  solutis  est  beatius  curis, 

tJ.A^eiM^l     f"-'^^    cum  mens  onus  reponit,  ac  peregrine 
>ci^-»~t^  labore  fessi  venimus  Larem_ad  nostrum 

?Z4.<tf'A^<^*  desideratoque^cquiescimus  lecto?  10 

Hoc  est  quod  unum_es,t  pro  laboribus  tantis. 
Salvq^  venusta  Sirmio^tquejro  gaude; 
gaudete  vosque,i_o  Lydiae  lacus  undae ; 
ridetC;  quidquid  est  domi  cachii^oriim. 

^.tx^/t^>-'«-t^i_^<^*'***^*<^        Dianae  sumus  in  fide  u^-^jUt,  ityftietZtr^ 
A^^,  jU^i^tr-*^     f  puellae  et  pueri  integri  ;"»«»-<>  u^^-v  <^  tr^Wt* 

^  Dianam  pueri  integri  ^ 

puellaeque   canamus. 

'  O  Lat^nia,  maximi    ^^^f^    f  Uy<r^  6 
magna  progenies  lovis,  )  ^^ccc-i.*  Jy 

quam  mater  prope  Deliam   [        ^fxC/ 
deposivit  olivam,  (      i/ 


20 


C.  VALERIVS  CATVLLVS  17 

montium  domina  ut  fores  /   ^'^-^^^^  'y       ^ 

silvarumque  virentium  |  10  ' 

saltuumque  reconditormn  ik^-Ac  / 
afirniumque  sonantum.  ' 

Tu  Lucina  dolentibusj      -    .  ^y  CtA  w 

(g.*..-^   i.t.A-*-»-«-«      luno  dicta  puerperis^J  r*^*{^~ 

tu  potens  Triviajgt  notho^es  16 

dicta  lumine  Luna.  /        , 

Tu  cursu,  dea,  menstruo  /  f  ' 

yt  metiens  iter  annuum 

^  I  rustica  agricolae  bonis 

X.  tx    -     -J  tecta  f ruffibus  exples.  «^ 

^^i  '^•^l^kAjCt.*^      ^^^  quocumque  tibi  placet       rtt:<^^€€^    t2^«o-«*--* 
^  X^tK^-  «  <t-4.^  sancta  nomine,  Romulique, 

p.—  ^"    •  antique  ut  solita  es,  bona 

sosptteT  op^  gentem. 

^^^^..^^^/.Z^-je-       Acmen  Septimius  suos  amores  ^^j  a   /J    L, 

p£^t'*-*r^  ~         tenens  in  gremio,  'Mea/Joquit,  'Acme,   ^^  f^*^*-  /^^ 
fp   d^t*-^*^    /»   ^^  *^  perdit^amo^tquejiipare  porro   cU^fy^t^!^ 
I^\jjt,  i       /       omnis,sum  adsidue  paratus  annos  f^^^u^ 

cU'^*^     iJj     quantum  qui  pote  plurimum  perire,    ^y  f^^2a9  i-  f 

^1  J     j3*r  solus  in  Libya^Ijidiaque  tosta     *-  ti  hjf^^^j^  ^ttrt*-  *^  *  i 

_/.  *\,^*^^    /^caesio  veniam  obvius  leoni.'  fit£)Ly};tujLLt  w^r^^ 

\^  *^  Hoc  ut  dixit,  Amor,  sinistra  ut  ante,      r       t^  ^/ 

^^'^  X  '   dextra  sternuit  approbationemV__^-  ^ 

^<*'*'   /  At  Acme  leviter  caput  reflectei^  C^  1(L 

et  dulcis  pueri  ebrios  ocellos    /         -=*"C^^x^-^     ff  ''■^^ 

illo  purpureo  ore  saviata,         /         f-</Y^    ><C-£/4-  f   • 

I—       /        .  *   » 


18  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

S^  A^LK^^t,   'Sic,'  inquit,  'mea  vita,  Septimille,  d^^^'^^T^^, 
huic  uni  dominq^usque  serviamus, ,      v  P^ 
lit  multo  mihi  maior  acriorque  ^***        15 

ignis  mollibus  ardet  in  medullis.'  . 

Hoc  ut  dixit,  Amor,  sinistra  ut  ante,    ^i*^^  i       X- 
dextra  sternuit  approbationem.   ._--'     ^      *^ff 
Nunc  ab  auspicio  bono  prqfecti    }U'*^X**^**' 
mutuis  animis  amant  amantur.      >*^^'t*^  t^W^i  29 
ynam  Septimius  misellus  Acmen  ^ai'*-***'*-*-*.  izii*.^^ 
^y-A^rt^^X    ^  t y/iiJ mavult  quam  Syrias  Britanniasque:  A^*-*^*-*/*  ^'^^Z/' 
^eZ^  /»Xtoeejo.«!yino  in  Septimio  fidelis  Acme      ^        "oU*.  ijt'^fSuJ^. 

facit  delicias  libidinesque.  ^Zt-f**yL~^-  pp^*~J'*-»->^ 

•   /  Quis  ullos  homines  beatiores     '  26 

r  ^*A*f  jTt    vidit,  quis  Venerem  auspicatiorem? 


A- 


■^' 


lam  ver  egelidos  refert  tepores, 

iam  caeli  furor  aequinoctialis 

iucundis  Zephyri  silescit  auris. 

Linquantur  Phrygii,  Catulle,  campi 

Nicaeaeque  ager  uber  aestuosae:  5 

ad  claras  Asiae  volemus  urbis. 

Iam  mens  praetrepidans  avet  vagari, 

iam  laeti  studio  pedes  vigescunt. 

O  dulces  comitum  valete  coetus, 

longe  quos  simul  a  domo  profectos  10 

diversae  variae  viae  reportant. 

36         %^  '' 

Disertissime  Romuli  nepotum, 

quot  sunt  quotque  fuere,  Marce  Tulli, 

quotque  post  aliis  erunt  in  annis, 


C.  VALERIVS  CATVLLVS  19 

gratias  tibi  maximas  Catullus 

agit  pessimus  omnium  poeta,  6 

tanto  pessimus  omnium  poeta 

quanto  tu  optimus  omnium  patronus. 

37   ^t^  n 

Ille  mi  par  esse  deo  videtur, 
ille,  si  fas  est,  superare  divos, 
qui  sedens  adversus  identidem  te 
spectat  et  audit 

dulce  ridentem,  misero  quod  omnis  5 

eripit  sensus  mihi:  nam  simul  te, 
Lesbia,  aspexi,  nihil  est  super  mi 
vocis  in  ore; 

lingua  sed  torpet,  tenuis  sub  artus 
flamma  demanat,  sonitu  suopte  10 

tintinant  aures,  gemina  teguntur 
lumina  nocte. 

38      %^^  **' 

Risi  nescio  quem  modo  e  corona, 

qui,  cum  mirifice  Vatiniana 

meus  crimina  Calvus  explicasset, 

admirans  ait  haec  manusque  tollens, 

'Di  magni,  salaputium  disertum!'  6 

<        / 

Vesper  adest,  iuvenes,  consurgite:  Vesper  Olympo 

exspectata  diu  vix  tandem  lumina  tollit. 

Surgere  iam  tempus,  iam  pinguis  linquere  mensas; 


20  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

iam  veniet  virgo,  iam  dicetur  hymenaeus. 

Hymen  o  Hymenaee,  Hymen  ades  o  Hymenaee.  5 

Cernitis,  innuptae,  iuvenes?     Consurgite  contra; 

nimirum  Oetaeos  ostendit  Noctifer  ignis. 

Sic  certe  est:  viden  ut  perniciter  exsiluere? 

Non  temere  exsiluere ;  canent  quod  vincere  par  est. 

Hymen  o  Hymenaee,  Hymen  ades  o  Hymenaee.  10 

Non  facilis  nobis,  aequales,  palma  parata  est: 

aspicite,  innuptae  secum  ut  meditata  requirunt. 

Non  frustra  meditantur;  habent  memorabile  quod  sit. 

Nee  mirum,  penitus  quae  tota  mcnte  laborant. 

Nos  alio  mentis,  alio  divisimus  auris:  16 

iure  igitur  vincemur;  amat  victoria  curam. 

Quare  nunc  animos  saltern  convertite  vestros: 

dicere  iam  incipient,  iam  respondere  decebit. 

Hymen  o  Hymenaee,  Hymen  ades  o  Hymenaee. 

Va-*-^g«-^  Hespere,  qui  caelo  f ertur  crudelior  ignis  ?  20 

ff^'*-^         Qui  natam  possis  complexu  avellere  matris, 
y^  complexu  matris  retinentem  avellere  natam 

^^^^et  iuveni  ardenti  castam  donare  puellam. 
Quid  faciunt  hostes  capta  crudelius  urbe? 
Hymen  o  Hymenaee,  Hymen  ades  o  Hymenaee.  25 

Hespere,  qui  caelo  lucet  iucundior  ignis? 

Qui  desponsa  tua  firmes  conubia  flamma, 

quae  pepigere  viri,  pepigerunt  ante  parentes, 

nee  iunxere  prius  quam  se  tuus  extulit  ardor. 

Quid  datur  a  divis  felici  optatius  hora?  80 

Hymen  o  Hymenaee,  Hymen  ades  o  Hymenaee. 

Hesperus  e  nobis,  aequales,  abstulit  unam 


C.  VALERIVS  CATVLLVS  21 


t.*A 


Namque  tuo  adventu  vigilat  custodia  semper.     Qht^^*^!  fj'/t 
iZiL»jt   Nocte  latent  fures,  quos  idem  saepe  revertens,  ^  ' 

-    Hespere,  mutato  comprendis  nomine  Eous.    «i/«^^  /^       66     ^ 
/m^i^      At  libet  innuptis  ficto  te  carpere  questu.  /***^  ^m-JU^   -^ 

/^--3"^Quid  tum,  si  carpunt,  tacita  quem  mente  requirunt  ?     *****--»  ^  ^^^^^ 
^^"^       Hymen  o  Hymenaee^  Hymen  ades  o  Hymenaee.     >»,^       lYf '^'^ 

Vt  flos  in  saeptis  secretu.  nasdtur  h5r«,,    ^dZ^T^    '^^ 
ignotus  pecori,  nullo  convulsus  aratro,         '  '^    40 

'iU.^r^  quem  mulcent  aurae,  firmat  sol,  educat  imber;  ^    ^^^t-^ 

multi  ilium  pueri,  multae  optavere  puellae: 
idem  cum  tenui  carptus  defloruit  ungui,     »t-«»-^  - 
nuUi  ilium  pueri,  nullae  optavere  puellae: 
sic  virgo,  dum  intacta  manet,  dum  cara  suis  est;  46 

cum  castum  amisit  poUuto  corpore  florem, 
nee  pueris  iucunda  manet  nee  cara  puellis. 
Hymen  o  Hymenaee,  Hymen  ades  o  Hymenaee. 

Vt  vidua  in  nudo  vitis  quae  nascitur  arvo 

numquam  se  extollit,  numquam  mitem  educat  uvam,  60 

sed  tenerum  prono  deflectens  pondere  corpus 

lam  iam  contingit  summum  radice  flagellum, 

hanc  nulli  agricolae,  nuUi  coluere  iuvenci: 

at  si  forte  eadem  est  ulmo  coniuncta  marito, 

multi  illam  agricolae,  multi  coluere  iuvenci:  65 

sic  virgo,  dum  intacta  manet,  dum  inculta  senescit; 

cum  par  conubium  maturo  tempore  adepta  est, 

cara  viro  magis  et  minus  est  invisa  parenti. 

Et  tu  ne  pugna  cum  tali  coniuge,  virgo. 
Non  aequum  est  pugnare,  pater  cui  tradidit  ipse,  60 

ipse  pater  cum  matre,  quibus  parere  necesse  est. 
Virginitas  non  tota  tua  est,  ex  parte  parentum  est: 


iS2  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

tertia  pars  patri,  pars  est  data  tertia  matri, 

tertia  sola  tua  est.     Noli  pugnare  duobus, 

qui  genero  sua  iura  simul  cum  dote  dederunt.  66 

Hymen  o  Hymenaee,  Hymen  ades  o  Hymenaee. 

^^C^   /^  40    V 

T^^ulli  se  dicit  mulier  mea  nubere  malle 
quam  milii^,  non  si  se  luppiter  ipse  petat. 

Dicit:  sed  mulier  cupido  quod  dicit  amanti 
in  vento  et  rapida  scribere  oportet  aqua. 

%-^  1^  41     V 

Si  qua  recordanti  benefacta  priora  voluptas 

est  homini,  cum  se  cogitat  esse  pium, 
nee  sanctam  violasse  iidem,  nee  foedere  in  ullo 

divum  ad  fallendos  numine  abusum  homines, 
multa  parata  manent  in  longa  aetate,  Catulle,  6 

ex  hoc  ingrato  gaudia  amore  tibi. 
Nam   quaecumque   homines   bene   cuiquam   aut   dicere 
possunt 

aut  facere,  haec  a  te  dictaque  factaque  sunt. 
Omnia  quae  ingratae  perierunt  credita  menti. 

Quare  iam  te  cur  amplius  excrucies?  10 

Quin  tu  animo  offirmas  atque  istinc  teque  reducis 

et  dis  invitis  desinis  esse  miser  .-^ 
Difficile  est  longum  subito  deponere  amorem. 

Difficile  est,  verum  hoc  qua  libet  efficias. 
Vna  salus  haec  est,  hoc  est  tibi  pervincendum ;  16 

hoc  facias,  sive  id  non  pote  sive  pote. 
O  di,  si  vestrum  est  misereri,  aut  si  quibus  umquam 

extremam  iam  ipsa  in  morte  tulistis  opem, 
me  miserum  aspicite  et,  si  vitam  puriter  egi, 


C.  VALERIVS  CATVLLVS  2S 

eripite  banc  pestem  perniciemque  mihi.  20 

Hei  mihi  surrepens  imos  ut  torpor  in  artus 

expulit  ex  omni  pectore  laetitias. 
Non  iam  illud  quaero,  contra  ut  me  diligat  ilia, 

aut,  quod  non  potis  est,  esse  pudica  velit: 
ipse  valere  opto  et  taetrum  hunc  deponere  morbum.  26 

O  di,  reddite  mi  hoc  pro  pietate  mea. 

9^h  '7 


42  y 

Quinti,  si  tibi  vis  oculos  debere  Catullum 
aut  aliud  si  quid  carius  est  oculis, 

eripere  ei  noli,  multo  quod  carius  illi 
est  oculis  seu  quid  carius  est  oculis. 


y, 


43 


%^^  f  7 


.      7 


Chommoda  dicebat,  si  quando  commoda  vellet 

dicere,  et  insidias  Arrius  hinsidias, 
et  turn  mirifice  sperabat  se  esse  locutum, 

cum  quantum  poterat  dixerat  hinsidias. 
Credo,  sic  mater,  sic  liber  avunculus  eius,  5 

sic  maternus  avus  dixerat  atque  avia. 
Hoc  misso  in  Syriam  requierant  omnibus  aures: 

audibant  eadem  haec  leniter  et  leviter, 
nee  sibi  postilla  metuebant  talia  verba, 

cum  subito  adfertur  nuntius  horribilis  10 

lonios  fluctus,  postquam  illuc  Arrius  isset, 

iam  non  lonios  esse,  sed  Hionios. 


44 


y-'y' 


7 


Odi  et  amo.    Quare  id  faciam  fortasse  requiris. 
Nescio,  sed  fieri  sentio  et  excrucior. 


21^  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

J>v^.j  /  ^  "  45 

Quintia  formosa  est  multis,  mihi  Candida,  longa, 
recta  est.     Haec  ego  sic  singula  confiteor, 

totum  illud  'formosa'  nego:  nam  nulla  venustas, 
nulla  in  tam  magno  est  corpore  mica  salis. 

Lesbia  formosa  est,  quae  cum  pulcherrima  tota  est,  5 

turn  omnibus  una  omnis  surripuit  Veneres. 


46 


"^t^-t^  f  1 


t^^  / 


Nulla  potest  mulier  tantum  se  dicere  amatam 
vere,  quantum  a  me  I.esbia  amata  mea  es. 

Nulla  fides  ullo  fuit  umquam  in  foedere  tanta, 
quanta  in  amore  tuo  ex  parte  reperta  mea  est. 


7-^1 


1^ 


47 


Nil  nimium  studeo,  Caesar,  tibi  velle  placere, 
nee  scire  utrum  sis  albus  an  ater  homo. 

48  P^^T    ' 

Multas  per  gentis  et  multa  per  aequora  vectus 

advenio  has  miseras,  frater,  ad  inferias, 
ut  te  postremo  donarem  munere  mortis 

et  mutam  nequiquam  adloquerer  cinerem, 
quandoquidem  fortuna  mihi  tete  abstulit  ipsum,  5 

heu  miser  indigne  frater  adempte  mihi. 
Nunc  tamen  interea  haec,  prisco  quae  more  parentum 

tradita  sunt  tristi  munere  ad  inferias, 
accipe  fraterno  multum  manantia  fletu, 

atque  in  perpetuum,  frater,  ave  atque  vale.  10 


p.  VERGILIVS  MARO  ZB 

49  f^-<^   '  7 

lucundum,  mea  vita,  mihi  proponis  amorem 
hunc  nostrum  inter  nos  perpetuumque  fore. 

Di  magni,  facite  ut  vere  promittere  possit, 
atque  id  sincere  dicat  et  ex  animo, 

ut  liceat  nobis  tota  perducere  vita  5 

aeternum  hoc  sanctae  foedus  amicitiae. 

P.  VERGILIVS  MARO 

50 

Copa  Surisca  caput  Graeca  redimita  mitella, 

crispum  sub  crotalo  doeta  movere  latus, 
ebria   famosa   saltat  lasciva  taberna 

ad  cubitum  raucos   excutiens  calamos. 
'Quid  iuvat  aestivo  defessum  pulvere  abesse,  6 

quam  potius  bibulo  decubuisse  toro? 
Sunt  topia  et  kelebes,  cyathi,  rosa,  tibia,  chordae, 

et  triclia  umbrosis   frigida  harundinibus. 
En  et,  Maenalio  quae  garrit  dulce  sub  antro, 

rustica  pastoris  fistula  more  sonat.  10 

Est  et  vappa  cado  nuper  defusa  picato 

et  strepitans  rauco  murmure  rivus  aquae. 
Sunt  etiam  croceo  violae  de  flore  corollae, 

sertaque  purpurea  lutea  mixta  rosa, 
et  quae  virgineo  libata  Achelois  ab  amne  15 

lilia  vimineis  attulit  in  calathis ; 
sunt  et  caseoli  quos  iuncea  fiscina  siccat; 

sunt  autumnali  cerea  pruna  die; 
castaneaeque  nuces  et  suave  rubentia  mala, 

est  hie  munda  Ceres,  est  Amor,  est  Bromius;  20 


26  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

sunt  et  mora  cruenta  et  lentis  uva  racemis, 

et  pendet  iunco  caeruleus  cucumis; 
est  tuguri  custos  armatus  falce  saligna, 

sed  non  et  vasto  est  inguine  terribilis. 
Hue  Calybita  veni,  lassus  iam  sudat  asellus;  26 

parce  illi^  Vestae  delicium  est  asinus. 
Nunc  cantu  crebro  rumpunt  arbusta  eieadae, 

nunc  vepris  in  gelida  sede  lacerta  latet. 
Si  sapis,  aestivo  recubans  te  prolue  vitro, 

seu  vis  crystalli  ferre  novos  calices.  30 

Heia  age  pampinea  fessus  requiesee  sub  umbra 

et  gravidum  roseo  necte  caput  strophio, 
formosum  tenerae  decerpens  ora  puellae. 

A  pereat  cui  sunt  prisca  supercilia ! 
Quid  cineri  ingrato  servas  bene  olentia  serta?  35 

Anne  coronato  vis  lapide  ista  tegi? 
Pone  merum  et  talos.     Pereat  qui  crastina  curat; 

mors  aurem  vellens,  "Vivite,"  ait,  "venio."  ' 

5\ 

Hunc  ego,  o  iuvenes,  locum  villulamque  palustrem, 

tectam  vimine  iunceo  caricisque  maniplis, 

quercus  arida  rustica  fomitata  securi, 

nutrior,  magis  ut  magis  sit  beata  quotannis. 

Huius  nam  domini  colunt  me  deumque  salutant  5 

pauperis  tuguri  pater  filiusque  adulescens, 

alter  adsidua  colens  diligentia  ut  herbae, 

aspera  ut  rubus  a  meo  sit  remota  sacello, 

alter  parva  manu  ferens  semper  munera  larga. 

Florido  mihi  ponitur  picta  vere  corolla,  10 

primitus  tenera  virens  spica  mollis  arista, 

luteae  violae  mihi  lacteumque  papaver, 


p.  VERGILIVS  MARO  27 

pallentesque  cucurbitae  et  suave  olentia  mala, 

uva  pampinea  rubens  educata  sub  umbra. 

Sanguine  banc  etiam  mihi — sed  tacebitis — aram  16 

barbatus  linit  hirculus  cornipesque  capella. 

Pro  quis  munera  honoribus  sic  necesse  Priapo  est 

praestare  et  domini  hortulum  vineamque  tueri. 

Quare  hine,  o  pueri,  malas  abstinete  rapinas. 

Vicinus  prope  dives  est  neglegensque  Priapus.  20 

Inde  sumite,  semita  haee  deinde  vos  feret  ipsa. 

52 

Quocumque  ire  ferunt  variae  nos  tempora  vitae, 

tangere  quas  terras  quosque  videre  homines, 
dispeream,  si  te  fuerit  mihi  carior  alter. 

Alter  enim  quis  te  dulcior  esse  potest, 
cui  iuveni  ante  alios  divi  divumque  sorores  5 

cuncta,  neque  indigno,  Musa,  dedere  bona, 
cuncta,  quibus  gaudet  Phoebi  chorus  ipseque  Phoebus? 

Doctior  o  quis  te,  Musa,  fuisse  potest? 
O  quis  te  in  terris  loquitur  iucundior  uno? 

Clio  nam  certe  Candida  non  loquitur.  10 

Quare  illud  satis  est,  si  te  permittis  amari; 

nam  contra  ut  sit  amor  mutuus,  unde  mihi? 

53 

Sabinus  ille,  quem  videtis,  hospites, 

ait  fuisse  mulio  celerrimus, 

neque  ullius  volantis  impetum  cisi 

nequisse  praeterire,  sive  Mantuam 

opus  foret  volare  sive  Brixiam.  6 

Et  hoc  negat  Tryphonis  aemuli  domum 

negare  nobilem  insulamve  Caeruli, 

ubi  iste  post  Sabinus  ante  Quintio 


28  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

bidente  dicit  attodisse  forcipe 

comata  coUa,  ne  Cytorio  iugo  10 

premente  dura  vulnus  ederet  iuba. 

Cremona  frigida  et  lutosa  Gallia, 

tibi  haec  fuisse  et  esse  cognitissima 

ait  Sabinus:  ultima  ex  origine 

tua  stetisse  dicit  in  voragine,  16 

tua  in  palude  deposisse  sarcinas, 

et  inde  tot  per  orbitosa  milia 

iugum  tulisse,  laeva  sive  dextera 

strigare  mula  sive  utrumque  coeperat 

******  20 

neque  ulla  vota  semitalibus  dels 
sibi  esse  facta,  praeter  hoc  novissimum, 
paterna  lora  proximumque  pectinem. 
Sed  haec  prius  fuere:  nunc  eburnea 
sedetque  sede  seque  dedicat  tibi,  26 

gemelle  Castor  et  gemelle  Castoris. 

54 

Si  mihi  susceptum  fuerit  decurrere  munus, 

o  Paphon,  o  sedes  quae  colis  Idalias, 
Troius  Aeneas  Romana  per  oppida  digno 

lam  tandem  ut  tecum  carmine  vectus  eat: 
non  ego  ture  modo  aut  picta  tua  templa  tabella  6 

ornabo  et  puris  serta  feram  manibus ; 
corniger  hos  aries  humilis,  sed  maxima,  taurus, 

victima  sacratos  sparget  honore  focos, 
marmoreusque  tibi  caput,  ignicolorius  alas, 

in  morem  picta  stabit  Amor  pharetra.  10 

Adsis,  o  Cytherea:  tuus  te  Caesar  Olympo 

et  Surrentini  litoris  ara  vocat. 


p.  VERGILIVS  MARO  29 

MELIBOEVS  *      TITy/vS  JSL^J^-£jC\JL- 

M.     Tityre,  tu  patulae  recubans  sub  tegmine  fagi 

silvestrem  tenui  musam  meditaris  avena: 

nos  patriae  finis  et  dulcia  linquimus  arva. 

Nos  patriam  f ugimus :  tu,  Tityre,  lentus  in  umbra 

formosam  resonare  doces  Amaryllida  silvas.  6 

T.     O  Meliboee,  deus  nobis  haec  otia  fecit; 

namque  erit  ille  mihi  semper  deus,  illius  aram 

saepe  tener  nostris  ab  ovilibus  imbuet  agnus. 

Ille  meas  errare  boves,  ut  cernis,  et  ipsum 

ludere  quae  vellem  calamo  permisit  agresti.  10 

M.     Non  equidem  invideo,  miror  magis :  undique  totis 

usque  adeo  turbatur  agris.     En  ipse  eapellas 

protinus  aeger  ago:  banc  etiam  vix,  Tityre,  duco. 

Hie  inter  densas  corylos  modo  namque  gemellos, 

spem  gregis,  a,  silice  in  nuda  conixa  reliquit.  15 

Saepe  malum  hoc  nobis,  si  mens  non  laeva  fuisset, 

de  caelo  tactas  memini  praedicere  quercus. 

Sed  tamen  iste  deus  qui  sit,  da,  Tityre,  nobis. 
T.     Vrbem  quam  dicunt  Romam,  Meliboee,  putavi 

stultus  ego  huic  nostrae  similem,  quo  saepe  solemus   20 

pastores  ovium  teneros  depellere  fetus. 

Sic  canibus  catulos  similis,  sic  matribus  haedos 

noram,  sic  parvis  componere  magna  solebam. 

Verum  haec  tantum  alias  inter  caput  extulit  urbis, 

quantum  lenta  solent  inter  viburna  cupressi.  26 

5(>                                        ^tLiy  $L^ 

Sicelides  Musae,  paulo  maiora  canamus !                     /^  g— 

Non  omnis  arbusta  iuvant  humilesque  myricae;  /^ 
si  canimus  silvas,  silvae  sint  consule  dignae. 


so  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Vltima  Cumaei  venit  iam  carminis  aetas; 
magnus  ab  integro  saeclorum  nascitur  ordo.  5 

lam  redit  et  virgo,  redeunt  Saturnia  regna; 
iam  nova  progenies  caelo  demittitur  alto. 
Tu  modo  nascenti  puero,  quo  ferrea  primum 
desinet  ac  toto  surget  gens  aurea  mundo, 
casta  fave  Lucina:  tuus  iam  regnat  Apollo.  10 

Teque  adeo  decus  hoc  aevi,  te  consule,  inibit, 
Pollio,  et  incipient  magni  procedere  menses ; 
te  duce^  si  qua  manent  sceleris  vestigia  nostri, 
inrita  perpetua  solvent  formidine  terras. 
Ille  deum  vitam  accipiet  divisque  videbit  16 

permixtos  heroas,  et  ipse  videbitur  illis, 
pacatumque  reget  patriis  virtutibus  orbem. 
At  tibi  prima,  puer,  nullo  munuscula  cultu 
errantis  hederas  passim  cum  baccare  tellus 
mixtaque  ridenti  colocasia  fundet  acantho.  20 

Ipsae  lacte  domum  referent  distenta  capellae 
ubera,  nee  magnos  metuent  armenta  leones; 
ipsa  tibi  blandos   fundent  cunabula  flores. 
Occidet  et  serpens,  et  fallax  herba  veneni 
occidet;  Assyrium  vulgo  nascetur  amomum.  25 

At  simul  heroum  laudes  et  facta  parentis 
iam  legere  et  quae  sit  poteris  cognoscere  virtus, 
molli  paulatim  flavescet  campus  arista, 
incultisque  rubens  pendebit  sentibus  uva, 
et  durae  quercus  sudabunt  roscida  mella.  80 

Pauca  tamen  suberunt  priscae  vestigia  fraudis, 
quae  temptare  Thetim  ratibus,  quae  cingere  muris 
oppida,  quae  iubeant  telluri  infindere  sulcos. 
Alter  erit  turn  Tiphys,  et  altera  quae  vehat  Argo 


p.  VERGILIVS  MARO  SI 

delectos  heroas ;  erunt  etiam  altera  bella,  35 

atque  iterum  ad  Troiam  magnus  mittetur  Achilles. 

Hinc,  ubi  iam  firmata  virum  te  feeerit  aetas, 

cedet  et  ipse  mari  vector,  nee  nautica  pinus 

mutabit  mercis:  omnis  feret  omnia  tellus. 

Non  rastros  patietur  humus,  non  vinea  falcem;  40 

robustus  quoque  iam  tauris  iuga  solvet  arator; 

nee  varios  discet  mentiri  lana  colores, 

ipse  sed  in  pratis  aries  iam  suave  rubenti 

murice,  iam  croceo  mutabit  vellera  luto; 

sponte  sua  sandyx  pascentis  vestiet  agnos.  46 

'Talia  saecla,'  suis  dixerunt,  'currite,'  fusis 

Concordes  stabili  fatorum  numine  Parcae. 

Adgredere  o  magnos  (aderit  iam  tempus)  honores, 

cara  deum  suboles,  magnum  lovis  incrementum. 

Aspice  convexo  nutantem  pondere  mundum,  50 

terrasque  tractusque  maris  caelumque  profundum: 

aspice,  venture  laetentur  ut  omnia  saeclo ! 

O  mihi  tum  longae  maneat  pars  ultima  vitae, 

spiritus  et  quantum  sat  erit  tua  dicere  facta: 

non  me  carminibus  vincet  nee  Thracius  Orpheus,       56 

nee  Linus,  huic  mater  quamvis  atque  huic  pater 

adsit, 
Orphei  Calliopea,  Lino  formosus  Apollo. 
Pan  etiam,  Arcadia  mecum  si  iudice  certet. 
Pan  etiam  Arcadia  dicat  se  iudice  victum. 
Incipe,  parve  puer,  risu  cognoscere  matrem:  60 

matri  longa  decem  tulerunt  fastidia  menses. 
Incipe,  parve  puer:  cui  non  risere  parentes, 
nee  deus  hunc  mensa,  dea  nee  dignata  cubili  est. 


S2  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

57 

MENALCAS  MOPSVS 

Me.     Cur  non,  Mopse,  boni  quoniam  convenimus  ambo, 
tu  calamos  inflare  levis,  ego  dicere  versus, 
hie  corylis  mixtas  inter  consedimus  ulmos? 

Mo.     Tu  maior;  tibi  me  est  aequum  parere,  Menalca, 

sive  sub  incertas  Zephyris  motantibus  umbras,  5 

sive  antro  potius  succedimus.     Aspice,  ut  antrum 
silvestris  raris  sparsit  labrusca  racemis. 

Me.     Montibus  in  nostris  solus  tibi  certat  Amyntas. 

Mo.    Quid,  si  idem  certet  Phoebum  superare  canendo? 

Me.    Incipe,  Mopse,  prior,  si  quos  aut  Phyllidis  ignis        10 
aut  Alconis  habes  laudes  aut  iurgia  Codri. 
Incipe;  pascentis  servabit  Tityrus  haedos. 

Mo.     Immo  haec,  in  viridi  nuper  quae  cortice  fagi 
carmina  descripsi  et  modulans  alterna  notavi, 
experiar.     Tu  deinde  iubeto  ut  certet  Amyntas.         16 

Me.  Lenta  salix  quantum  pallenti  cedit  olivae, 
puniceis  humilis  quantum  saliunca  rosetis, 
iudicio  nostro  tantum  tibi  cedit  Amyntas. 
Sed  tu  desine  plura,  puer;  successimus  antro. 

Mo.    Exstinctum  Nymphae  crudeli  funere  Daphnim  20 

flebant  (vos  coryli  testes  et  flumina  Nymphis), 
cum  complexa  sui  corpus  miserabile  nati, 
atque  deos  atque  astra  vocat  crudelia  mater. 
Non  ulli  pastos  illis  egere  diebus 
frigida,  Daphni,  boves  ad  flumina;  nulla  neque 

amnem  26 

libavit  quadripes,  nee  graminis  attigit  herbam. 
Daphni,  tuum  Poenos  etiam  gemuisse  leones 
interitum  montesque  feri  silvaeque  loquuntur. 
Daphnis  et  Armenias  curru  subiungere  tigris 


p.  VERGILIVS  MARO  S3 

instituit,  Daphnis  thiasos  inducere  Bacchi  30 

et  foliis  lentas  intexere  mollibus  hastas. 

Vitis  ut  arboribus  decori  est,  ut  vitibus  uvae, 

ut  gregibus  tauri,  segetes  ut  pinguibus  arvis, 

tu  decus  omne  tuis.     Postquam  te  fata  tulerunt, 

ipsa  Pales  agros  atque  ipse  reliquit  Apollo.  35 

Grandia  saepe  quibus  mandavimus  hordea  sulcis, 

infelix  lolium  et  steriles  nascuntur  avenae; 

pro  molli  viola,  pro  purpureo  narcisso 

carduus  et  spinis  surgit  paliurus  acutis. 

Spargite  humum  foliis,  inducite  fontibus  umbras,      40 

pastores  (mandat  fieri  sibi  talia  Daphnis), 

et  tumulum  f acite,  et  tumulo  superaddite  carmen : 

'Daphnis  ego  in  silvis,  hinc  usque  ad  sidera  notus, 

formosi  pecoris  custos,  formosior  ipse.' 

58 

DAMON  ALPHESIBOEVS 

JD.  Nascere,  praeque  diem  veniens  age,  Lucifer,  almum, 
eoniugis  indigno  Nysae  deceptus  amore 
dum  queror  et  divos,  quamquam  nil  testibus  illis 
profeci,  extrema  moriens  tamen  adloquor  hora. 

Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus.  6 

Maenalus  argutumque  nemus  pinosque  loquentis 

semper  habet;  semper  pastorum  ille  audit  amores 

Panaque,  qui  primus  calamos  non  passus  inertis. 

Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus. 

Mopso  Nysa  datur:  quid  non  speremus  amantes?     10 
lungentur  iam  grypes  equis,  aevoque  sequenti 
cum  canibus  timidi  venient  ad  pocula  dammae. 
Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus. 


SJ^  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Mopse,  novas  incide  faces:  tibi  ducitur  uxor. 
Sparge,  marite,  nuces:  tibi  deserit  Hesperus  Oetam.    15 
Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus. 

O  digno  coniuncta  viro,  dum  despicis  omnis, 
dumque  tibi  est  odio  mea  fistula,  dumque  capellae 
hirsutumque  supercilium  promissaque  barba, 
nee  curare  deum  credis  mortalia  quemquam —  20 

Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus. 

Saepibus  in  nostris  parvam  te  roscida  mala 
(dux  ego  vester  eram)  vidi  cum  matre  legentem. 
Alter  ab  undecimo  tum  me  iam  acceperat  annus ; 
iam  fragilis  poteram  a  terra  contingere  ramos:  25 

ut  vidi,  ut  perii,  ut  me  mains  abstulit  error ! 
Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus. 

Nunc  scio  quid  sit  Amor:  duris  in  cotibus  ilium 
aut  Tmaros  aut  Rhodope  aut  extremi  Garamantes 
nee  generis  nostri  puerum  nee  sanguinis  edunt.  30 

Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus. 

Saevus  Amor  docuit  natorum  sanguine  matrem 
commaculare  manus ;  crudelis  tu  quoque,  mater : 
crudelis  mater  magis,  an  puer  improbus  ille? 
Improbus  ille  puer;  crudelis  tu  quoque,  mater.  35 

Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus. 

Nunc  et  ovis  ultro  fugiat  lupus,  aurea  durae 
mala  ferant  quercus,  narcisso  floreat  alnus, 
pinguia  corticibus  sudent  electra  myricae, 
certent  et  cycnis  ululae,  sit  Tityrus  Orpheus,  40 

Orpheus  in  silvis,  inter  delphinas  Arion. 
Incipe  Maenalios  mecum,  mea  tibia,  versus. 


p.  VERGILIFS  MARO  85 

Omnia  vel  medium  fiat  mare.     Vivite,  silvae: 
praeceps  aerii  specula  de  montis  in  undas 
deferar;  extremum  hoc  munus  morientis  habeto.  45 

Desine  Maenalios,  iam  desine,  tibia,  versus. 

Haec  Damon:  vos,  quae  responderit  Alphesiboeus, 
dicite,  Pierides ;  non  omnia  possumus  omnes. 

Effer  aquam,  et  molli  cinge  haec  altaria  vitta, 
verbenasque  adole  pinguis  et  mascula  tura,  50 

coniugis  ut  magicis  sanos  avertere  sacris 
experiar  sensus ;  nihil  hie  nisi  carmina  desunt. 
Ducite    ab    urbe   domum,    mea    carmina,    ducite 
Daphnim. 

Carmina  vel  caelo  possunt  deducere  Lunam; 
carminibus  Circe  socios  mutavit  Vlixi;  55 

frigidus  in  pratis  cantando  rumpitur  anguis. 

Ducite   ab   urbe   domum,    mea    carmina,    ducite 
Daphnim. 

Terna  tibi  haec  primum  triplici  diversa  colore 
licia  circumdo,  terque  haec  altaria  circum 
effigiem  duco;  numero  deus  impare  gaudet.  60 

Ducite    ab    urbe    domum,    mea    carmina,    ducite 
Daphnim. 

Necte  tribus  nodis  ternos,  Amarylli,  colores ; 
neete,  Amarylli,  modo  et,  'Veneris,'   die,   'vincula 

necto.' 
Ducite    ab    urbe    domum,    mea    carmina,    ducite 

Daphnim. 

Limus  ut  hie  durescit,  et  haec  ut  cera  liquescit  65 

uno  eodemque  igni,  sic  nostro  Daphnis  amore. 


S6  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Sparge  molam  et  fragilis  incende  bitumine  lauros. 
Daphnis    me   malus   urit,   ego   hanc   in   Daphnide 
laurum. 
Dueite    ab    urbe    domum,   mea    carmina,    ducite 
Daphnim. 

Talis  amor  Daphnim,  qualis  cum  fessa  iuvencum  70 

per  nemora  atque  altos  quaerendo  bucula  lucos 
propter  aquae  rivum  viridi  procumbit  in  ulva 
perdita,  nee  serae  meminit  decedere  nocti; 
talis  amor  teneat,  nee  sit  mihi  cura  mederi. 

Ducite    ab    urbe    domum,    mea    carmina,    ducite 

Daphnim.  76 

Has  olim  exuvias  mihi  perfidus  ille  reliquit, 
pignora  cara  sui :  quae  nunc  ego  limine  in  ipso, 
terra,  tibi  mando;  debent  haec  pignora  Daphnim. 
Ducite    ab    urbe    domum,    mea    carmina,    ducite 
Daphnim. 

Has  herbas  atque  haec  Ponto  mihi  lecta  venena  80 

ipse  dedit  Moeris  (nascuntur  plurima  Ponto)  ; 
his  ego  saepe  lupum  fieri  et  se  condere  silvis 
Moerim,  saepe  animas  imis  excire  sepulcris, 
atque  satas  alio  vidi  traducere  messis. 

Ducite    ab    urbe    domum,    mea    carmina,    ducite 

Daphnim.  85 

Fer  cineres,  Amarylli,  foras  rivoque  fluenti 
transque    caput    iace,    nee    respexeris.      His    ego 

Daphnim 
adgrediar;  nihil  ille  deos,  nil  carmina  curat. 

Ducite    ab    urbe    domum,    mea    carmina,    ducite 
Daphnim. 


p.  VERGILIVS  MARO  37 

Aspice:  corripuit  tremulis  altaria  flammis  90 

sponte  sua,  dum  ferre  moror,  cinis  ipse.     Bonum 

sit! 
Nescio  quid  certe  est,  et  Hylax  in  limine  latrat. 
Credimus?     An  qui  amant,  ipsi  sibi  somnia  fingunt? 
Parcite,    ab    urbe    venit,    iam    parcite,    carmina, 

Daphnis. 

59 

Sed  neque  Medorum  silvae,  ditissima  terra, 

nee  pulcher  Ganges  atque  auro  turbidus  Hermus 

laudibus  Italiae  certent,  non  Bactra  neque  Indi 

totaque  turiferis  Panchaia  pinguis  harenis. 

Haec  loea  non  tauri  spirantes  naribus  ignem  5 

invertere  satis  immanis  dentibus  hydri, 

nee  galeis  densisque  virum  seges  horruit  hastis ; 

sed  gravidae  fruges  et  Bacchi  Massicus  umor 

implevere;  tenent  oleae  armentaque  laeta. 

Hinc  bellator  equus  campo  sese  arduus  infert,  10 

hinc  albi,  Clitumne,  greges  et  maxima  taurus 

victima,  saepe  tuo  perfusi  flumine  sacro, 

Romanes  ad  templa  deum  duxere  triumphos. 

Hie  ver  adsiduum  atque  alienis  mensibus  aestas : 

bis  gravidae  pecudes,  bis  pomis  utilis  arbos.  15 

At  rabidae  tigres  absunt  et  saeva  leonum 

semina,  nee  miseros  fallunt  aconita  legentis, 

nee  rapit  immensos  orbis  per  humum  neque  tanto 

squameus  in  spiram  tractu  se  colligit  anguis. 

Adde  tot  egregias  urbis  operumque  laborem,  20 

tot  congesta  manu  praeruptis  oppida  saxis 

fluminaque  antiquos  subterlabentia  muros. 

An  mare  quod  supra  memorem,  quodque  adluit  infra? 


31)4856 


S8  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Anne  lacus  tantos?     Te,  Lari  maxime,  teque, 
fluctibus  et  fremitu  adsurgens  Benace  marino?  25 

An  meraorem  portus  Lucrinoque  addita  claustra 
atque  indignatum  magnis  stridoribus  aequor, 
lulia  qua  ponto  longe  sonat  unda  refuse 
Tyrrhenusque  fretis  immittitur  aestus  Avernis? 
Haec  eadem  argenti  rivos  aerisque  metalla  30 

ostendit  venis  atque  auro  plurima  fluxit. 
Haec  genus  acre  virum,  Marsos  pubemque  Sabellam 
adsuetumque  malo  Ligurem  Volscosque  verutos 
extulit,  haec  Decios  Marios  magnosque  Camillos, 
Scipiadas  duros  bello  et  te,  maxime  Caesar,  35 

qui  nunc  extremis  Asiae  iam  victor  in  oris 
imbellem  avertis  Romanis  arcibus  Indum. 
Salve,  magna  parens  frugum,  Saturnia  tellus, 
magna  virum:  tibi  res  antiquae  laudis  et  artis 
ingredior  sanctos  ausus  recludere  fontis,  40 

Ascraeumque  cano  Romana  per  oppida  carmen. 

60 

O  fortunatos  nimium,  sua  si  bona  norint, 

agricolas !     Quibus  ipsa  procul  discordibus  armis 

f undit  humo  facilem  victum  iustissima  tellus ; 

si  non  ingentem  foribus  domus  alta  superbis 

mane  salutantum  totis  vomit  aedibus  undam,  5 

nee  varies  inhiant  pulchra  testudine  postis 

inlusasque  auro  vestis  Ephyreiaque  aera, 

alba  neque  Assyrio  fucatur  lana  veneno, 

nee  casia  liquidi  corrumpitur  usus  olivi ; 

at  secura  quies  et  nescia  fallere  vita,  10 

dives  opum  variarum,  at  latis  otia  fundis 

(speluncae  vivique  lacus  et  frigida  Tempe 


p.  VERGILIVS  MARO  39 

mugitusque  bourn  mollesque  sub  arbore  somni) 

non  absunt;  illic  saltus  ac  lustra  ferarum, 

et  patiens  operum  exiguoque  adsueta  iuventus,  15 

sacra  deum  sanctique  patres ;  extrema  per  illos 

lustitia  excedens  terris  vestigia  fecit. 

Me  vero  primum  dulces  ante  omnia  Musae, 
quarum  sacra  fero  ingenti  percussus  amore, 
accipiant  caelique  vias  et  sidera  monstrent,  20 

def ectus  solis  varios  lunaeque  labores ; 
unde  tremor  terris,  qua  vi  maria  alta  tumescant 
obicibus  ruptis  rursusque  in  se  ipsa  residant, 
quid  tantum  Oceano  properent  se  tingere  soles 
hiberni,  vel  quae  tardis  mora  noctibus  obstet.  25 

Sin  has  ne  possim  naturae  accedere  partis 
frigidus  obstiterit  circum  praecordia  sanguis, 
rura  mihi  et  rigui  placeant  in  vallibus  amnes, 
flumina  amem  silvasque  inglorius.     O  ubi  campi 
Spercheusque  et  virginibus  bacchata  Lacaenis  30 

Taygeta !     O  qui  me  gelidis  convallibus  Haemi 
sistat,  et  ingenti  ramorum  protegat  umbra ! 
Felix,  qui  potuit  rerum  cognoscere  causas, 
atque  metus  omnis  et  inexorabile  fatum 
subiecit  pedibus  strepitumque  Acherontis  avari.  35 

Fortunatus  et  ille  deos  qui  novit  agrestis 
Panaque  Silvanumque  senem  Nymphasque  sorores. 
Ilium  non  populi  fasces,  non  purpura  regum 
flexit  et  infidos  agitans  discordia  fratres, 
aut  coniurato  descendens  Dacus  ab  Histro,  40 

non  res  Romanae  perituraque  regna ;  neque  ille 
aut  doluit  miserans  inopem  aut  invidit  habenti. 
Quos  rami  fructus,  quos  ipsa  volentia  rura 
sponte  tulere  sua,  carpsit,  nee  ferrea  iura 


^0  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

insanumque  forum  aut  populi  tabularia  vidit.  46 

Sollicitant  alii  remis  freta  caeca,  ruuntque 

in  ferrum,  penetrant  aulas  et  limina  regum; 

hie  petit  excidiis  urbem  miserosque  Penatis, 

ut  gemma  bibat  et  Sarrano  dormiat  ostro; 

condit  opes  alius  defossoque  incubat  auro ;  60 

hie  stupet  attonitus  rostris,  hunc  plausus  hiantem 

per  cuneos  geminatus  enim  plebisque  patrumque 

corripuit;  gaudent  perfusi  sanguine  fratrum, 

exsilioque  domos  et  dulcia  limina  mutant 

atque  alio  patriam  quaerunt  sub  sole  iacentem.  65 

Agricola  incurvo  terram  dimovit  aratro: 

hinc  anni  labor,  hinc  patriam  parvosque  nepotes 

sustinet,  hinc  armenta  boum  meritosque  iuvencos. 

Q.  HORATIVS  FLACCVS 

61 

Maecenas  atavis  edite  regibus, 

o  et  praesidium  et  dulce  decus  meum, 

sunt  quos  curriculo  pulverem  Olympicum 

collegisse  iuvat,  metaque  fervidis 

evitata  rotis,  palmaque  nobilis  5 

terrarum  dominos  evehit  ad  deos ; 

hunc,  si  mobilium  turba  Quiritium 

certat  tergeminis  tollere  honoribus; 

ilium,   si   proprio   condidit  horreo 

quidquid  de  Libycis  verritur  areis.  10 

Gaudentem  patrios  findere  sarculo 

agros  Attalicis  condicionibus 

numquam  demoveas,  ut  trabe  Cypria 

Myrtoum  pavidus  nauta  secet  mare. 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  4I 

Luctantem  Icariis  fluctibus  Africum  16 

mercator  metuens  otium  et  oppidi 

laudat  rura  sui:  mox  reficit  ratis 

quassas,  indocilis  pauperiem  pati. 

Est  qui  nee  veteris  pocula  Massici 

nee  partem  solido  demere  de  die  20 

spernit,  nunc  viridi  membra  sub  arbuto 

stratus,  nunc  ad  aquae  lene  caput  sacrae. 

Multos  castra  iuvant  et  lituo  tubae 

permixtus  sonitus  bellaque  matribus 

detestata.     Manet  sub  love  frigido  25 

venator  tenerae  coniugis  immemor, 

seu  visa  est  catulis  cerva  fidelibus, 

seu  rupit  teretis  Marsus  aper  plagas. 

Me  doctarum  hederae  praemia  frontium 

dis  miscent  superis;  me  gelidura  nemus  30 

Nympharumque  leves  cum  Satyris  chori 

secernunt  populo,  si  neque  tibias 

Euterpe  cohibet  nee  Polyhymnia 

Lesboum  refugit  tendere  barbiton. 

Quod  si  me  lyricis  vatibus  inseres,  35 

sublimi  feriam  sidera  vertice. 

62 

Sic  te  diva  potens  Cypri, 

sic  fratres  Helenae,  lucida  sidera, 
ventorumque  regat  pater, 

obstrictis  aliis  praeter  lapyga, 
navis,  quae  tibi  creditum  5 

debes  Vergilium,  finibus  Atticis 
reddas  incolumem  precor, 

et  serves  animae  dimidium  meae. 


42  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Illi  robur  et  aes  triplex 

circa  pectus  erat,  qui  fragilem  truci  10 

commisit  pelago  ratem 

primus,  nee  timuit  praecipitem  Africum 
decertantem  Aquilonibus 

nee  tristis  Hyadas  nee  rabiem  Noti, 
quo  non  arbiter  Hadriae  15 

maior,  tollere  seu  ponere  vult  freta. 
Quern  mortis  timuit  gradum, 

qui  siecis  oculis  monstra  natantia, 
qui  vidit  mare  turbidum  et 

infamis  scopulos,  Acroceraunia?  20 

Nequiquam   deus   abscidit 

prudens  Oceano  dissociabili 
terras,  si  tamen  impiae 

non  tangenda  rates  transiliunt  vada. 
Audax  omnia  perpeti  25 

gens  humana  ruit  per  vetitum  nefas. 
Audax  lapeti  genus 

ignem  fraude  mala  gentibus  intulit. 
Post  ignem  aetheria  domo 

subductum  macies  et  nova  febrium  30 

terris  incubuit  cohors, 

semotique  prius  tarda  necessitas 
leti  corripuit  gradum. 

Expertus  vacuum  Daedalus  aera 
pennis  non  homini  datis :  35 

perrupit  Acheronta  Herculeus  labor. 
Nil  mortalibus  ardui  est: 

caelum  ipsum  petimus  stultitia,  neque 
per  nostrum  patimur  scelus 

iracunda  lovem  ponere  fulmina.  40 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  43 

63 

Quis  multa  gracilis  te  puer  in  rosa 
perfusus  liquidis  urget  odoribus 
grato,  Pyrrha^  sub  antro? 
Cui  flavam  religas  comam, 

simplex  munditiis?     Heu  quotiens  fidem  8 

mutatosque  deos  flebit,  et  aspera 
nigris  aequora  ventis 
emirabitur  insolens, 

qui  nunc  te  fruitur  credulus  aurea, 
qui  semper  vacuam,  semper  amabilem  10 

speratj  nescius  aurae 
fallacis.      Miseri   quibus 

intemptata  nites:  me  tabula  sacer 
votiva  paries  indicat  uvida 

suspendisse  potenti  16 

vestimenta  maris  deo. 

64 

Lydia^  die,  per  omnis 

te  deos  oro,  Sybarin  cur  properes  amando 
perdere,  cur  apricum 

oderit  campum,  patiens  pulveris  atque  solis. 
Cur  neque  militaris  5 

inter  aequalis  equitat,  Gallica  nee  lupatis 
temperat  ora  frenis? 

Cur  timet  flavum  Tiberim  tangere?     Cur  olivum 
sanguine  viperino 

cautius  vitat,  neque  iam  livida  gestat  armis  10 


U  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

bracchia,  saepe  disco, 

saepe  trans  finem  iaculo  nobilis  expedite? 
Quid  latet,  ut  marinae 

filium  dicunt  Thetidis  sub  lacrimosa  Troiae 
funera,  ne  virilis  15 

cultus  in  caedem  et  Lycias  proriperet  catervas  ? 

65 

Vides  ut  alta  stet  nive  candidum 
Soracte,  nee  iam  sustineant  onus 
silvae  laborantes,  geluque 
flumina  constiterint  acuto. 

Dissolve  frigus  ligna  super  foco  6 

large  reponens,  atque  benignius 
deprome  quadrimum  Sabina, 
o  Thaliarche,  merum  diota. 

Permitte  divis  cetera,  qui  simul 
stravere  ventos  aequore  fervido  10 

deproeliantis,  nee  cupressi 
nee  veteres  agitantur  orni. 

Quid  sit  futurum  eras,  fuge  quaerere,  et 
quern  fors  dierum  eumque  dabit  lucro 

appone,  nee  dulcis  amores  15 

sperne  puer  neque  tu  choreas, 

donee  virenti  canities  abest 
morosa.     Nunc  et  campus  et  areae 
lenesque  sub  noctem  susurri 

composita  repetantur  hora:  20 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  46 

nunc  et  latentis  proditor  intimo 
gratus  puellae  risus  ab  angulo 
pignusque  dereptum  lacertis 
aut  digito  male  pertinaci. 


66 

Tu  ne  quaesieris  (scire  nefas)  quem  mihi,  quem  tibi 
finem  di  dederint,  Leuconoe,  nee  Babylonios 
temptaris  numeros.     Vt  melius,  quidquid  erit,  pati, 
seu  pluris  hiemes  seu  tribuit  luppiter  ultimam, 
quae  nunc  oppositis  debilitat  pumicibus  mare 
Tyrrhenum!     Sapias,  vina  liques,  et  spatio  brevi 
spem  longam  reseces.     Dum  loquimur,  fugerit  invida 
aetas:  carpe  diem,  quam  minimum  credula  postero. 


67 

O  navis,  referent  in  mare  te  novi 
fluctus.     O  quid  agis?     Fortiter  occupa 
portum.     Nonne  vides  ut 
nudum  remigio  latus, 

et  malus  celeri  saucius  Africo  6 

antemnaeque  gemant,  ac  sine  funibus 
vix  durare  carinae 
possint  imperiosius 

aequor?     Non  tibi  sunt  integra  lintea, 
non  di,  quos  iterum  pressa  voces  malo.  10 

Quamvis  Pontica  pinus, 
silvae  filia  nobilis, 


46  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

iactes  et  genus  et  nomen  inutile, 
nil  pictis  timidus  navita  puppibus 

fidit.     Tu  nisi  ventis  16 

debes  ludibrium,  cave. 

Nuper  sollicitum  quae  mihi  taedium, 
nunc  desiderium  curaque  non  levis, 
interfusa  nitentis 

vites  aequora  Cycladas.  20 

68 

Integer  vitae  scelerisque  purus 
non  eget  Mauris  iaculis  neque  arcu 
nee  venenatis  gravida  sagittis. 
Fusee,  pharetra, 

sive  per  Syrtis  iter  aestuosas  6 

sive  facturus  per  inhospitalem 
Caucasum  vel  quae  loca  fabulosus 
lambit  Hydaspes. 

Namque  me  silva  lupus  in  Sabina, 
dum  meam  canto  Lalagen  et  ultra  10 

terminum  curis  vagor  expeditis, 
fugit  inermem, 

quale  portentum  neque  militaris 
Daunias  latis  alit  aesculetis, 

nee  lubae  tellus  generat,  leonum  16 

arida  nutrix. 

Pone  me  pigris  ubi  nulla  campis 

arbor  aestiva  recreatur  aura, 

quod  latus  mundi  nebulae  malusque 

luppiter  urget;  20 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  ^7 

pone  sub  curru  nimium  propinqui 
solis,  in  terra  domibus  negata: 
dulce  ridentem  Lalagen  amabo, 
dulce  loquentem. 

Persicos  odi,  puer,  apparatus: 
displicent  nexae  philyra  coronae: 
mitte  sectari  rosa  quo  locorum 
sera  moretur. 

Simplici  myrto  nihil  adlabores  5 

sedulus  euro:  neque  te  ministrum 
dedecet  myrtus  neque  me  sub  arta 
vite  bibentem. 

70 

Aequam  memento  rebus  in  arduis 
servare  mentem,  non  secus  in  bonis 
ab  insolenti  temperatam 
laetitia^  moriture  Delli, 

seu  maestus  omni  tempore  vixeris,  5 

seu  te  in  remoto  gramine  per  dies 
festos  reclinatum  bearis 
interiore  nota  Falerni. 

Quo  pinus  ingens  albaque  populus 
umbrara  hospitalem  consoeiare  amant  10 

ramis  ?     Quid  obliquo  laborat 
lympha  fugax  trepidare  rivo? 


48  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Hue  vina  et  unguenta  et  nimium  brevis 
flores  amoenae  ferre  iube  rosae, 

dum  res  et  aetas  et  sororum  15 

fila  trium  patiuntur  atra. 

Cedes  coemptis  saltibus  et  domo 
villaque,  flavus  quam  Tiberis  lavit; 
cedes  et  exstructis  in  altum 

divitiis  potietur  heres.  20 

Divesne  prisco  natus  ab  Inacho, 
nil  interest,  an  pauper  et  infima 
de  gente  sub  divo  moreris, 
victima  nil  miserantis  Orci. 

Omnes  eodem  cogimur,  omnium  26 

versatur  urna  serius   ocius 

sors  exitura  et  nos  in  aeternum 
exsilium  impositura  cumbae. 

71 

Reetius  vives,  Licini,  neque  altum 
semper  urgendo  neque,  dum  procellas 
cautus  horrescis,  nimium  premendo 
litus  iniquum. 

Auream  quisquis  mediocritatem  6 

diligit,  tutus  caret  obsoleti 
sordibus  tecti,  caret  invidenda 
sobrius  aula. 

Saepius  ventis  agitatur  ingens 

pinus  et  celsae  graviore  casu  10 

decidunt  turres  feriuntque  summos 
fulgura  montis. 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  49 

Sperat  infestis,  metuit  secundis 
alteram  sortem  bene  praeparatum 
pectus.     Informis  hiemes  reducit  16 

luppiter,  idem 

summovet.     Non,  si  male  nunc,  et  olim 
sic  erit:  quondam  cithara  tacentem 
suscitat  musam  neque  semper  arcum 

tendit  Apollo.  20 

Rebus  angustis  animosus  atque 
fortis  appare:  sapienter  idem 
contrahes  vento  nimium  secundo 
turgida  vela. 

72 

Eheu  fugaces,  Postume,  Postume, 
labuntur  anni,  nee  pietas  moram 
rugis  et  instanti  senectae 
adferet  indomitaeque  morti; 

non  si  trecenis  quotquot  eunt  dies,  5 

amice,  places  inlacrimabilem 
Plutona  tauris,  qui  ter  amplum 
Geryonen  Tityonque  tristi 

compescit  unda,  scilicet  omnibus, 
'quicumque  terrae  munere  vescimur,  10 

enaviganda,  sive  reges 

sive  inopes  erimus  coloni. 

Frustra  cruento  Marte  carebimus 
fractisque  rauci  fluctibus  Hadriae, 

frustra  per  autumnos  nocentem  16 

corporibus  metuemus  Austrum. 


50  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Visendus  ater  fluraine  languido 

Cocytos  errans  et  Danai  genus 

infame  damnatusque  longi 

Sisyphus  Aeolides  laboris.  20 

Linquenda  tellus  et  domus  et  placens 
uxor,  neque  harum  quas  colis  arborum 
te  praeter  invisas  cupressos 
ulla  brevem  dominum  sequetur. 

Absumet  heres  Caecuba  dignior  26 

servata  centum  clavibus  et  mero 
tinguet  pavimentum  superbo, 
pontificum  potiore  cenis. 

73 

'Donee  gratus  eram  tibi 

nee  quisquam  potior  bracchia  candidae 
cervici  iuvenis  dabat, 

Persarum  vigui  rege  beatior.' 

'Donee  non  alia  magis  6 

arsisti  neque  erat  Lydia  post  Chloen, 

multi  Lydia  nominis, 

Romana  vigui  clarior  Ilia.' 

'Me  nunc  Thressa  Chloe  regit, 

dulcis  docta  modos  et  citharae  sciens,  10 

pro  qua  non  metuam  mori, 

si  parcent  animae  fata  superstiti.' 

'Me  torret  face  mutua 

Thurini  Calais  filius  Ornyti, 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  51 

pro  quo  bis  patiar  mori,  16 

si  parcent  puero  fata  superstiti.' 

'Quid  si  prisca  redit  Venus, 

diductosque  iugo  cogit  aeneo, 
si  flava  excutitur  Chloe, 

reiectaeque  patet  ianua  Lydiae?'  20 

'Quamquam  sidere  pulchrior 

ille  est,  tu  levior  cortice  et  improbo 

iracundior  Hadria, 

tecum  vivere  amem,  tecum  obeam  libens.' 

74 

O  fons  Bandusiae,  splendidior  vitro, 
dulci  digne  mero  non  sine  floribus, 
eras  donaberis  haedo, 

cui  frons  turgida  cornibus 

primis  et  venerem  et  proelia  destinat;  6 

frustra:  nam  gelidos  inficiet  tibi 
rubro  sanguine  rivos, 
lascivi  suboles  gregis. 

Te  flagrantis  atrox  hora  Caniculae 
nescit  tangere,  tu  frigus  amabile  10 

fessis  vomere  tauris 
praebes  et  pecori  vago. 

Fies  nobilium  tu  quoque  fontium, 
me  dicente  cavis  impositam  ilicem 

saxis,  unde  loquaces  16 

lymphae  desiliunt  tuae. 


52  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

75 

Vixi  puellis  nuper  idoneus 
et  militavi  non  sine  gloria: 

nunc  arma  defunctumque  bello 
barbiton  hie  paries  habebit, 

laevum  marinae  qui  Veneris  latus  6 

custodit.     Hie,  hie  ponite  lucida 
funalia  et  vectis  et  arcus 
oppositis  foribus  minacis. 

O  quae  beatam  diva  tenes  Cyprum  et 
Memphin  carentem  Sithonia  nive,  10 

regina,  sublimi  flagello 

tange  Chloen  semel  arrogantem. 

76 

Exegi  monumentum  aere  perennius 

regalique  situ  pyramidum  altius, 

quod  non  imber  edax,  non  Aquilo  impotens 

possit  diruere  aut  innumerabilis 

annorum  series  et  fuga  temporum.  6 

Non  omnis  moriar,  multaque  pars  mei 

vitabit  Libitinam:  usque  ego  postera 

crescam  laude  recens.     Dum  Capitolium 

scandet  cum  tacita  virgine  pontifex, 

dicar,  qua  violens  obstrepit  Aufidus  10 

et  qua  pauper  aquae  Daunus  agrestium 

regnavit  populorum,  ex  humili  potens 

princeps  Aeolium  carmen  ad  Italos 

deduxisse  modos.     Sume  superbiam 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  63 

quaesitam  meritis  et  mihi  Delphica  16 

lauro  cinge  volens,  Melpomene,  comam. 

77 

Diffugere  nives,  redeunt  iam  gramina  campis 

arboribusque  comae; 
mutat  terra  vicis  et  decrescentia  ripas 

flumina  praetereunt; 
Gratia  cum  Nymphis  geminisque  sororibus  audet        6 

ducere  nuda  choros. 
Immortalia  ne  speres,  monet  annus  et  almum 

quae  rapit  hora  diem. 
Frigora  mitescunt  Zephyris,  ver  proterit  aestas 

interitura,  simul  10 

pomifer  autumnus  fruges  effuderit,  et  mox 

bruma  recurrit  iners. 
Damna  tamen  celeres  reparant  caelestia  lunae: 

nos  ubi  decidimus 
quo  pater  Aeneas,  quo  Tullus  dives  et  Ancus,  1 5 

pulvis  et  umbra  sumus. 
Quis  scit  an  adiciant  hodiernae  crastina  summae 

tempora  di  superi? 
Cuncta  manus  avidas  fugient  heredis,  amico 

quae  dederis  animo.  20 

Cum  semel  occideris  et  de  te  splendida  Minos 

fecerit  arbitria, 
non,  Torquate,  genus,  non  te  facundia,  non  te 

restituet  pietas. 
Infernis  neque  enim  tenebris  Diana  pudicum  25 

liberat  Hippolytum, 
nee  Lethaea  valet  Theseus  abrumpere  caro 

vincula  Pirithoo. 


5Jf  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

78 

'Beatus  ille,  qui  procul  negotiis, 

ut  prisca  gens  mortalium, 
paterna  rura  bobus  exercet  suis, 

solutus  omni  faenore, 
neque  excitatur  classico  miles  truci,  6 

neque  horret  iratum  mare, 
forumque  vitat  et  superba  civium 

potentiorum  limina. 
Ergo  aut  adulta  vitium  propagine 

altas  maritat  populos,  10 

aut  in  reducta  valle  mugientium 

prospectat  errantis  greges, 
inutilisque  falce  ramos  amputans 

feliciores  inserit, 
aut  pressa  puris  mella  condit  amphoris,  15 

aut  tondet  infirmas  ovis ; 
vel,  cum  decorum  mitibus  pomis  caput 

autumnus  agris  extulit, 
ut  gaudet  insitiva  decerpens  pira, 

certantem  et  uvam  purpurae,  20 

qua  muneretur  te,  Priape,  et  te,  pater 

Silvane,  tutor  finium ! 
Libet  iacere  modo  sub  antiqua  ilice, 

modo  in  tenaci  gramine; 
labuntur  altis  interim  rivis  aquae,  26 

queruntur  in  silvis  aves, 
fontesque  lymphis  obstrepunt  manantibus, 

somnos  quod  invitet  levis. 
At  cum  tonantis  annus  hibernus  lovis 

imbris  nivisque  comparat,  80 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  55 

aut  trudit  acris  hinc  et  hinc  multa  cane 

apros  in  obstantis  plagas, 
aut  amite  levi  rara  tendit  retia, 

turdis  edacibus  dolos, 
pavidumque  leporem  et  advenam  laqueo  gruem       35 

iucunda  captat  praemia. 
Quis  non  malarum,  quas  amor  curas  habet, 

haec  inter  obliviscitur  ? 
Quod  si  pudica  mulier  in  partem  iuvet 

domum  atque  dulcis  liberos,  40 

Sabina  qualis  aut  perusta  solibus 

pernicis  uxor  Apuli, 
sacrum  vetustis  exstruat  lignis  focum 

lassi  sub  adventum  viri, 
claudensque  textis  cratibus  laetum  pecus  45 

distenta  siccet  ubera, 
et  horna  dulci  vina  promens  dolio 

dapes  inemptas  apparet; 
non  me  Lucrina  iuverint  conchylia 

magisve  rhombus  aut  scari,  50 

si  quos  Eois  intonata  fluctibus 

hiems  ad  hoc  vertat  mare, 
non  Afra  avis  descendat  in  ventrem  meum, 

non  attagen  lonicus 
iucundior,  quam  lecta  de  pinguissimis  65 

oliva  ramis  arborum, 
aut  herba  lapathi  prata  amantis  et  gravi 

malvae  salubres  corpori, 
vel  agna  festis  caesa  Terminalibus, 

vel  haedus  ereptus  lupo.  60 

Has  inter  epulas  ut  iuvat  pastas  ovis 

videre  properantis  domum. 


56  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

videre  fessos  vomerem  inversum  boves 

collo  trahentis  languido, 
positosque  vernas,  ditis  examen  domus,  66 

circum  renidentis   Laris.' 
Haec  ubi  locutus  faenerator  Alfius, 

iam  iam  futurus  rusticus, 
omnem  redegit  Idibus  pecuniam; 

quaerit  Kalendis  ponere.  70 

79 

Nos  manet  Oceanus  circumvagus:  arva  beata 

petamus,  arva  divites  et  insulas, 
reddit  ubi  Cererem  tellus  inarata  quotannis 

et  imputata  floret  usque  vinea, 
germinat  et  numquam  fallentis  termes  olivae  § 

suamque  puUa  ficus  ornat  arborem, 
mella  cava  manant  ex  ilice,  montibus  altis 

levis  crepante  lympha  desilit  pede. 
Illic  iniussae  veniunt  ad  mulctra  capellae, 

refertque  tenta  grex  amicus  ubera,  10 

nee  vespertinus  circumgemit  ursus  ovile, 

neque  intumescit  alta  viperis  humus. 
Pluraque  felices  mirabimur,  ut  neque  largis 

aquosus  Eurus  arva  radat  imbribus, 
pinguia  nee  siccis  urantur  semina  glaebis,  16 

utrumque  rege  temperante  caelitum. 
Non  hue  Argoo  contendit  remige  pinus, 

neque  impudica  Colchis  intulit  pedem; 
non  hue  Sidonii  torserunt  cornua  nautae, 

laboriosa  nee  cohors  Vlixei.  20 

Nulla  nocent  pecori  contagia,  nullius  astri 

gregem  aestuosa  torret  impotentia. 


Q.  HORATIVS  FLACCVS  57 

luppiter  ilia  piae  secrevit  litora  genti, 

ut  inquinavit  acre  tempus  aureum; 
acre,  dehinc  ferro  duravit  saecula,  quorum  25 

piis  secunda  vate  me  datur  fuga. 

80 

Ibam  forte  Via  Sacra,  sicut  meus  est  mos, 
nescio  quid  meditans  nugarum,  totus  in  illis : 
accurrit  quidam  notus  mihi  nomine  tantum, 
arreptaque  manu,  'Quid  agis,  dulcissime  rerum?' 
'Suaviter,  ut  nunc  est/  inquam,  'et  cupio  omnia  quae  vis.'    5 
Cum  adsectaretur,  'Numquid  vis?'     occupo.     At  ille, 
'Noris  nos/  inquit;  'docti  sumus.'     Hie  ego,  'Pluris 
hoc,'  inquam,  'mihi  eris.'     Misere  discedere  quaerens, 
ire  modo  ocius,  interdum  consistere,  in  aurem 
dicere  nescio  quid  puero,  cum  sudor  ad  imos  10 

manaret  talos.     'O  te,  Bolane,  cerebri 
felicem !'  aiebam  tacitus,  cum  quidlibet  ille 
garriret,  vicos,  urbem  laudaret.     Vt  illi 
nil  respondebam,  'Misere  cupis,'  inquit,  'abire; 
iamdudum  video;  sed  nil  agis;  usque  tenebo;  15 

persequar.     Hinc  quo  nunc  iter  est  tibi?'     'Nil  opus  est  te 
circumagi ;  quendam  volo  visere  non  tibi  notum ; 
trans  Tiberim  longe  cubat  is,  prope  Caesaris  hortos.' 
'Nil  habeo  quod  agam,  et  non  sum  piger;  usque  sequar  te.' 
Demitto  auriculas,  ut  iniquae  mentis  asellus,  20 

cum  gravius  dorso  subiit  onus.     Incipit  ille: 
'Si  bene  me  novi,  non  Viscum  pluris  amicum, 
non  Varium  f acies ;  nam  quis  me  scribere  pluris 
aut  citius  possit  versus  }     Quis  membra  movere 
mollius  }     Invideat  quod  et  Hermogenes,  ego  canto.'  25 

Interpellandi  locus  hie  erat:  'Est  tibi  mater. 


58  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

cognati,  quis  te  salvo  est  opus?'     'Hand  mihi  quisquam; 

omnis  composui.'     'Felices!     Nunc  ego  resto; 

confice;  namque  instat  fatum  mihi  triste,  Sabella 

quod  puero  cecinit  divina  mota  anus  urna:  30 

"Hunc  neque  dira  venena,  nee  hosticus  auferet  ensis 

nee  laterum  dolor  aut  tussis,  nee  tarda  podagra; 

garrulus  hunc  quando  consumet  cumque;  loquacis, 

si  sapiat,  vitet,  simul  atque  adoleverit  aetas."  ' 

Ventum  erat  ad  Vestae,  quarta  iam  parte  diei  35 

praeterita,  et  casu  tunc  respondere  vadato 
debebat;  quod  ni  fecisset,  perdere  litem. 
'Si  me  amas/  inquit,  'paulum  hie  ades.'     'Inteream,  si 
aut  valeo  stare  aut  novi  civilia  iura; 

et  propero  quo  scis.'    'Dubius  sum  quid  faciam/  inquit,     40 
'tene  relinquam  an  rem.'     'Me,  sodes.'     'Non  faciam/ 

ille, 
et  praecedere  coepit.     Ego,  ut  contendere  durum  est 
cum  victore,  sequor.     'Maecenas  quomodo  tecum?' 
bine  repetit ;  'paucorum  hominum  et  mentis  bene  sanae. 
Nemo  dexterius  f  ortuna  est  usus  ;  haberes  45 

magnum  adiutorem,  posset  qui  ferre  secundas, 
hunc  hominem  velles  si  tradere;  dispeream,  ni 
summosses  omnis.'     'Non  isto  vivimus  illic 
quo  tu  rere  modo ;  domus  hac  nee  purior  ulla  est 
nee  magis  his  aliena  malis.     Nil  mi  officit,'  inquam,  50 

'ditior  hie  aut  est  quia  doctior;  est  locus  uni 
cuique  suus.'     'Magnum  narras,  vix  credibile.'     'Atqui 
sic  habet.'     'Accendis,  quare  cupiam  magis  illi 
proximus  esse.'     'Velis  tantummodo:  quae  tua  virtus, 
expugnabis ;  et  est  qui  vinci  possit,  eoque  56 

difficilis  aditus  primos  habet.'     'Haud  mihi  dero: 
muneribus  servos  corrumpam;  non,  hodie  si 


ALBIVS  TIBVLLVS 


59 


exclusus  fuero,  desistam;  tempora  quaeram, 

occurram  in  triviis,  deducam.     Nil  sine  magno 

vita  labore  dedit  mortalibus.'    Haec  dum  agit,  ecce  60 

Fuscus  Aristius  occurrit,  mihi  carus  et  ilium 

qui  pulchre  nosset.     Consistimus.     'Vnde  venis  et 

quo  tendis  ?'  rogat  et  respondet.     Vellere  coepi 

et  prensare  manu  lentissima  bracchia,  nutans, 

distorquens  oculos,  ut  me  eriperet.    Male  salsus  65 

ridens  dissimulare;  meum  iecur  urere  bilis. 

'Certe  nescio  quid  secreto  velle  loqui  te 

aiebas  mecum.'     'Memini  bene,  sed  meliore 

tempore  dicam;  hodie  tricesima  sabbata:  vin  tu 

Curtis  ludaeis  oppedere?'     'Nulla  mihi,'  inquam,  70 

'religio  est.'     'At  mi;  sum  paulo  infirmior,  unus 

multorum.     Ignosces ;  alias  loquar.'     Huncine  solem 

tam  nigrum  surrexe  mihi !     Fugit  improbus  ac  me 

sub  cultro  linquit.     Casu  venit  obvius  illi 

adversarius  et,  'Quo  tu,  turpissime?'     magna  76 

inclamat  voce  et,  'Licet  antestari?'     Ego  vero 

oppono  auriculam.     Rapit  in  ius ;  clamor  utrimque, 

undique  concursus.     Sic  me  servavit  Apollo. 


ALBIVS  TIBVLLVS 


81 


Divitias  alius  fulvo  sibi  congerat  auro 
et  teneat  culti  iugera  multa  soli, 

quem  labor  adsiduus  vicino  terreat  hoste, 
Martia  cui  somnos  classica  pulsa  fugent: 

me  mea  paupertas  vita  traducat  inerti, 
dum  meus  adsiduo  luceat  igne  focus. 


60  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Ipse  seram  teneras  mature  tempore  vitis 

rusticus  et  facili  grandia  poma  manu: 
nee  spes  destituat,  sed  frugum  semper  acervos 

praebeat  et  pleno  pinguia  musta  lacu.  10 

Nam  veneror,  seu  stipes  habet  desertus  in  agris 

seu  vetus  in  trivio  florida  serta  lapis: 
et  quodcumque  mihi  pomum  novus  educat  annus, 

libatum  agricolae  ponitur  ante  deum. 
Flava  Ceres,  tibi  sit  nostro  de  rure  corona  16 

spicea,  quae  templi  pendeat  ante  foris: 
pomosisque  ruber  custos  ponatur  in  hortis, 

terreat  ut  saeva  falce  Priapus  avis. 
Vos  quoque,  felicis  quondam,  nunc  pauperis  agri 

custodes,  fertis  munera  vestra,  Lares.  20 

Tunc  vitula  innumeros  lustrabat  caesa  iuvencos: 

nunc  agna  exigui  est  hostia  parva  soli. 
Agna  cadet  vobis,  quam  circum  rustica  pubes 

clamet,  'lo  messis  et  bona  vina  date.' 
lam  modo  iam  possim  contentus  vivere  parvo  26 

nee  semper  longae  deditus  esse  viae, 
sed  Canis  aestivos  ortus  vitare  sub  umbra 

arboris  ad  rivos  praetereuntis  aquae. 
Nee  tamen  interdum  pudeat  tenuisse  bidentem 

aut  stimulo  tardos  increpuisse  boves,  30 

non  agnamve  sinu  pigeat  fetumve  capellae 

desertum  oblita  matre  referre  domum. 
At  vos  exiguo  pecori,  furesque  lupique, 

parcite:  de  magno  est  praeda  petenda  grege. 
Hie  ego  pastoremque  meum  lustrare  quotannis  35 

et  placidam  soleo  spargere  lacte  Palem. 
Adsitis,  divi,  nee  vos  e  paupere  raensa 

dona  nee  e  puris  spernite  fictilibus. 


ALBIVS  TIBVLLVS  61 

l^ictilia  antiquus  primum  sibi  fecit  agrestis  /       / 

pocula,  de  facili  composuitque  luto.  40 

Non  ego  divitias  patrum  fructusve  require, 

quos  tulit  antique  condita  messis  avo: 
parva  seges  satis  est,  satis  est  requiescere  lecto, 

si  licet,  et  solito  membra  levare  toro. 
Quam  iuvat  immitis  ventos  audire  cubantem,  46 

et  dominam  tenero  continuisse  sinu 
aut,  gelidas  hibernus  aquas  cum  fuderit  Auster, 

securum  somnos  imbre  iuvante  sequi ! 
Hoc  mihi  contingat:  sit  dives  iure,  furorem 

qui  maris  et  tristis  ferre  potest  pluvias.  60 

O  quantum  est  auri  pereat  potiusque  smaragdi, 

quam  fleat  ob  nostras  ulla  puella  vias. 
Te  bellare  decet  terra,  Messalla,  marique, 

ut  domus  hostilis  praeferat  exuvias: 
me  retinent  vinctum  formosae  vincla  puellae,  65 

et  sedeo  duras  ianitor  ante  foris. 
Non  ego  laudari  euro,  mea  Delia:  tecum 

dum  modo  sim,  quaeso  segnis  inersque  vocer. 
Te  spectem,  suprema  mihi  cum  venerit  hora, 

te  teneam  moriens  deficiente  manu.  60 

Flebis  et  arsuro  positum  me,  Delia,  lecto, 

tristibus  et  lacrimis  oscula  mixta  dabis. 
Flebis :  non  tua  sunt  duro  praecordia  f erro 

vincta,  nee  in  tenero  stat  tibi  corde  silex. 
lUo  non  iuvenis  poterit  de  funere  quisquam  65 

lumina,  non  virgo,  sicca  referre  domum. 
Tu  manis  ne  laede  meos,  sed  parce  solutis 

crinibus  et  teneris,  Delia,  parce  genis. 
Interea,  dum  fata  sinunt,  iungamus  amores: 

lam  veniet  tenebris  Mors  adoperta  caput;  70 


62  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

iam  surrepet  iners  aetas,  nee  amare  decebit, 

dieere  nee  cano  blanditias  capita. 
Nunc  levis  est  tractanda  Venus,  dum  frangere  postis 

non  pudet  et  rixas  inseruisse  iuvat. 
Hie  ego  dux  milesque  bonus :  vos,  signa  tubaeque,  76 

ite  procul,  cupidis  vulnera  ferte  viris, 
ferte  et  opes:  ego  composito  securus  acervo 

despiciam  ditis  despiciamque  famem. 

82 

Ibitis  Aegaeas  sine  me,  Messalla,  per  undas, 

o  utinam  memores  ipse  cohorsque  mei. 
Me  tenet  ignotis  aegrum  Phaeacia  terris: 

abstineas  avidas,  Mors  precor  atra,  manus. 
Abstineas,  Mors  atra,  precor:  non  hie  mihi  mater  S 

quae  legat  in  maestos  ossa  perusta  sinus, 
non  soror,  Assyrios  cineri  quae  dedat  odores 

et  fleat  effusis  ante  sepulcra  comis, 
Delia  non  usquam  quae,  me  cum  mitteret  urbe, 

dicitur  ante  omnis  consuluisse  deos.  10 

Ilia  sacras  pueri  sortis  ter  sustulit:  illi 

rettulit  e  trinis  omina  certa  puer. 
Cuncta  dabant  reditus:  tamen  est  deterrita  numquam, 

quin  fleret  nostras  respiceretque  vias. 
Ipse  ego  solator,  cum  iam  mandata  dedissem,  16 

quaerebam  tardas  anxius  usque  moras : 
aut  ego  sum  causatus,  'Aves  dant  omina  dira/ 

Saturni  aut  sacram  me  tenuisse  diem. 
O  quotiens  ingressus  iter  mihi  tristia  dixi 

offensum  in  porta  signa  dedisse  pedem!  20 

Audeat  invito  ne  quis  discedere  Amore, 

aut  sciat  egressum  se  prohibente  deo. 


ALBIVS  TIBVLLVS  63 

Quid  tua  nunc  Isis  mihi,  Delia^  quid  mihi  prosunt 

ilia  tua  totiens  aera  repulsa  manu, 
quidve,  pie  dum  sacra  colis,  pureque  lavari  25 

te  (memini)  et  puro  secubuisse  toro? 
Nunc,  dea,  nunc  succurre  mihi  (nam  posse  mederi 

picta  docet  templis  multa  tabella  tuis), 
ut  mea  votivas  persolvens  Delia  voces 

ante  sacras  lino  tecta  foris  sedeat,  30 

bisque  die  resoluta  comas  tibi  dicere  laudes 

insignis  turba  debeat  in  Pharia. 
At  mihi  contingat  patrios  celebrare  Penatis 

reddereque  antiquo  menstrua  tura  Lari. 
Quam  bene  Saturno  vivebant  rege,  priusquam  35 

tellus  in  longas  est  patefacta  vias ! 
Nondum  caeruleas  pinus  contempserat  undas, 

effusum  ventis  praebueratque  sinum, 
nee  vagus  ignotis  repetens  compendia  terris 

presserat  externa  navita  merce  ratem.  40 

Illo  non  validus  subiit  iuga  tempore  taurus, 

non  domito  frenos  ore  momordit  equus, 
non  domus  ulla  foris  habuit,  non  fixus  in  agris, 

qui  regeret  certis  finibus  arva  lapis. 
Ipsae  mella  dabant  quercus,  ultroque  ferebant  46 

obvia  securis  ubera  lactis  oves. 
Non  acies,  non  ira  fuit,  non  bella,  nee  ensem 

immiti  saevus  duxerat  arte  faber. 
Nunc  love  sub  domino  caedes  et  vulnera  semper, 

nunc  mare,  nunc  leti  mille  repente  viae.  60 

Parce,  pater.     Timidum  non  me  periuria  terrent, 

non  dicta  in  sanctos  impia  verba  deos. 
Quod  si  fatalis  iam  nunc  explevimus  annos, 

fac  lapis  inscriptis  stet  super  ossa  notis: 


64  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

'Hie  iacet  immiti  consumptus  morte  Tibullus,  65 

Messallam  terra  dum  sequiturque  mari.' 
Sed  me,  quod  faeilis  tenero  sum  semper  Amori, 

ipsa  Venus  campos  ducet  in  Elysios. 
Hie  choreae  cantusque  vigent,  passimque  vagantes 

dulce  sonant  tenui  gutture  carmen  aves,  60 

fert  casiam  non  culta  seges,  totosque  per  agros 

floret  odoratis  terra  benigna  rosis: 
ac  iuvenum  series  teneris  immixta  puellis 

ludit,  et  adsidue  proelia  miscet  Amor. 
Illic  est,  cuicumque  rapax  Mors  venit  amanti,  66 

et  gerit  insigni  myrtea  serta  coma. 
At  scelerata  iacet  sedes  in  nocte  profunda 

abdita,  quam  circum  flumina  nigra  sonant: 
Tisiphoneque  impexa  feros  pro  crinibus  anguis 

saevit,  et  hue  illuc  impia  turba  fugit:  70 

turn  niger  in  porta  serpentum  Cerberus  ore 

stridet,  et  aeratas  excubat  ante  foris. 
Illic  lunonem  temptare  Ixionis  ausi 

versantur  celeri  noxia  membra  rota, 
porrectusque  novem  Tityos  per  iugera  terrae  76 

adsiduas  atro  viscere  pascit  avis. 
Tantalus  est  illic,  et  circum  stagna:  sed  acrem 

iam  iam  poturi  deserit  unda  sitim: 
et  Danai  proles,  Veneris  quod  numina  laesit, 

in  cava  Lethaeas  dolia  portat  aquas.  80 

Illic  sit,  quicumque  meos  violavit  amores, 

optavit  lentas  et  mihi  militias. 
At  tu  casta  precor  maneas,  sanctique  pudoris 

adsideat  custos  sedula  semper  anus. 
Haec  tibi  fabellas  referat  positaque  lucerna  85 

deducat  plena  stamina  longa  color 


ALBIVS  TIBVLLVS  65 

ac  circa  gravibus  pensis  adfixa  puella 

paulatim  somno  fessa  remittat  opus. 
Tunc  veniam  subito,  nee  quisquam  nuntiet  ante, 

sed  videar  caelo  missus  adesse  tibi.  90 

Tunc  mihi,  qualis  eris,  longos  turbata  capillos, 

obvia  nudato,  Delia,  curre  pede. 
Hoc  precor,  hunc  ilium  nobis  Aurora  nitentem 

Luciferum  roseis  Candida  portet  equis. 

83 

Dicamus  bona  verba:  venit  Natalis  ad  aras: 

quisquis  ades,  lingua,  vir  mulierque,  fave. 
Vrantur  pia  tura  focis,  urantur  odores, 

quos  tener  e  terra  divite  mittit  Arabs. 
Ipse  suos  Genius  adsit  visurus  honores,  5 

cui  decorent  sanctas  mollia  serta  comas. 
Illius  puro  destillent  tempora  nardo, 

atque  satur  libo  sit  madeatque  mero, 
adnuat  et,  Cornute,  tibi  quodcumque  rogabis. 

En  age,  quid  cessas?     Adnuit  ille:  roga.  10 

Auguror,  uxoris  fidos  ojitabis  amores: 

iam  reor  hoc  ipsos  edidicisse  deos. 
Nee  tibi  malueris,  totum  quaecumque  per  orbem 

fortis  arat  valido  rusticus  arva  bove, 
nee  tibi,  gemmarum  quidquid  felicibus  Indis  16 

nascitur,  Eoi  qua  maris  unda  rubet. 
Vota  cadunt:  utinam  strepitantibus  advolet  alis 

flavaque  coniugio  vincula  portet  Amor, 
vincula  quae  maneant  semper,  dum  tarda  senectus 

inducat  rugas  inficiatque  comas.  20 

Hie  veniat  Natalis  avis  prolemque  ministret, 

ludat  et  ante  tuos  turba  novella  pedes. 


66  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

'  DOMITIVS  MARSVS 

84 

Te  quoque  Vergilio  comitem  non  aequa,  TibuUe, 

mors  iuvenem  campos  misit  ad  Elysios, 
ne  foret,  aut  elegis  mollis  qui  fleret  amores 

aut  caneret  forti  regia  bella  pede. 

SEX.  PROPERTIVS 

85 

Haec  certe  deserta  loca  et  taciturna  querent!, 

et  vacuum  Zephyri  possidet  aura  nemus: 
hie  licet  occultos  proferre  impune  dolores, 

si  modo  sola  queant  saxa  tenere  fidem. 
Vnde  tuos  primum  repetam,  mea  Cynthia,  fastus?  5 

Quod  mihi  das  flendi,  Cynthia,  principium? 
Qui  modo  felicis  inter  numerabar  amantis, 

nunc  in  amore  tuo  cogor  habere  notam. 
Quid  tantum  merui  ?     Quae  te  mihi  crimina  mutant  ? 

An  nova  tristitiae  causa  puella  tuae?  10 

Sic  mihi  te  referas  levis,  ut  non  altera  nostro 

limine  formosos  intulit  ulla  pedes. 
Quamvis  multa  tibi  dolor  hie  mens  aspera  debet, 

non  ita  saeva  tamen  venerit  ira  mea, 
ut  tibi  sim  merito  semper  furor,  et  tua  flendo  15 

lumina  deiectis  turpia  sint  lacrimis. 
An  quia  parva  damns  mutato  signa  colore, 

et  non  ulla  meo  clamat  in  ore  fides  ? 
Vos  eritis  testes,  si  quos  habet  arbor  amores, 

fagus  et  Arcadio  pinus  amica  deo.  20 

A  quotiens  teneras  resonant  mea  verba  sub  umbras, 

scribitur  et  vestris  'Cynthia'  corticibus  ! 


SEX.  PROPERTIVS  67 

An  tua  quod  peperit  nobis  iniuria  curas, 

quae  solum  tacitis  cognita  sunt  foribus? 
Omnia  consuevi  timidus  perferre  superbae  25 

iussa  neque  arguto  facta  dolore  queri. 
Pro  quo,  divini  fontes,  et  frigida  rupes 

et  datur  inculto  tramite  dura  quies: 
et  quodcumque  meae  possunt  narrare  querellae, 

cogor  ad  argutas  dicere  solus  avis.  30 

Sed  qualiscumque  es,  resonant  mihi  'Cynthia'  silvae, 

nee  deserta  tuo  nomine  saxa  vacant. 

86 

Me  iuvet  hestarnis  positum  languere  corollis, 

quem  tetigit  iactu  certus  ad  ossa  deus : 
Actia  Vergilium  custodis  litora  Phoebi, 

Caesaris  et  fortis  dicare  posse  ratis, 
qui  nunc  Aeneae  Troiani  suscitat  arma,  6 

iactaque  Lavinis  moania  litoribus. 
Cadite  Romani  scriptores,  cadita  Grai: 

nascio  quid  maius  nascitur  Iliada. 
Tu  canis  umbrosi  subter  pineta  Galaesi 

Thyrsin  et  attritis  Daphnin  harundinibus,  10 

utque  decern  possint  corrumpera  mala  puellas, 

missus  et  impressis  haedus  ab  uberibus. 
Felix,  qui  vilis  pomis  mercaris  amores ! 

Huic  licet  ingratae  Tityrus  ipsa  canat: 
felix  intactum  Cory  don  qui  temptat  Alexin  15 

agricolae  domini  carpere  dalicias ! 
Quamvis  ille  sua  lassus  requiascat  avana, 

laudatur  facilis  inter  Hamadryadas. 
Tu  canis  Ascraei  vataris  praacapta  poetae, 

quo  seges  in  campo,  quo  viret  uva  iugo.  20 


68  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Tale  facis  carmen,  docta  testudine  quale 
Cynthius  imiJositis  temperat  articulis. 

87 

Desine,  PauUe,  meum  lacrimis  urgere  sepulcrum: 

panditur  ad  nullas  ianua  nigra  preces. 
Cum  semel  infernas  intrarunt  funera  leges, 

non  exorato  stant  adamante  viae. 
Te  licet  orantem  fuscae  deus  audiat  aulae:  5 

nempe  tuas  lacrimas  litora  surda  bibent. 
Vota  movent  Superos:  ubi  portitor  aera  recepit, 

obserat  umbrosos  lurida  porta  rogos. 
Nunc  tibi  commendo,  communia  pignora,  natos : 

haec  cura  et  cineri  spirat  inusta  meo.  10 

Fungere  maternis  vicibus,  pater:  ilia  meorum 

omnis  erit  collo  turba  ferenda  tuo. 
Oscula  cum  dederis  tua  flentibus,  adice  matris: 

tota  domus  coepit  nunc  onus  esse  tuum. 
Et  si  quid  doliturus  eris,  sine  testibus  illis:  15 

cum  venient,  siccis  oscula  falle  genis. 
Sat  tibi  sint  noctes,  quas  de  me,  Paulle,  fatiges, 

somniaque  in  faciem  credita  saepe  meam: 
atque  ubi  secreto  nostra  ad  simulacra  loqueris, 

ut  responsurae  singula  verba  iace.  20 

P.  OVIDIVS  NASO 

88 

Qui  modo  Nasonis  fueramus  quinque  libelli, 
ires  sumus.     Hoc  illi  praetulit  auctor  opus, 

ut  iam  nulla  tibi  nos  sit  legisse  voluptas, 
at  levior  demptis  poena  duobus  erit. 


p.   OVIDIVS  NASO  69 

Arma  gravi  numero  violentaque  bella  parabam 

edere,  materia  conveniente  modis : 
par  erat  inferior  versus :  risisse  Cupido 

dicitur  atque  unum  surripuisse  pedem. 
'Quis  tibi,  saeve  puer,  dedit  hoc  in  carmina  iuris?  6 

Pieridum  vates,  non  tua  turba  sumus. 
Quid  si  praeripiat  flavae  Venus  arma  Minervae, 

ventilet  accensas  flava  Minerva  faces? 
Quis  probet  in  silvis  Cererem  regnare  iugosis, 

lege  pharetratae  virginis  arva  coli?  10 

Crinibus  insignem  quis  acuta  cuspide  Phoebum 

instruat,  Aoniam  Marte  movente  lyram? 
Sunt  tibi  magna,  puer,  nimiumque  potentia  regna: 

cur  opus  adfectas,  ambitiose,  novum? 
An,  quod  ubique,  tuum  est?   Tua  sunt  Heliconia  Tempe?  15 

Vix  etiam  Phoebo  iam  lyra  tuta  sua  est? 
Cum  bene  surrexit  versu  nova  pagina  primo, 

attenuat  nervos  proximus  ille  meos; 
nee  mihi  materia  est  numeris  levioribus  apta, 

aut  puer,  aut  longas  compta  puella  comas.'  20 

Questus  eram,  pharetra  cum  protinus  ille  soluta 

legit  in  exitium  spicula  facta  meum, 
lunavitque  genu  sinuosum  fortiter  arcum, 

'Quod'  que  'canas,  vates,  accipe,'  dixit,  'opus.' 
Me  miserum!     Certas  habuit  puer  ille  sagittas:  25 

uror,  et  in  vacuo  pectore  regnat  Amor. 
Sex  mihi  surgat  opus  numeris,  in  quinque  residat: 

ferrea  cum  vestris  bella  valete  modis. 
Cingere  litorea  flaventia  tempora  myrto, 

Musa,  per  undenos  emodulanda  pedes.  30 


70  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

89 

Quid  mihi^  Livor  edax,  ignavos  obicis  annos, 

ingeniique  vocas  carmen  inertis  opus? 
Non  me  more  patrum,  dum  strenua  sustinet  aetas, 

praemia  militiae  pulverulenta  sequi, 
nee  me  verbosas  leges  ediscere,  nee  me  5 

ingrato  vocem  prostituisse  foro? 
Mortale  est,  quod  quaeris,  opus;  mihi  fama  perennis 

quaeritur,  in  toto  semper  ut  orbe  canar. 
Vivet  Maeonides,  Tenedos  dum  stabit  et  Ide, 

dum  rapidas  Simois  in  mare  volvet  aquas;  10 

vivet  et  Ascraeus,  dum  mustis  uva  tumebit, 

dum  cadet  incurva  falce  resecta  Ceres; 
Battiades  semper  toto  cantabitur  orbe: 

quamvis  ingenio  non  valet,  arte  valet; 
nulla  Sophocleo  veniet  iactura  cothurno;  15 

cum  sole  et  luna  semper  Aratus  erit; 
dum  fallax  servus,  durus  pater,  improba  lena 

vivent  et  meretrix  blanda,  Menandros  erit; 
Ennius  arte  carens  animosique  Accius  oris 

casurum  nullo  tempore  nomen  habent.  20 

Varronem  primamque  ratem  quae  nesciet  aetas, 

aureaque  Aesonio  terga  petita  duci? 
Carmina  sublimis  tunc  sunt  peritura  Lucreti, 

exitio  terras  cum  dabit  una  dies ; 
Tityrus  et  segetes  Aeneiaque  arma  legentur,  25 

Roma  triumphati  dum  caput  orbis  erit ; 
donee  erunt  ignes  arcusque  Cupidinis  arma, 

discentur  numeri,  culte  Tibulle,  tui ; 
Gallus  et  Hesperiis  et  Gallus  notus  Eois, 

et  sua  cum  Gallo  nota  Lycoris  erit.  30 


p.  OVIDIVS  NASO  71 

Ergo  cum  silices,  cum  dens  patientis  aratri 

depereant  aevo,  carmina  morte  carent: 
cedant  carminibus  reges  regumque  triumphi, 

cedat  et  auriferi  ripa  benigna  Tagi. 
Villa  miretur  vulgus;  mihi  flavus  Apollo  35 

pocula  Castalia  plena  ministret  aqua, 
sustineamque  coma  metuentem  frigora  myrtum 

atque  ita  sollicito  multus  amante  legar. 
Pascitur  in  vivis  Livor,  post  fata  quiescit, 

cum  suus  ex  merito  quemque  tuetur  honos.  40 

Ergo  etiam  cum  me  supremus  adederit  ignis, 

vivam,  parsque  mei  multa  superstes  erit. 

90 

Quaere  novum  vatem,  tenerorum  mater  Amorum: 

raditur  hie  elegis  ultima  meta  meis, 
quos  ego  composui,  Paeligni  ruris  alumnus, 

(nee  me  deliciae  dedecuere  meae) 
si  quid  id  est,  usque  a  proavis  vetus  ordinis  heres,  5 

non  modo  militiae  turbine  factus  eques. 
Mantua  Vergilio,  gaudet  Verona  Catullo; 

Paelignae  dicar  gloria  gentis  ego, 
quam  sua  libertas  ad  honesta  coegerat  arma, 

cum  timuit  socias  anxia  Roma  manus.  10 

Atque  aliquis  spectans  hospes  Sulmonis  aquosi 

moenia,  quae  campi  iugera  pauca  tenent, 
'Quae  tantum,'  dicat,  'potuistis  ferre  poetam, 

quantulacumque  estis,  vos  ego  magna  voco.' 
Culte  puer  puerique  parens  Amathusia  culti,  15 

aurea  de  campo  vellite  signa  meo. 
Corniger  increpuit  thyrso  graviore  Lyaeus: 

pulsanda  est  magnis  area  maior  equis. 


72  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Imbelles  elegi,  genialis  Musa,  valete, 

post  mea  mansurum  fata  superstes  opus.  20 

n 

Clare  nepos  Atlantis,  ades,  quem  raontibus  olim 

edidit  Arcadiis  Pleias  uda  lovi, 
pacis  et  armorum  superis  imisque  deorum 

arbiter,  alato  qui  pede  carpis  iter, 
laete  lyrae  pulsu,  nitida  quoque  laete  palaestra,  6 

quo  didicit  culte  lingua  docente  loqui, 
templa  tibi  posuere  patres  spectantia  Circum 

Idibus ;  ex  illo  est  haec  tibi  sacra  dies. 
Te,  quicumque  suas  profitetur  vendere  mercis, 

ture  dato,  tribuas  ut  sibi  luera,  rogant.  10 

Est  aqua  Mercurii  portae  vicina  Capenae; 

si  iuvat  expertis  credere,  numen  habet. 
Hue  venit  incinctus  tunicam  mercator  et  urna 

purus  suffita,  quam  ferat,  haurit  aquam. 
Vda  fit  hinc  laurus,  lauro  sparguntur  ab  uda  15 

omnia,  quae  dominos  sunt  habitura  novos. 
Spargit  et  ipse  suos  lauro  rorante  capillos 

et  peragit  solita  f allere  voce  2:)reces : 
'Ablue  praeteriti  periuria  temporis,'  inquit, 

'ablue  praeterita  perfida  verba  die.  20 

Sive  ego  te  feci  testem  falsove  citavi 

non  audituri  numina  magna  lovis, 
sive  deum  jDrudens  alium  divamve  fefelli, 

abstulerint  celeres  improba  verba  Noti. 
Et  pateant  veniente  die  periuria  nobis,  25 

nee  curent  Superi  si  qua  locutus  ero. 
Da  modo  lucra  mihi,  da  facto  gaudia  lucro, 

et  fac  ut  emptori  verba  dedisse  iuvet.' 


p.  OVIDIVS  NASO  73 

Talia  Mercurius  poscentem  ridet  ab  alto, 

se  memor  Ortygias  surripuisse  boves.  30 

92 

Calliope  querulas  praetemptat  pollice  chordas, 

atque  haec  percussis  subiungit  carmina  nervis: 

'Prima  Ceres  unco  glaebam  dimovit  aratro, 

prima  dedit  fruges  alimentaque  mitia  terris, 

prima  dedit  leges ;  Cereris  sunt  omnia  munus.  5 

Ilia  canenda  mihi  est.     Vtinam  modo  dicere  possem 

carmina  digna  dea;  certe  dea  carmine  digna  est.  ' 

93 

'Forsitan  audieris  aliquam  certamine  cursus 

velocis  superasse  viros.     Non  fabula  rumor 

ille  fuit;  superabat  enim,  nee  dicere  posses 

laude  pedum  formaene  bono  praestantior  esset. 

Scitanti  deus  huic  de  coniuge,  "Coniuge/'  dixit,  6 

"nil  opus  est,  Atalanta,  tibi ;  fuge  coniugis  usum. 

Nee  tamen  effugies,  teque  ipsa  viva  carebis." 

Territa  sorte  dei  per  opacas  innuba  silvas 

vivit,  et  instantem  turbam  violenta  procorum 

condicione  fugat,  nee  "Sum  potiunda,  nisi,"  inquit,  10 

"victa  prius  cursu;  pedibus  contendite  mecum: 

praemia  veloci  coniunx  thalamique  dabuntur; 

mors  pretium  tardis.     Ea  lex  certaminis  esto." 

Ilia  quidem  immitis ;  sed  tanta  potentia  f  ormae  est, 

venit  ad  banc  legem  temeraria  turba  procorum.  15 

Sederat  Hippomenes  cursus  spectator  iniqui, 

et,  "Petitur  cuiquam  per  tanta  pericula  coniunx?" 

dixerat  ac  nimios  iuvenum  damnarat  amores. 

Vt  faciem  et  posito  corpus  velamine  vidit. 


74  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

quale  meum  vel  quale  tuum,  si  femina  fias,  20 

obstipuit^  tollensque  manus,  "Ignoscite,"  dixit, 

"quos  modo  culpavi;  nondum  milii  praemia  nota, 

quae  peteretis,  erant."     Laudando  concipit  ignis, 

et  ne  quis  iuvenum  eurrat  velocius  optat 

invidiaque  timet.     "Sed  cur  certaminis  huius  26 

intemptata  mihi  fortuna  relinquitur?"  inquit, 

"Audentis  deus  ipse  iuvat."     Dum  talia  secum 

exigit  Hippomenes,  passu  volat  alite  virgo. 

Quae  quamquam  Scythica  non  secius  ire  sagitta 

Aonio  visa  est  iuveni,  tamen  ille  decorem  30 

miratur  magis;  et  cursus  facit  ille  decorem. 

Aura  refert  ablata  citis  talaria  plantis, 

tergaque  iactantur  crines  per  eburnea,  quaeque 

poplitibus  suberant  picto  genualia  limbo; 

inque  puellari  corpus  candore  ruborem  35 

traxerat,  baud  aliter  quam  cum  super  atria  velum 

Candida  purpureum  simulatas  inficit  umbras. 

Dum  notat  haec  hospes,  decursa  novissima  meta  est, 

et  tegitur  festa  victrix  Atalanta  corona. 

Dant  gemitum  victi  penduntque  ex  foedere  poenas.  40 

Non  tamen  eventu  iuvenis  deterritus  horura 

constitit  in  medio,  vultuque  in  virgine  fixo, 

"Quid  facilem  titulum  superando  quaeris  inertis? 

Mecum  confer,"  ait,  "seu  me  fortuna  potentem 

fecerit,  a  tanto  non  indignabere  vinci;  45 

naraque  mihi  genitor  Megareus  Onchestius,  illi 

est  Neptunus  avus,  pronepos  ego  regis  aquarum; 

nee  virtus  citra  genus  est;  seu  vincar,  habebis 

Hippomene  victo  magnum  et  memorabile  nomen." 

Talia  dicentem  molli  Schoeneia  vultu  50 

aspicit  et  dubitat,  superari  an  vincere  malit. 


p.  OVIDIVS  NASO  75 

Atque  ita,  "Quis  deus  hunc  formosis,"  inquit,  "iniquus, 

perdere  vult,  caraeque  iubet  discrimine  vitae 

coniugium  petere  hoc?     Non  sum,  me  iudice,  tanti. 

Nee  forma  tangor — poteram  tamen  hac  quoque  tangi —     66 

sed  quod  adhuc  puer  est ;  non  me  movet  ipse,  sed  aetas. 

Quid,  quod  inest  virtus  et  mens  interrita  leti? 

Quid,  quod  ab  aequorea  numeratur  origine  quartus  ? 

Quid,  quod  amat,  tantique  putat  conubia  nostra, 

ut  pereat,  si  me  fors  illi  dura  negarit?  60 

Dum  licet,  hospes,  abi,  thalamosque  relinque  cruentos, 

Coniugium  crudele  meum  est;  tibi  nubere  nulla 

nolet;  et  optari  potes  a  sapiente  puella. 

Cur  tamen  est  mihi  cura  tui,  tot  iam  ante  peremptis  ? 

Viderit !     Intereat,  quoniam  tot  caede  procorum  66 

admonitus  non  est  agiturque  in  taedia  vitae. 

Occidet  hie  igitur,  voluit  quia  vivere  mecum, 

indignamque  necem  pretium  patietur  amoris? 

Non  erit  invidiae  victoria  nostra   ferendae. 

Sed  non  culpa  mea  est.     Vtinam  desistere  velles,  70 

aut,  quoniam  es  demens,  utinam  velocior  esses ! 

At  quam  virgineus  puerili  vultus  in  ore  est ! 

A  miser  Hippomene,  nollem  tibi  visa  fuissem. 

Vivere  dignus  eras.     Quod  si  felicior  essem, 

nee  mihi  coniugium  fata  importuna  negarent,  76 

unus  eras  cum  quo  sociare  cubilia  vellem." 

Dixerat,  utque  rudis  primoque  Cupidine  tacta, 

quid  facit  ignorans,  amat  et  non  sentit  amorem. 

Iam  solitos  poscunt  cursus  populusque  paterque, 

cum  me  sollicita  proles  Neptunia  voce  80 

invocat  Hippomenes,  "Cytherea"  que  "comprecor,  ausis 

adsit,"  ait,  "nostris  et  quos  dedit  adiuvet  ignis." 

Detulit  aura  preces  ad  me  non  invida  blandas; 


76  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

motaque  sum,  fateor.     Nee  opis  mora  longa  dabatur. 

Est  ager,  indigenae  Tamasenum  nomine  dicunt,  85 

telluris  Cypriae  pars  optima,  quam  mihi  prisci 

sacravere  senes  templisque  accedere  dotem 

banc  iussere  meis.     Medio  nitet  arbor  in  arvo, 

fulva  comam,  fulvo  ramis  crepitantibus  auro, 

Hinc  tria  forte  mea  veniens  decerpta  ferebam  90 

aurea  poma  manu;  nullique  videnda  nisi  ipsi 

Hippomenen  adii  docuique,  quis  usus  in  illis. 

Signa  tubae  dederant,  cum  carcere  pronus  uterque 

emicat  et  summam  celeri  pede  libat  harenam. 

Posse  putes  illos  sicco  freta  radere  passu,  95 

et  segetis  eanae  stantis  percurrere  aristas. 

Adiciunt  animos  iuveni  clamorque  favorque, 

verbaque  dicentum,  "Nunc,  nunc  incumbere  tempus, 

Hippomene,  propera.     Nunc  viribus  utere  totis. 

Pelle  moram,  vinces."     Dubium,  Megareius  heros  100 

gaudeat,  an  virgo  magis  his  Schoeneia  dictis. 

O  quotiens,  cum  iam  posset  transire,  morata  est, 

spectatosque  diu  vultus  invita  reliquit ! 

Aridus  e  lasso  veniebat  anhelitus  ore, 

metaque  erat  longe.     Tum  denique  de  tribus  unum         106 

fetibus  arboreis  proles  Neptunia  misit. 

Obstipuit  virgo  nitidique  cupidine  pomi 

declinat  cursus,  aurumque  volubile  tollit. 

Praeterit  Hippomenes ;  resonant  spectacula  plausu. 

Ilia  moram  celeri  cessataque  tempora  cursu  110 

corrigit,  atque  iterum  iuvenem  post  terga  relinquit. 

Et  rursus  pomi  iactu  remorata  secundi, 

consequitur  transitque  virum.     Pars  ultima  cursus 

restabat.     "Nunc,"  inquit,  "ades,  dea,  muneris  auctor," 

Inque  latus  campi,  quo  tardius  ilia  rediret,  116 


p.  OVIDIVS  NASO  77 

iecit  ab  obliquo  nitidum  iuvenaliter  aurum. 

An  peteret,  virgo  visa  est  dubitare:  coegi 

tollere,  et  adieci  sublato  pondera  malo, 

impediique  oneris  pariter  gravitate  moraque. 

Neve  meus  sermo  cursu  sit  tardior  ipso,  120 

praeterita  est  virgo;  duxit  sua  praemia  victor.' 

94 

Est  prope  Cimmerios  longo  spelunca  recessu, 

mons  cavus,  ignavi  domus  et  penetralia  Somni; 

quo  numquam  radiis  oriens  mediusve  cadensve 

Phoebus  adire  potest.     Nebulae  caligine  mixtae 

exhalantur  humo  dubiaeque  crepuscula  lucis.  5 

Non  vigil  ales  ibi  cristati  cantibus  oris 

evocat  Auroram,  nee  voce  silentia  rumpunt 

sollicitive  canes  canibusve  sagacior  anser. 

Non  fera,  non  pecudes,  non  moti  flamine  rami, 

humanaeve  sonum  reddunt  convicia  linguae.  10 

Muta  quies  habitat.     Saxo  tamen  exit  ab  imo 

rivus  aquae  Lethes,  per  quern  cum  murmure  labens 

invitat  somnos  crepitantibus  unda  lapillis. 

Ante  foris  antri  fecunda  papavera  florent 

innumeraeque  herbae,  quarum  de  lacte  soporem  15 

nox  legit  et  spargit  per  opacas  umida  terras. 

lanua,  ne  verso  stridores  cardine  reddat, 

nulla  domo  tota ;  custos  in  limine  nullus. 

At  medio  torus  est  ebeno  sublimis  in  antro, 

plumeus,  unicolor,  pullo  velamine  tectus ;  20 

quo  cubat  ipse  deus  membris  languore  solutis. 

Hunc  circa  passim  varias  imitantia  formas 

somnia  vana  iacent  totidem,  quot  messis  aristas, 

silva  gerit  frondis,  eiectas  litus  harenas. 


US  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Quo  simul  intravit  manibusque  obstantia  virgo  25 

somnia  dimovit,  vestis  fulgore  reluxit 

sacra  domus:  tardaque  deus  gravitate  iacentis 

vix  oculos  tollens,  iterumque  iterumque  relabens 

summaque  percutiens  nutanti  pectora  mento, 

excussit  tandem  sibi  se,  cubitoque  levatus,  30 

quid  veniat — cognovit  enim — scitatur.     At  ilia: 

'Somne,  quies  rerum,  placidissime,  Somne,  deorum, 

pax  animi,  quein  cura  fugit,  qui  corpora  duris 

fessa  ministeriis  mulces  reparasque  labori, 

somnia,  quae  veras  aequent  imitamine  formas,  35 

Herculea  Trachine  iube  sub  imagine  regis 

Alcyonen  adeant,  simulacraque  naufraga  fingant. 

Iraperat  hoc  luno.'     Postquam  mandata  peregit. 

Iris  abit. 

% 

Orbe  locus  medio  est  inter  terrasque  fretumque 

caelestisque  plagas,  triplicis  confinia  mundi, 

unde  quod  est  usquam,  quamvis  regionibus  absit, 

inspicitur,  penetratque  cavas  vox  omnis  ad  auris. 

Fama  tenet,  summaque  domum  sibi  legit  in  arce,  5 

innumerosque  aditus  ac  mille  foramina  tectis 

addidit,  et  nullis  inclusit  limina  portis. 

Nocte  dieque  patet.     Tota  est  ex  acre  sonanti; 

tota  fremit  vocesque  refert  iteratque  quod  audit. 

Nulla  quies  intus  nullaque  silentia  ])arte.  10 

Nee  tamen  est  clamor,  sed  parvae  murmura  vocis, 

qualia  de  pelagi,  si  quis  procul  audiat,  undis 

esse  Solent,  qualemve  sonum,  cum  luppiter  atras 

increpuit  nubis,  extrema  tonitrua  reddunt. 

Atria  turba  tenet:  veniunt  leve  valgus  euntque,  16 


PHAEDRVS  79 

mixtaque  cum  veris  passim  commenta  vagantur 

milia  rumorum,  confusaque  verba  volutant. 

E  quibus  hi  vacuas  implent  sermonibus  auris, 

hi  narrata  ferunt  alio,  mensuraque  ficti 

crescit,  et  auditis  aliquid  novus  adicit  auctor.  20 

Illic  Credulitas,  illic  temerarius  Error 

vanaque  Laetitia  est  consternatique  Timores 

Seditioque  repens,  dubioque  auctore  Susurri. 

Ipsa  quid  in  caelo  rerum  pelagoque  geratur 

et  tellure  videt,  totumque  inquirit  in  orbem.  26 

% 

lamque  opus  exegi,  quod  nee  lovis  ira  nee  ignis 

nee  poterit  ferrum  nee  edax  abolere  vetustas. 

Cum  volet,  ilia  dies,  quae  nil  nisi  corporis  huius 

ius  habet,  incerti  spatium  mihi  finiat  aevi; 

parte  tamen  meliore  mei  super  alta  perennis  5 

astra  ferar,  nomenque  erit  indelebile  nostrum. 

Quaque  patet  domitis  Romana  potentia  terris, 

ore  lega.  populi,  perque  omnia  saecula  fama, 

si  quid  habent  veri  vatum  praesagia,  vivam. 

PHAEDRVS 

97 

Aesopus  auctor  quam  materiam  repperit, 

hanc  ego  polivi  versibus  senariis. 

Duplex  libelli  dos  est:  quod  risum  movet 

et  quod  prudenti  vitam  consilio  monet. 

Calumniari  si  quis  autem  voluerit,  6 

quod  arbores  loquantur,  non  tantum  ferae, 

fictis  iocari  nos  meminerit  fabulis. 


80  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

n 

Ad  rivum  eundem  lupus  et  agnus  venerant 

siti  compulsi;  superior  stabat  lupus 

longeque  inferior  agnus.     Tunc  fauce  improba 

latro  incitatus  iurgii  causam  intulit. 

'Cur/  inquit,  'turbulentam  fecisti  mihi  6 

aquam  bibenti?'     Laniger  contra  timens: 

'Qui  possum,  quaeso,  facere  quod  quereris,  lupe? 

A  te  decurrit  ad  meos  haustus  liquor.' 

Repulsus  ille  veritatis  viribus: 

'Ante  hos  sex  mensis  male,'  ait,  'dixisti  mihi.'  10 

Respondit  agnus:  'Equidem  natus  non  eram.' 

'Pater  hercule  tuus,'  inquit,  'maledixit  mihi.' 

Atque  ita  correptum  lacerat  iniusta  nece. 

Haec  propter  illos  scripta  est  homines  fabula, 

qui  fictis  causis  innocentis  opprimunt.  16 

y  Athenae  cum  florerent  acquis  legibus, 

procax  libertas  civitatem  miscuit 
frenumque  solvit  pristinum  licentia. 
Hie  conspiratis  factionum  partibus 
arcem  tyrannus  occupat  Pisistratus.  6 

Cum  tristem  servitutem  flerent  Attici 
(non  quia  crudelis  ille,  sed  quoniam  grave 
omne  insuetis  onus)  et  coepissent  queri, 
Aesopus  talem  turn  fabellam  rettulit. 
^(y^Jl^    Ranae  vagantes  liberis  paludibus  10 

clamore  magno  regem  petiere  a  love, 
qui  dissolutos  mores  vi  compesceret. 
Pater  deorum  risit  atque  illis  dedit 
parvum  tigillum,  missum  quod  subito  vadis 


PHAEDRVS 


81 


^ 


- » 1^ 


motu  sonoque  terruit  pavidum  genus. 
Hoc  mersum  limo  cum  lateret  diutius, 
forte  una  tacite  profert  e  stagno  caput 
et  explorato  rege  cunctas  evocat. 
Illae  timore  posito  certatim  adnatant 
superque  lignum  turba  petulans  insilit. 
%C^Ux^  Quod  cum  inquinassent  omni  contumelia, 
^  alium  rogantis  regem  misere  ad  lovem, 

inutilis  quoniam  esset,  qui  fuerat  datus. 
Turn  misit  illis  hydrum,  qui  dente  aspero 
corripere  coepit  singulas.     Frustra  nec^m 
fugitant  inertes,  vocem  praecludit  metus. 
Furtim  igitur  dant  Mercuric 'mandata  ad  lovem, 
adflictis  ut  succurrat.     Tunc  contra  deus : 
'Quia  noluistis  vestrum  ferre/  inquit,  'bonum, 
malum  p^rferte. '     '  Vos  quoque,  o  cives, '  ait, 
'hoc  sustinete,\  mains  ne  veniat,  malum.' 

100  ^ 

Vicini  furis  Celebris  vidit  nuptias       ^^' 
Aesopus  et  continue  narrare  incipit. 
Vxorem  quondam  Sol  cum  vellet  ducere, 
clamorem  ranae  sustulere  ad  sidera. 
Convicio  permotus  quaerit  luppiter 
causam  querelae.     Quaedam  tum  stagni  incola 
'Nunc,'  inquit,  'omnis  unus  exurit  lacus 
cogitque  miseras  arida  sede  ^vami.yCi  ^CtJt 
Quidnam  f uturum  est,  si  crearit  liberos  T 

Qui  se  laudari  gaudet  verbis  subdolis, 
sera  dat  poenas  turpis  paenitentia. 


15 


20 


u^/e^-r 


25 


30 


xry^, 


U-t,** 


U^ 


^t.U*.m^*tjU 


82  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Cum  de  fenestra  corvus  raptum  caseum 

comesse  vellet,  eelsa  residens  arbore, 

vulpes  hune  vidit,  deinde  sic  coeioit  loqui:  6 

'O  qui  tuarum,  corve,  pennarum  est  nitor ! 

Quantum  decoris  corpore  et  vultu  geris  ! 

Si  vocem  haberes,  nulla  prior  ales  foret.' 

At  ille,  dum  vult  etiam  vocem  ostendere, 

emisit  ore  caseum,  quem  celeriter  10 

dolosa  vulpes  avidis  rapuit  dentibus. 

Tum  demum  ingemuit  corvi  deceptus  stupor. 

102 
Inops,  potentem  dum  vult  imitari,  perit. 
In  prate  quondam  rana  conspexit  bovem 
et  tacta  invidia  tantae  magnitudinis 
rugosam  inflavit  pellem:  tum  natos  suos 
interrogavit,  an  bove  esset  latior.  6 

Illi  negarunt.     Rursus  intendit  cutem 
maiore  nisu  et  simili  quaesivit  modo, 
quis  maior  esset.     Illi  dixerunt  bovem. 
Novissime  indignata  dum  vult  validius 
inflare  sese,  rupto  iacuit  corpore.  10 

103 

Nulli  nocendum:  si  quis  vero  laeserit, 

multandum  simili  iure  fabella  admonet. 

Vulpes  ad  cenam  dicitur  ciconiam 

prior  invitasse  et  illi  in  patina  liquidam 

posuisse  sorbitionem,  quam  nullo  modo  6 

gustare  esuriens  potuerit  ciconia. 

Quae  vulpem  cum  revocasset,  intrito  cibo 

plenam  lagonam  posuit:  huic  rostrum  inserens 

satiatur  ipsa  et  torquet  convivam  fame. 


PHAEDRVS  83 

Quae  cum  lagonae  collum  frustra  lamberet,  10 

peregrinam  sic  locutam  volucrem  accepimus : 
'Sua  quisque  exempla  debet  aequo  animo  pati.* 

104 

Quam  dulcis  sit  libertas,  breviter  proloquar. 

Cani  perpasto  macie  confectus  lupus 

forte  occucurrit.     Dein  salutatum  invicem 

ut  restiterunt:  'Vnde  sic,  quaeso,  nites, 

aut  quo  cibo  f ecisti  tantum  corporis  ?  6 

Ego,  qui  sum  longe  fortior,  pereo  fame.' 

Canis  simpliciter:  'Eadem  est  condicio  tibi, 

praestare  domino  si  par  officium  potes.' 

'Quod?'  inquit  ille.     'Gustos  ut  sis  liminis, 

a  furibus  tuearis  et  noctu  domum.'  10 

'Ego  vero  sum  paratus:  nunc  patior  nivis 

imbrisque  in  silvis  asperam  vitam  trahens : 

quanto  est  facilius  mihi  sub  tecto  vivere 

et  otiosum  largo  satiari  cibo?' 

'Veni  ergo  mecum.'     Dum  procedunt,  aspicit  15 

lupus  a  catena  collum  detritum  cani. 

*Vnde  hoc,  amice?'     'Nihil  est.'  'Die,  quaeso,  tamen.' 

'Quia  videor  acer,  adligant  me  interdiu, 

luce  ut  quiescam  et  vigilem,  nox  cum  venerit: 

crepusculo  solutus,  qua  visum  est,  vagor.  20 

Adfertur  ultro  panis ;  de  mensa  sua 

dat  ossa  dominus ;  frusta  iactat  familia 

et,  quod  fastidit  quisque,  pulmentarium. 

Sic  sine  labore  venter  impletur  meus.' 

'Age,  abire  si  quo  est  animus,  est  licentia?'  25 

*Non  plane  est,'  inquit.     'Fruere  quae  laudas,  canis: 

regnare  nolo,  liber  ut  non  sim  mihi.' 


8^  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

m 

Puerorum  in  turba  quidam  ludentem  Atticus 

Aesopum  nucibus  cum  vidisset,  restitit 

et  quasi  delirum  risit.     Quod  sensit  simul 

derisor  potius  quam  deridendus  senex, 

arcum  retensum  posuit  in  media  via:  6 

'Heus !'  inquit,  'sapiens,  expedi  quid  fecerim.* 

Concurrit  populus.     Ille  se  torquet  diu 

nee  quaestionis  positae  causam  intellegit. 

Novissime  suceumbit.     Tum  victor  sophus: 

'Cito  rumpes  arcum,  semper  si  tensum  habueris;        10 

at  si  laxaris,  cum  voles  erit  utilis.' 

Sic  ludus  animo  debet  aliquando  dari, 

ad  cogitandum  melior  ut  redeat  tibi, 

106 

Fame  coacta  vulpes  alta  in  vinea 

uvam  appetebat  summis  saliens  viribus ; 

quam  tangere  ut  non  potuit,  discedens  ait: 

'Nondum  matura  est;  nolo  acerbam  sumere.* 

Qui  facere  quae  non  possunt  verbis  elevant,  6 

ascribere  hoc  debebunt  exemplum  sibi. 

107 

Pravo  favore  labi  mortales  solent 

et,  pro  iudicio  dum  stant  erroris  sui, 

ad  paenitendum  rebus  manifestis  agi. 

Facturus  ludos  quidam  dives  nobilis 

proposito  cunctos  invitavit  praemio,  6 

quam  quisque  posset  ut  novitatem  ostenderet. 


PHAEDRVS  85 

Venere  artifices  laudis  ad  certamina; 

quos  inter  scurra,  notus  urbano  sale, 

habere  dixit  se  genus  spectaculi, 

quod  in  theatre  numquam  prolatum  foret.  10 

Dispersus  rumor  civitatem  concitat. 

Paulo  ante  vacua  turbam  deficiunt  loca. 

In  scaena  vero  postquam  solus  constitit 

sine  apparatu,  nullis  adiutoribus, 

silentium  ipsa  fecit  exspectatio.  15 

Ille  in  sinum  repente  demisit  caput 

et  sic  porcelli  vocem  est  imitatus  sua, 

verum  ut  subesse  pallio  contenderent 

et  excuti  iuberent.     Quo  facto  simul 

nihil  est  repertum,  multis  onerant  laudibus  20 

hominemque  plausu  prosequuntur  maximo. 

Hoc  vidit  fieri  rusticus.     'Non  mehercule 

me  vincet/  inquit:  et  statim  professus  est 

idem  facturum  melius  se  postridie. 

Fit  turba  maior.     lam  favor  mentis  tenet  25 

et  derisuri,  non  spectaturi,  sedent. 

Vterque  prodit.     Scurra  degrunnit  prior 

movetque  plausus  et  clamores  suscitat. 

Tunc  simulans  sese  vestimentis  rusticus 

porcellum  obtegere,  (quod  faciebat  scilicet,  30 

sed,  in  priore  quia  nil  compererant,  latens) 

pervellit  aurem  vero,  quem  celaverat, 

et  cum  dolore  vocem  naturae  exprimit. 

Acclamat  populus  scurram  multo  similius 

imitatum,  et  cogit  rusticum  trudi  foras.  35 

At  ille  profert  ipsum  porcellum  e  sinu, 

turpemque  aperto  pignore  errorem  probans: 

'En  hie  declarat,  quales  sitis  iudices !' 


86  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

INCERTVS  AVCTOR 

108 

Tu  qui  secura  procedis  mente  parumper 

siste  gradum,  quaeso,  verbaque  pauca  lege. 
Ilia  ego  quae  claris  fueram  praelata  puellis 

hoc  Homonoea  brevi  condita  sum  tumulo, 
cui  formam  Paphie,  Charites  tribuere  decorem,  6 

quam  Pallas  cunctis  artibus  erudiit. 
Nondum  bis  denos  aetas  mea  viderat  annos, 

iniecere  manus  invida  fata  mihi. 
Nee  pro  me  queror  hoc,  morte  est  mihi  tristior  ipsa 

maeror  Atimeti  coniugis  ille  mei.  10 

'Sit  tibi  terra  levis,  mulier  dignissima  vita 

quaeque  tuis  olim  perfruerere  bonis.' 

Si  pensare  animas  sinerent  crudelia  fata 

et  posset  redimi  morte  aliena  salus, 
quantulacumque  meae  debentur  tempora  vitae  15 

pensassem  pro  te,  cara  Homonoea,  libens. 
At  nunc  quod  possum,  fugiam  lucemque  deosque, 

ut  te  matura  per  Styga  morte  sequar. 
'Parce  tuam,  coniux,  fletu  quassare  iuventam 

fataque  maerendo  sollicitare  mea.  20 

Nil  prosunt  lacrimae  nee  possunt  fata  moveri. 

Viximus,  hie  omnis  exitus  unus  habet. 
Parce:  ita  non  unquam  similem  experiare  dolorem 

et  faveant  votis  nuraina  cuncta  tuis. 
Quodque  mihi  eripuit  mors  inmatura  iuventae  25 

id  tibi  victuro  proroget  ulterius.' 


L.  ANNAEVS  SENECA  87 

L.  ANNAEVS  SENECA 

109 

lam  rara  micant  sidera  prono 

languida  mundo:  nox  victa  vagos 

contrahit  ignis  luce  renata, 

cogit  nitidum  Phosphoros  agmen; 

signum  celsi  glaciale  poll  5 

lucem  verso  temone  vocat. 

lam  caeruleis  evectus  equis 

Titan  summa  prospicit  Oeta; 

iam  Cadmeis  incluta  Bacchis 

aspersa  die  dumeta  rubent  10 

Phoebique  fugit  reditura  soror. 

Labor  exoritur  durus  et  omnis 

agitat  cur  as  aperitque  domos. 

Pastor  gelida  cana  pruina 

grege  dimisso  pabula  carpit;  15 

ludit  prato  liber  aperto 

nondum  rupta  fronte  iuvencus, 

vacuae  reparant  ubera  mattes; 

errat  cursu  levis  incerto 

molli  petulans  haedus  in  herba;  20 

pendet  summo  stridula  ramo 

pennasque  novo  tradere  soli 

gestit  querulos  inter  nidos 

Thracia  paelex,  turbaque  circa 

confusa  sonat  murmure  mixto  25 

testata  diem. 

Carbasa  ventis  credit  dubius 

navita  vitae,  laxos  aura 

complente  sinus.     Hie  exesis 

pendens  scopulis  aut  deceptos  30 


88  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

instruit  hamos  aut  suspensus 
spectat  pressa  praemia  dextra: 
sentit  tremulum  linea  piscem. 

no 

Verum  est,  an  timidos  fabula  decipit, 

umbras  corporibus  vivere  conditis, 

cum  coniunx  oculis  imposuit  manum 

supremusque  dies  solibus  obstitit 

et  tristis  cineres  urna  coercuit?  5 

Non  prodest  animam  tradere  funeri, 

sed  restat  miseris  vivere  longius? 

An  toti  morimur  nullaque  pars  manet 

nostri,  cum  profugo  spiritus  halitu 

immixtus  nebulis  cessit  in  aera  10 

et  nudum  tetigit  subdita  fax  latus? 

Quidquid  sol  oriens,  quidquid  et  occidens 

novit,  caeruleis  Oceanus  fretis 

quidquid  bis  veniens  et  fugiens  lavat, 

aetas  Pegaseo  corripiet  gradu.  15 

Quo  bis  sena  volant  sidera  turbine, 

quo  cursu  properat  volvere  saecula 

astrorum  dominus,  quo  properat  modo 

obliquis  Hecate  currere  flexibus: 

hoc  omnes  petimus  fata:  nee  amplius,  20 

iuratos  Superis  qui  tetigit  lacus, 

usquam  est;  ut  calidis  fumus  ab  ignibus 

vanescit^  spatium  per  breve  sordidus, 

ut  nubis,  gravidas  quas  modo  vidimus, 

arctoi   Boreae  dissicit  impetus:  25 

sic  hie,  quo  regimur,  spiritus  effluet. 

Post  mortem  nihil  est  ipsaque  mors  nihil. 


L.  ANNAEVS  SENECA  89 

velocis  spatii  meta  novissima; 

spem  ponant  avidi,  solliciti  metum: 

tempus  nos  avidum  devorat  et  chaos.  30 

Mors  individua  est,  noxia  corpori 

nee  parcens  animae:     Taenara  et  aspero 

regnum  sub  domino,  limen  et  obsidens 

custos  non  facili  Cerberus  ostio, 

rumores  vacui  verbaque  inania  35 

et  par  sollicito  fabula  somnio. 

Quaeris  quo  iaceas  post  obitum  loco? 

Quo  non  nata  iacent. 

ni 

Audax  nimium  qui  freta  primus 

rate  tam  fragili  perfida  rupit, 

terrasque  suas  post  terga  videns 

animam  levibus  credidit  auris, 

dubioque  secans  aequora  cursu  6 

potuit  tenui  fidere  ligno, 

inter  vitae  mortisque  vias 

nimium  gracili  limite  ducto. 

Candida  nostri  saecula  patres 

videre  procul  fraude  remota.  10 

Sua  quisque  piger  litora  tangens 

patrioque  senex  factus  in  arvo, 

parvo  dives,  nisi  quas  tulerat 

natale  solum,  non  norat  opes: 

nondum  quisquam  sidera  norat  15 

stellisque  quibus  pingitur  aether 

non  erat  usus,  nondum  pluvias 

Hyadas  poterat  vitare  ratis. 

Non  Oleniae  lumina  caprae 


90  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

nee  quae  sequitur  flectitque  senex  20 

Attica  tardus  plaustra  Bootes, 

nondum  Boreas,  nondum  Zephyrus 

nomen  habebant. 

Ausus  Tiphys  pandere  vasto 

carbasa  ponto  legesque  novas  25 

scribere  ventis. 

Bene  dissaepti  foedera  mundi 

traxit  in  unum  Thessala  pinus 

iussitque  pati  verbera  pontum 

partemque  metus  fieri  nostri  30 

mare  sepositum. 

Nunc  iam  cessit  pontus  et  omnis 

patitur  leges :  non  Palladia 

compacta  manu  regum  referens 

incluta  remos  quaeritur  Argo:  35 

quaelibet  altum  cumba  pererrat. 

Terminus  omnis  motus  et  urbes 

muros  terra  posuere  nova: 

nil  qua  fuerat  sede  reliquit 

pervius  orbis.  40 

Indus  gelidum  potat  Araxen, 

Albin  Persae  Rhenumque  bibunt. 

Venient  annis  saeeula  seris, 

quibus  Oceanus  vincula  rerum 

laxet  et  ingens  pateat  tellus  46 

Tethysque  novos  detegat  orbis 

nee  sit  terris  ultima  Thule. 

112 

Regem  non  faciunt  opes, 
non  vestis  Tyriae  color. 


L.  ANNAEVS  SENECA  91 

non  frontis  nota  regiae, 

non  auro  nitidae  fores: 

non  quidquid  fodit  Occidens  5 

aut  unda  Tagus  aurea 

claro  devehit  alveo, 

non  quidquid  Libycis  terit 

fervens  area  messibus. 

Rex  est  qui  posuit  metus  10 

et  diri  mala  pectoris, 

quern  non  ambitio  impotens 

et  numquam  stabilis  favor 

vulgi  praecipitis  movet; 

qui  tuto  positus  loco  15 

infra  se  videt  omnia 

occurritque  suo  libens 

fato  nee  queritur  mori. 

Stet  quicumque  volet  potens 

aulae  culmine  lubrico:  20 

me  dulcis  saturet  quies; 

obscuro  positus  loco 

leni  perfruar  otio; 

nullis  nota  Quiritibus 

aetas  per  taciturn  fluat.  26 

Sic  cum  transierint  mei 

nullo  cum  strepitu  dies, 

plebeius  moriar  senex. 

Illi  mors  gravis  incubat, 

qui  notus  nimis  omnibus,  30 

ignotus  moritur  sibi. 

\\3 

Ablatus  mihi  Crispus  est  amicus, 
pro  quo  si  pretium  dari  liceret. 


92  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

nostros  dividerem  libenter  annos. 

Nunc  pars  optima  me  mei  reliquit, 

Crispus,  praesidium  meum,  voluptas,  5 

pectus,  deliciae:  nihil  sine  illo 

laetum  mens  mea  iam  putabit  esse. 

Consumptus  male  debilisque  vivam: 

plus  quam  dimidium  mei  recessit. 

114 

Nullum  opus  exsurgit  quod  non  annosa  vetustas 

expugnet,  quod  non  vertat  iniqua  dies, 
tu  licet  extollas  magnos  ad  sidera  montis 

et  calidas  aeques  marmore  pyramidas. 
Ingenio  mors  nulla  nocet,  vacat  undique  tutum:  5 

inlaesum  semper  carmina  nomen  habent. 

M.  ANNAEVS  LVCANVS 

ns 

lam  gelidas  Caesar  cursu  superaverat  Alpis 

ingentisque  animo  motus  bellumque  futurum 

ceperat.     Vt  ventum  est  parvi  Rubiconis  ad  undas, 

ingens  visa  duci  patriae  trepidantis  imago 

clara  per  obscuram  vultu  maestissima  noctem,  6 

turrigero  canos  effundens  vertice  crinis, 

caesarie  lacera  nudisque  astare  lacertis, 

et  gemitu  permixta  loqui:  'Quo  tenditis  ultra? 

Quo  fertis  mea  signa,  viri?     Si  iure  venitis, 

si  cives,  hue  usque  licet.'    Tum  perculit  horror  10 

membra  ducis,  riguere  comae,  gressumque  coercens 

languor  in  extrema  tenuit  vestigia  ripa. 

Mox  ait:  'O  magnae  qui  moenia  prospicis  urbis 


M.  ANNAEVS  LVCANVS  93 

Tarpeia  de  rupe,  Tonans,  Phrygiique  Penates 

gentis  luleae  et  rapti  secreta  Quirini  16 

et  residens  celsa  Latiaris  luppiter  Alba 

Vestalesque  foci  summique  o  numinis  instar, 

Roma,  fave  coeptis;  non  te  furialibus  armis 

persequor;  en  adsum  victor  terraque  marique 

Caesar,  ubique  tuus — liceat  modo  nunc  quoque — miles.       20 

Ille  erit,  ille  nocens,  qui  me  tibi  fecerit  hostem.' 

Inde  moras  solvit  belli  tumidumque  per  amnem 

signa  tulit  propere;  sicut  squalentibus  arvis 

aestiferae  Libyes  viso  leo  comminus  hoste 

subsedit  dubius,  totam  dum  colligit  iram;  25 

mox  ubi  se  saevae  stimulavit  verbere  caudae 

erexitque  iubas  et  vasto  murmur  hiatu 

infremuit,  tum,  torta  levis  si  lancea  Mauri 

haereat  aut  latum  subeant  venabula  pectus, 

per  ferrum  tanti  securus  vulneris  exit.  30 

Fonte  cadit  modico  parvisque  impellitur  undis 

puniceus  Rubicon,  cum  fervida  canduit  aestas, 

perque  imas  serpit  vallis  et  Gallica  certus 

limes  ab  Ausoniis  disterminat  arva  colonis. 

Tunc  viris  praebebat  hiems,  atque  auxerat  undas  35 

tertia  iam  gravido  pluvialis  Cynthia  cornu, 

et  madidis  Euri  resolutae  flatibus  Alpes. 

Primus  in  obliquum  sonipes  opponitur  amnem 

excepturus  aquas ;  molli  tum  cetera  rumpit 

turba  vado  facilis  iam  fracti  fluminis  undas.  40 

Caesar,  ut  adversam  superato  gurgite  ripam 

attigit,  Hesperiae  vetitis  et  constitit  arvis, 

'Hie,'  ait,  'hie  pacem  temerataque  iura  relinquo; 

te,  Fortuna,  sequor;  procul  hinc  iam  foedera  sunto. 

Credidimus  fatis,  utendum  est  iudice  bello.'  45 


94.  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

P.  PAPINIVS  STATIVS 

116 

Psittace,  dux  volucrum,  domini  facunda  voluptas, 

humanae  sellers  imitator,  psittace,  linguae, 

quis  tua  tam  subito  praeclusit  murmura  fato? 

Hesternas,  miserande,  dapes  moriturus  inisti 

nobiscum,  et  gratae  carpentem  munera  mensae  6 

errantemque  toris  mediae  plus  tempore  noctis 

vidimus.     Adfatus  etiam  meditataque  verba 

reddideras.     At  nunc  aeterna  silentia  Lethes 

ille  canorus  habes.     Cedat  Phaethontia  vulgi 

fabula:  non  soli  celebrant  sua  funera  cycni.  10 

A  tibi  quanta  domus  rutila  testudine  fulgens, 

conexusque  ebori  virgarum  argenteus  ordo, 

argutumque  tuo  stridentia  limina  cornu ! 

Heu  querulae  iam  sponte  fores !     Vacat  ille  beatus 

career  et  angusti  nusquam  convicia  tecti !  15 

Hue  doctae  stipentur  aves  quis  nobile  fandi 

ius  natura  dedit:  plangat  Phoebeius  ales 

auditasque  memor  penitus  dimittere  voces 

sturnus  et  Aonio  versae  certamine  picae, 

quique  refert  iungens  iterata  vocabula  perdix,  20 

et  quae  Bistonio  queritur  soror  orba  cubili: 

ferte  simul  gemitus  cognataque  ducite  flammis 

funera,  et  hoc  cunctae  miserandum  addiscite  carmen: 

'Occidit  aeriae  celeberrima  gloria  gentis 

psittacus,  ille  plagae  viridis  regnator  Eoae;  26 

quem  non  gemmata  volucris  lunonia  cauda 

vinceret  aspectu,  gelidi  non  Phasidis  ales, 

nee  quas  humenti  Numidae  rapuere  sub  Austro.' 

Ille  salutator  regum  nomenque  locutus 


p.  PAPINIVS  STATIVS  95 

Caesareum  et  queruli  quondam  vice  functus  amici,  30 

nunc  conviva  levis  monstrataque  reddere  verba 

tarn  facilis !     Quo  tu^,  Melior  dilecte,  recluso 

numquam  solus  eras.     At  non  inglorius  umbris 

mittitur:  Assyrio  cineres  adolentur  amomo 

et  tenues  Arabum  respirant  gramine  plumae  35 

Sicaniisque  crocis;  senio  nee  fessus  inerti 

scandet  odoratos  Phoenix  felicior  ignis. 

117 

Crimine  quo  merui,  iuvenis  placidissime  divum, 

quove  errore  miser,  donis  ut  solus  egerem, 

Somne,  tuis?    Tacet  omne  pecus  volucresque  feraeque 

et  simulant  fessos  curvata  cacumina  somnos, 

nee  trucibus  fluviis  idem  sonus;  occidit  horror  5 

aequoris,  et  terris  maria  acclinata  quiescunt. 

Septima  iam  rediens  Phoebe  mihi  respicit  aegras 

stare  genas;  totidem  Oetaeae  PajDhiaeque  renident 

lampades  et  totiens  nostros  Tithonia  questus 

praeterit  et  gelido  spargit  miserata  flagello.  10 

Vnde  ego  sufficiam?     Non  si  mihi  lumina  mille, 

quae  sacer  alterna  tantum  statione  tenebat 

Argus  et  baud  umquam  vigilabat  corpore  toto. 

At  nunc  heus  aliquis  longa  sub  nocte  puellae 

bracchia  nexa  tenens  ultro  te,  Somne,  repellit.  16 

Inde  veni:  nee  te  totas  infundere  pennas 

luminibus  compeUo  meis — hoc  turba  precetur 

laetior — extremo  me  tange  cacumine  virgae, 

suificit,  aut  leviter  suspense  poplite  transi. 


96  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

M.  VALERIVS  MARTIALIS 

US 

Petit  Gemellus  nuptias  Maronillae 
et  cupit  et  instat  et  precatur  et  donat. 
Adeone  pulchra  est?     Immo  foedius  nil  est. 
Quid  ergo  in  ilia  petitur  et  placet  ?    Tussit. 

119 

Casta  suo  gladium  cum  traderet  Arria  Paeto, 
quem  de  visceribus  strinxerat  ipsa  suis, 

'Si  qua  fides,  vulnus  quod  feci  non  dolet,'  inquit, 
'sed  quod  tu  facies,  hoc  mihi,  Paete,  dolet.' 

120 

Non  amo  te,  Sabidi,  nee  possum  dicere  quare: 
hoc  tantum  possum  dicere,  non  amo  te. 

121 

Quem  recitas  mens  est,  o  Fidentine,  libellus: 
sed  male  cum  recitas,  incipit  esse  tuus. 

122 

Nuper  erat  medicus,  nunc  est  vispillo  Diaulus: 
quod  vispillo  facit,  fecerat  et  medicus. 

123 

Quod  fronte  Selium  nubila  vides,  Rufe, 
quod  ambulator  porticum  terit  seram, 
lugubre  quiddam  quod  tacet  piger  vultus, 
quod  paene  terram  nasus  indecens  tangit, 
quod  dextra  pectus  pulsat  et  comam  vellit: 


M.  VALERIVS  MARTIALIS  97 

non  ille  amici  fata  luget  aut  fratris, 

uterque  natus  vivit  et  precor  vivat, 

salva  est  et  uxor  sarcinaeque  servique, 

nihil  colonus  vilicusque  decoxit. 

Maeroris  igitur  causa  quae  ?    Domi  cenat.  10 

124 

Zoilus  aegrotat:  faciunt  banc  stragula  febrem. 

Si  fuerit  sanus,  coccina  quid  facient? 
Quid  torus  a  Nilo,  quid  Sidone  tinctus  olenti? 

Ostendit  stultas  quid  nisi  morbus  opes? 
Quid  tibi  cum  medicis?     Dimitte  Machaonas  omnis.    5 

Vis  fieri  sanus?     Stragula  sume  mea. 

125 

Vnguentum,  fateor,  bonum  dedisti 

convivis  here,  sed  nihil  scidisti. 

Res  salsa  est  bene  olere  et  esurire. 

Qui  non  cenat  et  unguitur,  Fabulle, 

hie  vere  mihi  mortuus  videtur.  5 

126 

Si  temperari  balneum  cupis  fervens, 
Faustine,  quod  vix  lulianus  intraret, 
roga,  lavetur,  rhetorem  Sabineium. 
Neronianas  hie  refrigerat  thermas. 

127 

Empta  domus  fuerat  tibi,  Tongiliane,  ducentis : 
abstulit  banc  nimium  casus  in  urbe  frequens. 

Conlatum  est  decies.     Rogo,  non  potes  ipse  videri 
incendisse  tuam,  Tongiliane,  domum? 


98  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

128 

Quid  recitaturus  circumdas  vellera  collo? 
Conveniunt  nostris  auribus  ista  magis. 

129 

E dictum  domini  deique  nostri^ 

quo  subsellia  certiora  fiunt 

et  puros  eques  ordines  recepit, 

dum  laudat  modo  Phasis  in  theatro, 

Phasis  purpureis  ruber  lacernis,  6 

et  iactat  tumido  superbus  ore: 

'Tandem  commodius  licet  sedere, 

nunc  est  reddita  dignitas  equestris; 

turba  non  premimur  nee  inquinamur:' 

haec  et  talia  dum  refert  supinus,  10 

illas  purpureas  et  arrogantis 

iussit  surgere  Leitus  lacernas. 

BO 

Languebam:  sed  tu  comitatus  protinus  ad  me 
venisti  centum,  Symmache,  discipulis. 

Centum  me  tetigere  manus  Aquilone  gelatae : 
non  habui  febrem,  Symmache,  nunc  habeo. 

131 

Hanc  tibi,  Fronto  pater,  genetrix  Flaccilla,  puellam 

oscula  commendo  deliciasque  meas, 
parvula  ne  nigras  horrescat  Erotion  umbras 

oraque  Tartarei  prodigiosa  canis. 
Impletura  fuit  sextae  modo  frigora  brumae,  6 

vixisset  totidem  ni  minus  ilia  dies. 


M.  VALERIVS  MARTIALIS  99 

Inter  tam  veteres  ludat  lasciva  patronos 

et  nomen  blaeso  garriat  ore  meum. 
Mollia  non  rigidus  caespes  tegat  ossa,  nee  illi, 

terra,  gravis  fueris:  non  fuit  ilia  tibi.  10 

132 

Thais  habet  nigros,  niveos  Laecania  dentis. 

Quae  ratio  est?     Emptos  haec  habet,  ilia  suos. 

133 

Vidissem  modo  forte  cum  sedentem 

solum  te,  Labiene,  tris  putavi. 

Calvae  me  numerus  tuae  fefellit: 

sunt  illinc  tibi,  sunt  et  hinc  capilli, 

quales  vel  puerum  decere  possint.  5 

Nudum  est  in  medio  caput,  nee  ullus 

in  longa  pilus  area  notatur. 

Hie  error  tibi  profuit  Decembri, 

tum,  cum  prandia  misit  Imperator: 

cum  panariolis  tribus  redisti.  10 

Talem  Geryonem  fuisse  credo. 

Vites,  censeo,  porticum  Philippi: 

si  te  viderit  Hercules,  peristi. 

134 

Cui  tradas,  Lupe,  filium  magistro, 

quaeris  sollicitus  diu  rogasque. 

Omnis  grammaticosque  rhetorasque 

devites,  moneo:  nihil  sit  illi 

cum  libris  Ciceronis  aut  Maronis.  5 

Famae  Tutilium  suae  relinquas. 

Si  versus  facit,  abdices  poetam. 


100  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Artis  discere  vult  pecuniosas? 

Fac  discat  citharoedus  aut  choraules ; 

si  duri  puer  ingeni  videtur,  10 

praeconem  facias  vel  architectum. 

135 

Cras  te  victurum,  eras  dicis,  Postume,  semper. 

Die  mihi,  eras  istud,  Postume,  quando  venit? 
Quam  longe  eras  istud,  ubi  est,  aut  unde  petendum  ? 

Numquid  apud  Parthos  Armeniosque  latet? 
lam  eras  istud  habet  Priami  vel  Nestoris  annos.  6 

Cras  istud  quanti,  die  mihi,  possit  emi? 
Cras  vives?    Hodie  iam  vivere,  Postume,  serum  est: 

ille  sapit,  quisquis,  Postume,  vixit  heri. 

136 

Eutrapelus  tonsor  dum  circuit  ora  Luperci 
expingitque  genas,  altera  barba  subit. 

137 

Emit  lacernas  milibus  deeem  Bassus 

Tyrias  coloris  optimi.     Lucrifecit. 

'Adeo  bene  emit?'  inquis.     Immo  non  solvet. 

138 

Miraris  veteres,  Vacerra,  solos, 
nee  laudas  nisi  mortuos  poetas. 
Ignoseas  petimus,  Vacerra:  tanti 
non  est,  lit  plaeeam  tibi,  perire. 

J39 

Inscripsit  tumulis  septem  scelerata  virorum 
se  feeisse  Chloe.     Quid  pote  simplicius? 


M.  VALERIVS  MARTI ALIS  101 

140 
Quid  tibi  nobiscum  est,  ludi  scelerate  magister, 

invisum  pueris  virginibusque  caput? 
Nondum  cristati  rupere  silentia  galli: 

murmure  iam  saevo  verberibusque  tonas. 
Tain  grave  percussis  incudibus  aera  resultant,  6 

causidicum  medio  cum  faber  aptat  equo; 
mitior  in  magno  clamor  furit  amphitheatro, 

vincenti  parmae  cum  sua  turba  favet. 
Vicini  somnum — non  tota  nocte — rogamus: 

nam  vigilare  leve  est,  pervigilare  grave  est.  10 

Discipulos  dimitte  tuos.    Vis,  garrule,  quantum 

accipis  ut  clames,  accipere  ut  taceas? 

u\ 

Ludi  magister,  parce  simplici  turbae. 

Sic  te  frequentes  audiant  capillati 

et  delicatae  diligat  chorus  mensae, 

nee  calculator  nee  notarius  velox 

maiore  quisquam  circulo  coronetur,  6 

Albae  leone  flammeo  calent  luces 

tostamque  fervens  lulius  coquit  messem. 

Cirrata  loris  horridis  Scythae  pellis, 

qua  vapulavit  Marsyas  Celaenaeus, 

ferulaeque  tristes,  sceptra  paedagogorum,  10 

cessent  et  Idus  dormiant  in  Octobris: 

aestate  pueri  si  valent,  satis  discunt. 

142 

Hermogenes  tantus  mapparum,  Pontice,  fur  est, 
quantus  nummorum  vix,  puto,  Massa  fuit; 

tu  licet  observes  dextram  teneasque  sinistram, 
inveniet,  mappam  qua  ratione  trahat. 


102  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Cervinus  gelidum  sorbet  sic  halitus  anguem,  6 

casuras  alte  sic  rapit  Iris  aquas. 
Nuper  cum  Myrino  peteretur  missio  laeso, 

subduxit  mappas  quattuor  Hermogenes; 
cretatam  praetor  cum  vellet  mittere  mappam, 

praetori  mappam  surpuit  Hermogenes.  10 

Attulerat  mappam  nemo,  dum  furta  timentur: 

mantile  e  mensa  surpuit  Hermogenes. 
Hoc  quoque  si  deerit,  medios  discingere  lectos 

mensarumque  pedes  non  timet  Hermogenes. 
Quamvis  non  modico  caleant  spectacula  sole,  15 

vela  reducuntur,  cum  venit  Hermogenes. 
Festinant  trepidi  substringere  carbasa  nautae, 

ad  portum  quotiens  paruit  Hermogenes. 
Linigeri  fugiunt  calvi  sistrataque  turba, 

inter  adorantis  cum  stetit  Hermogenes.  20 

Ad  cenam  Hermogenes  mappam  non  attulit  umquam, 

a  cena  semper  rettulit  Hermogenes. 

D.  IVNIVS  IVVENALIS 

143 

Quid,  Catilina,  tuis  natalibus  atque  Cethegi 
inveniet  quisquam  sublimius  .^     Arma  tamen  vos 
nocturna  et  flammas  domibus  templisque  paratis, 
ut  bracatorum  pueri  Senonumque  minores, 
ausi  quod  liceat  tunica  punire  molesta.  6 

Sed  vigilat  consul  vexillaque  vestra  coercet; 
hie  novus  Arpinas,  ignobilis  et  modo  Romae 
municipalis  eques,  galeatum  ponit  ubique 
praesidium  attonitis  et  in  omni  monte  laborat. 
Tantum  igitur  muros  intra  toga  contulit  illi  10 


D.  IVNIVS  IVVENALIS  103 

nominis  ac  tituli,  quantum  in  Leucade,  quantum 
Thessaliae  campis  Octavius  abstulit  udo 
caedibus  adsiduis  gladio,  sed  Roma  parentem, 
Roma  patrem  patriae  Ciceronem  libera  dixit. 

144 

Expende  Hannibalem:  quot  libras  in  duee  summo 

invenies  ?     Hie  est  quem  non  capit  Africa  Mauro 

percussa  Oceano  Niloque  admota  tepenti 

rursus  ad  Aethiopum  populos  aliosque  elephantos? 

Additur  imperiis  Hispania,  Pyrenaeum  6 

transilit.     Opposuit  natura  Alpemque  nivemque; 

diducit  scopulos  et  montem  rumpit  aceto. 

lam  tenet  Italiam,  tamen  ultra  pergere  tendit. 

'Actum/  inquit,  'nihil  est,  nisi  Poeno  milite  portas 

frangimus  et  media  vexillum  pono  Subura.'  10 

O  qualis  facies  et  quali  digna  tabella, 

cum  Gaetula  ducem  portaret  belua  luscum ! 

Exitus  ergo  quis  est?     O  gloria,  vincitur  idem 

nempe  et  in  exsilium  praeceps  fugit  atque  ibi  magnus 

mirandusque  cliens  sedet  ad  praetoria  regis,  15 

donee  Bithyno  libeat  vigilare  tyranno. 

Finem  animae,  quae  res  humanas  miscuit  olim, 

non  gladii,  non  saxa  dabunt  nee  tela,  sed  ille 

Cannarum  vindex  et  tanti  sanguinis  ultor 

anulus.     I  demens  et  saevas  curre  per  Alpis,  20 

ut  pueris  placeas  et  declamatio  fias. 

Vnus  Pellaeo  iuveni  non  sufficit  orbis, 

aestuat  infelix  angusto  limite  mundi 

ut  Gyari  clausus  scopulis  parvaque  Seripho; 

cum  tamen  a  figulis  munitam  intraverit  urbem,  26 

sarcophago  contentus  erit.     Mors  sola  fatetur 

quantula  sint  hominum  corpuscula. 


lOJf.  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

US 

Nil  ergo  optabunt  homines?     Si  consilium  vis, 

permittes  ipsis  expendere  numinibus  quid 

conveniat  nobis  rebusque  sit  utile  nostris. 

Nam  pro  iucundis  aptissima  quaeque  dabunt  di; 

carior  est  illis  homo  quam  sibi.     Nos  animorum  6 

impulsu  et  caeca  magnaque  cupidine  ducti 

coniugium  petimus  partumque  uxoris,  at  illis 

notum  qui  pueri  qualisque  futura  sit  uxor. 

Vt  tamen  et  poscas  aliquid  voveasque  sacellis 

exta  et  candiduli  divina  tomacula  porci,  10 

orandum  est  ut  sit  mens  sana  in  corpore  sano. 

Fortem  posce  animum  mortis  terrore  carentem, 

qui  spatium  vitae  extremum  inter  munera  ponat 

naturae,  qui  ferre  queat  quoscumque  labores, 

nesciat  irasci,  cupiat  nihil,  et  potiores  15 

Herculis  aerumnas  credat  saevosque  labores 

et  venere  et  cenis  et  pluma  Sardanapalli. 

Monstro  quod  ipse  tibi  possis  dare;  semita  certe 

tranquillae  per  virtutem  patet  unica  vitae. 

Nullum  numen  habes  si  sit  prudentia,  nos  te,  20 

nos  facimus,  Fortuna,  deam  caeloque  locamus. 

P.  AELIVS  HADRIANVS  IMPERATOR 

146 

Animula  vagula  blandula, 

hospes  comesque  corporis, 

quae  nunc  abibis  in  loca 

pallidula  rigida  nudula, 

nee  ut  soles  dabis  iocos !  6 


INCERTVS  AVCTOR  105 

ANNIVS  FLORVS 

147 

Quando  ponebam  novellas  arbores  mali  et  piri 
cortici  summae  notavi  nomen  ardoris  mei. 
Nulla  fiet  inde  finis  vel  quies  cupidinis: 
crescit  arbor,  gliscit  ardor:  animus  implet  litteras. 

148 

'Sperne  mores  transmarinos,  mille  habent  offucias. 
Give  Romano  per  orbem  nemo  vivit  rectius. 
Quippe  malim  unum  Catonem  quam  trecentos  Socratas.' 
Nemo  non  haec  vera  dicit:  nemo  non  contra  facit. 

INCERTVS  AVCTOR 

149 

Heia,  viri,  nostrum  reboans  echo  sonet  heia ! 
Arbiter  effusi  late  maris  ore  sereno 
placatum  stravit  pelagus  posuitque  procellam, 
edomitique  vago  sederunt  pondere  fluctus. 

Heia,  viri,  nostrum  reboans  echo  sonet  heia !  6 

Adnisu  parili  tremat  ictibus  acta  carina. 
Nunc  dabit  arridens  pelago  concordia  caeli 
ventorum  motu  praegnanti  currere  velo. 

Heia,  viri,  nostrum  reboans  echo  sonet  heia ! 

Aequora  prora  secet  delphinis  aemula  saltu  10 

atque  gemat  largura,  promat  seseque  lacertis, 
pone  trahens  canum  deducat  et  orbita  sulcum. 


106  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Heia,  viri,  nostrum  reboans  echo  sonet  heia ! 

Persultet  Phorci  chorus  aequora:  nos  tamen  heia. 
Convulsum  remis  spumet  mare:  nos  tamen  heia.  16 

Vocibus  adsiduis  litus  resonet  'tamen  heia.' 

INCERTVS  AVCTOR  PERVIGILIVM  VENERIS 

150 

Cras  amet  qui  numquam  amavit  quique  amavit  eras 
amet ! 
Ver  novum ;  ver  iam  canorum ;  ver  renatus  orbis  est. 
Vere  concordant  amores,  vere  nubunt  alites, 
et  nemus  comam  resolvit  de  maritis  imbribus. 
Cras  amorum  copulatrix  inter  umbras  arborum  6 

implicat  casas  virentis  de  flagello  myrteo, 
cras  Dione  iura  dicet  fulta  sublimi  throno. 

Cras   amet  qui   numquam  amavit   quique   amavit   cras 
amet ! 
Ipsa  gemmis  purpurantem  pingit  annum  floridis, 
ipsa  surgentis  papillas  de  Favoni  spiritu  10 

urget  in  nodos  tepentis,  ipsa  roris  lucidi, 
noctis  aura  quem  relinquit,  spargit  umentis  aquas. 
En  micant  lacrimae  trementes  de  caduco  pondere; 
gutta  praeceps  orbe  parvo  sustinet  casus  suos. 
En  pudorem  florulentae  prodiderunt  purpurae;  16 

umor  ille  quem  serenis  astra  rorant  noctibus 
mane  virgines  papillas  solvit  umenti  peplo. 
Ipsa  iussit  mane  totae  virgines  nubant  rosae; 
facta  Cypridis  de  cruore  deque  Amoris  osculis 
deque  gemmis  deque  flammis  deque  solis  purpuris,         20 
cras  ruborem  qui  latebat  veste  tectus  ignea 
unico  marita  nodo  non  pudebit  solvere. 


PERVIGILIVM  VENERIS  107 

Cras  amet  qui  numquam  amavit  quique  amavit  eras 
amet ! 
Ipsa  Nymphas  diva  luco  iussit  ire  myrteo. 
It  puer  comes  puellis ;  nee  tamen  credi  potest  25 

esse  Amorem  feriatum^  si  sagittas  vexerit: 
'Ite,  Nymphae,  posuit  arma,  feriatus  est  Amor: 
iussus  est  inermis  ire,  nudus  ire  iussus  est, 
neu  quid  arcu  neu  sagitta  neu  quid  igne  laederet.' 
Sed  tamen,  Nymphae,  cavete,  quod  Cupido  pulcher 

est;  30 

totus  est  in  armis  idem  quando  nudus  est  Amor. 

Cras   amet  qui  numquam  amavit  quique   amavit  cras 
amet! 
Compari  Venus  pudore  mittit  ad  te  virgines: 
'Vna  res  est  quam  rogamus;  cede,  virgo  Delia, 
ut  nemus  sit  incruentum  de  ferinis  stragibus,  35 

et  recentibus  virentis  ducat  umbras  floribus. 
Ipsa  vellet  te  rogare,  si  pudicam  flecteret, 
ipsa  vellet  ut  venires,  si  deceret  virginem. 
lam  tribus  choros  videres  feriantis  noctibus 
congreges  inter  catervas  ire  per  saltus  tuos  40 

floreas  inter  coronas,  myrteas  inter  casas. 
Nee  Ceres  nee  Bacchus  absunt  nee  poetarum  deus. 
Detinenter  tota  nox  est  perviglanda  canticis : 
regnet  in  sUvis  Dione:  tu  recede,  Delia.' 

Cras   amet   qui  numquam  amavit   quique   amavit   cras 

amet !  45 

Iussit  Hyblaeis  tribunal  stare  diva  floribus ; 
praeses  ipsa  iura  dicet,  adsidebunt  Gratiae. 
Hybla,  totos  f unde  flores,  quidquid  annus  attulit ; 
Hybla,  florum  sume  vestem,  quantus  Ennae  campus 
est. 


108  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Ruris  hie  erunt  puellae  vel  puellae  montium  60 

quaeque  silvas   quaeque  lucos   quaeque   fontis  inco- 

lunt: 
iussit  omnis  adsidere  mater  alitis  dei, 
iussit  et  nudo  puellas  nil  Amori  credere. 

Cras   amet   qui   numquam  amavit   quique   amavit   eras 
amet ! 
Cras  erit  cum  primus  aether  copulavit  nuptias.  65 

Vt  pater  totum  crearet  vernis  annum  nubibus, 
in  sinum  maritus  imber  fluxit  almae  coniugis, 
unde  fetus  mixtus  omnis  aleret  magno  corpore. 
Tunc  cruore  de  superno  spumeo  et  ponti  globo 
caerulas  inter  catervas,  inter  et  bipedes  equos,  60 

fecit  undantem  Dionen  de  maritis  imbribus. 

Cras   amet  qui  numquam  amavit  quique   amavit  cras 
amet! 
Ipsa  venas  atque  mentem  permeanti  spiritu 
intus  occultis  gubernat  procreatrix  viribus, 
perque  caelum  perque  terras  perque  pontum  subdi- 

tum  65 

pervium  sui  teporem  seminali  tramite 
imbuit  iussitque  mundum  nosse  nascendi  vias. 

Cras   amet   qui   numquam   amavit   quique   amavit   cras 
amet ! 
Ipsa  Troianos  nepotes  in  Latinos  transtulit, 
ipsa  Laurentem  puellam  coniugem  nato  dedit,  70 

moxque  Marti  de  sacello  dat  pudicam  virginem; 
Romuleas  ipsa  fecit  cum  Sabinis  nuptias, 
unde  Ramnis  et  Quiritis,  proque  prole  posterum 
Romuli,  patrem   crearet  et  nepotem  Caesarem. 

Cras   amet   qui   numquam  amavit   quique   amavit   cras 

amet !  75 


PENTADIVS  109 

Rura  fecundat  voluptas,  rura  Venerem  sentiunt; 

ipse  Amor,  puer  Dionae,  rure  natus  dicitur. 

Hunc  ager  cum  parturiret  ipsa  suscepit  sinu, 

ipsa  florum  delicatis  educavit  osculis. 
Cras   amet  qui  numquam  amavit   quique  amavit   eras 

amet !  80 

Ecce  iam  subter  genestas  explicant  tauri  latus, 

quisque  tutus  quo  tenetur  coniugali  foedere; 

subter  umbras  cum  maritis  ecce  balantum  greges, 

et  canoras  non  tacere  diva  iussit  alites. 

Iam  loquaces  ore  rauco  stagna  cycni  perstrepunt:  85 

adsonat  Terei  puella  subter  umbram  populi, 

ut  putes  motus  amoris  ore  dici  musico 

et  neges  queri  sororem  de  marito  barbaro. 

Ilia  cantat:  nos  tacemus.    Quando  ver  venit  meum? 

Quando  fiam  uti  chelidon  ut  tacere  desinam?  90 

Perdidi  Musam  tacendo  nee  me  Phoebus  respicit: 

sic  Amyclas  cum  tacerent  perdidit  silentium. 
Cras  amet  qui  numquam  amavit  quique  amavit  cras 
amet! 

PENTADIVS 

151 

Sentio,  fugit  hiems,  Zephyrisque  animantibus  orbem 

iam  tepet  Eurus  aquis;  sentio,  fugit  hiems. 
Parturit  omnis  ager,  persentit  terra  calores, 

germinibusque  novis  parturit  omnis  ager. 
Laeta  virecta  tument,  foliis  sese  induit  arbor,  5 

vallibus  apricis  laeta  virecta  tument. 
Iam  Philomela  gemit  modulis  Ityn,  impia  mater^ 

oblatum  mensis  iam  Philomela  gemit. 


110  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Monte  tumultus  aquae  properat  per  levia  saxa, 

et  late  resonat  monte  tumultus  aquae.  10 

Floribus  innumeris  pingit  sola  flatus  Eoi, 

Tempeaque  exhalant  floribus  innumeris. 
Per  cava  saxa  sonat  pecudum  mugitibus  Echo, 

bisque  repulsa  iugis  per  cava  saxa  sonat. 
Vitea  musta  tument  vicinas  iuncta  per  ulmos,  16 

fronde  maritata  vitea  musta  tument. 
Nota  tigilla  linit  iam  garrula  luce  chelidon: 

dum  recolit  nidos,  nota  tigilla  linit. 
Sub  platano  viridi  iucundat  somnus  in  umbra, 

sertaque  texuntur  sub  platano  viridi.  20 

Tunc  quoque  dulce  mori,  tunc  fila  recurrite  fusis, 

inter  et  amplexus  tunc  quoque  dulce  mori. 

TIBERIANVS 

152 

Amnis  ibat  inter  arva  valle  fusus  frigida, 

luce  ridens  calculorum  flore  pictus  herbido. 

Caerulas  superne  laurus  et  virecta  myrtea 

leniter  motabat  aura  blandiente  sibilo. 

Subter  autem  moUe  gramen  flore  adulto  creverat:  6 

tum  croco  solum  rubebat  et  lucebat  liliis 

et  nemus  fragrabat  omne  violarum  de  spiritu. 

Inter  ista  dona  veris  gemmeasque  gratias 

omnium  regina  odorum  vel  colorum  Lucifer 

aureo  flore  eminebat  cura  Cypridis  rosa.  10 

Roscidum  nemus   rigebat  inter  uda  gramina: 

fonte  crebro  murmurabant  hinc  et  inde  rivuli, 

quae  fluenta  labibunda  guttis  ibant  lucidis. 

Antra  muscus  et  virentes  intus  myrtus  vinxerant. 


D.  MAGNVS  AVSONIVS  111 

Has  per  umbras  omnis  ales  plus  canora  quam  putes       15 

cantibus  vernis  strepebat  et  susurris  dulcibus ; 

hie  loquentis  murmur  amnis  concinebat  frondibus, 

quas  melos  vocalis  aurae,  musa  Zephyri,  moverat. 

Sic  euntem  per  virecta  pulchra  odora  et  musica 

ales  amnis  aura  lucus  flos  et  umbra  iuverat.  20 

POMPILIANVS 

153 

Defensor  patriae,  iuvenum  fortissimus,  Hector, 

qui  murus  miseris  civibus  alter  erat, 
occubuit  telo  violenti  victus  Achillis; 

occubuere  simul  spesque  salusque  Phrygum. 
Hunc  ferus  Aeacides  circum  sua  moenia  traxit,  6 

quae  iuvenis  manibus  texerat  ante  suis. 
O  quantos  Priamo  lux  attulit  ista  dolores ! 

Quos  fletus  Hecuba,  quos  dedit  Andromacha ! 
Sed  raptum  pater  infelix,  auroque  repensum 

condidit,  et  maerens  hac  tumulavit  humo.  10 

D.  MAGNVS  AVSONIVS 

154 

Mane  iam  clarum  reserat  fenestras, 
iam  strepit  nidis  vigilax  hirundo: 
tu  velut  primam  mediamque  noctem, 
Parmeno,  dormis. 

Dormiunt  glires  hiemem  perennem,  5 

sed  cibo  parcunt:  tibi  causa  somni, 
multa  quod  potas  nimiaque  caedis 
mole  saginam. 


112  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Inde  nee  flexas  sonus  intrat  auris, 
et  locum  mentis  sopor  altus  urget,  10 

nee  coruscantis  oculos  lacessunt 
fulgura  lucis. 

Annuam  quondam  iuveni  quietem, 
noctis  et  lucis  vicibus  manentem, 
fabulae  fingunt,  cui  Luna  somnos  16 

continuarit. 

Surge,  nugator,  lacerande  virgis: 
surge,  ne  longus  tibi  somnus,  unde 
non  times,  detur:  rape  membra  molli, 

Parmeno,  lecto.  20 

Fors  et  haec  somnum  tibi  cantilena 
Sapphico  suadet  modulata  versu? 
Lesbiae  depelle  modum  quietis, 
acer  iambe. 

\ss 

'Cui  done  lepidum  novum  libellum?' 

Veronensis  ait  poeta  quondam 

inventoque  dedit  statim  Nepoti. 

At  nos  inlepidum,  rudem  libellum, 

burras,  quisquilias  ineptiasque,  5 

credemus  gremio  cui'  fovendum? 

Inveni,  trepidae  silete  nugae, 

nee  doctum  minus  et  magis  benignum, 

quam  quem  Gallia  praebuit  Catullo. 

Hoc  nullus  mihi  carior  meorum,  10 

quera  pluris  faciunt  novem  sorores, 

quam  cunctos  alios  Marone  dempto. 

'Pacatum  baud  dubie,  poeta,  dicis  ?' 


MODESTINVS  113 

Ipse  est.     Intrepide  volate,  versus, 

et  nidum  in  gremio  f ovate  tuto.  ,  16 

Hie  vos  diligere,  hie  volet  tueri; 

ignoscenda  teget,  probata  tradet: 

post  hunc  iudicium  timete  nullum.     Vale. 

\56 
Vane,  quid  adfectas  faeiem  mihi  ponere,  pictor, 

ignotamque  oculis  sollicitare  deam? 
Aeris  et  linguae  sum  filia,  mater  inanis 

indicii,  vocem  quae  sine  mente  gero. 
Extremos  pereunte  modos  a  fine  reducens,  5 

ludificata  sequor  verba  aliena  meis. 
Auribus  in  vestris  habito  penetrabilis  Echo: 

et,  si  vis  similem  pingere,  pinge  sonum. 

157 

Vxor,  vivamus,  quod  viximus,  et  teneamus 

nomina,  quae  primo  sumpsimus  in  thalamo: 
nee  ferat  ulla  dies,  ut  commutemur  in  aevo; 

quin  tibi  sim  iuvenis  tuque  puella  mihi. 
Nestore  sim  quamvis  provectior  aemulaque  annis  6 

vincas  Cumanam  tu  quoque  Deiphoben, 
nos  ignoremus,  quid  sit  matura  senectus. 

Scire  aevi  meritum,  non  numerare  decet. 

MODESTINVS 

158 

Forte  iacebat  Amor  victus  puer  alite  somno 

myrti  inter  frutices  pallentis  roris  in  herba. 

Hunc  procul  emissae  tenebrosa  Ditis  ab  aula 

circumeunt  animae,  saeva  face  quas  cruciarat. 

'Ecce  meus  venator,'  ait,  'hunc,'  Phaedra,  'ligemus  !*  6 


m  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Crudelis,  'Crinem/  clamabat  Scylla,  'metamus !' 
Colchis  et  orba  Procne,  'Numerosa  caede  necemus !' 
Didon  et  Canace,  'Saevo  gladio  perimamus !' 
Myrrha,  'Meis  ramis/  Euhadneque,  'igne  crememus !' 
'Hunc,'  Arethusa  inquit  Byblisque,  'in  fonte  necemus !'     10 
Ast  Amor  evigilans  dixit,  'Mea  penna,  volemus.' 

CLAVDIVS  CLAVDIANVS 

159 

Felix,  qui  patriis  aevum  transegit  in  agris, 

ipsa  domus  puerum  quern  videt,  ipsa  senem; 
qui  baculo  nitens,  in  qua  reptavit  arena, 

unius  numerat  saecula  longa  casae; 
ingentem  merainit  parvo  qui  germine  quercum,  6 

aequaevumque  videt  consenuisse  nemus; 
proxima  cui  nigris  Verona  remotior  Indis, 

Benacumque  putat  litora  rubra  lacum. 
Ilium  non  vario  traxit  fortuna  tumultu, 

nee  bibit  ignotas  mobilis  hospes  aquas.  10 

Non  freta  mercator  tremuit,  non  classica  miles; 

non  rauci  litis  pertulit  ille  fori. 
Indocilis  rerum,  vicinae  nescius  urbis, 

aspectu  fruitur  liberiore  poli. 
Frugibus  alternis,  non  consule,  computat  annum;  15 

autumnum  pomis,  ver  sibi  flora  notat. 
Idem  condit  ager  soles  idemque  reducit, 

metiturque  suo  rusticus  orbe  diem. 
Sed  tamen  indomitae  vires,  firmisque  lacertis 

aetas  robustum  tertia  cernit  avum.  20 

Erret  et  extremes  alter  scrutetur  Hiberos: 

plus  habet  hie  vitae,  plus  habet  ille  viae. 


PHOCAS  115 

AVIANVS 

160 

Metiri  se  quemque  decet  propriisque  iuvari 

laudibus,  alterius  nee  bona  ferre  sibi^ 
ne  detracta  gravem  faciant  miraeula  risum, 

eoeperit  in  solitis  cum  remanere  modis. 
Exuvias  asinus  defuneti  forte  leonis  5 

repperit,  et  spoliis  induit  era  novis, 
aptavitque  suis  incongrua  tegmina  membris, 

et  miserum  tanto  pressit  honore  caput. 
Ast  ubi  terribilis  mimo  circumstetit  horror 

pigraque  praesumptus  venit  in  ossa  vigor,  10 

mitibus  ille  feris  communia  pabula  calcans 

turbabat  pavidas  per  sua  rura  boves. 
Rusticus  hunc  magna  postquam  deprendit  ab  aure, 

correptum  stimulis  verberibusque  domat; 
et  simul  abstracto  denudans  corpora  tergo  16 

increpat  his  miserum  vocibus  ille  pecus: 
'Forsitan  ignotos  imitato  murmure  f alias; 

at  mihi,  qui  quondam,  semper  asellus  eris.' 


PHOCAS 

161 

O  vetustatis  veneranda  custos, 
regios  actus  simul  et  fugacis 
temporum  cursus  docilis  referre, 
aurea  Clio, 


116  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

tu  nihil  magnum  sinis  interire,  5 

nil  mori  clarum  pateris,  reservans 
posteris  prisci  monumenta  saecli 
condita  libris. 

Sola  fucatis  variare  dictis 

paginas  nescis^  sed  aperta  quidquid  10 

Veritas  prodit,  recinis  per  aevum 
simplice  lingua. 

Tu  senescentis  titulos  avorum 
flore  durantis  reparas  iuventae; 
militat  virtus  tibi:  te  notante  16 

crimina  pallent. 

Tu  fori  turbas  strepitusque  litis 
effugis  dulci  moderata  cantu, 
nee  retardari  pateris  loquellas 

compede  metri.  20 

His  f ave  dictis :  retegenda  vita  est 
vatis  Etrusci,  modo  qui  perenne 
Romulae  voci  decus  arrogavit 
carmine  sacro. 

ANICIVS  MANLIVS  BOETHIVS 

162 

O  stelliferi  conditor  orbis, 

qui  perpetuo  nixus  solio 

rapido  caelum  turbine  versas, 

legemque  pati  sidera  cogis ; 

ut  nunc  pleno  lucida  cornu,  6 


ANICIVS  MANLIVS  BOETHIVS  111 

totis  fratris  obvia  flammis, 

condat  stellas  luna  minores; 

nunc  obscuro  pallida  cornu, 

Phoebo  propior,  lumina  perdat; 

et  qui  primae  tempore  noctis  10 

agit  algentis  Hesperus  ortus, 

solitas  iterum  mutet  habenas, 

Phoebi  pallens  Lucifer  ortu. 

Tu  frondifluae  frigore  brumae 

stringis  lucem  breviore  mora:  16 

tu,  cum  fervida  venerit  aestas, 

agilis  noctis  dividis  horas. 

Tua  vis  varium  temperat  annum, 

ut,  quas  Boreae  spiritus  aufert, 

revehat  mitis  Zephyrus  frondis,  20 

quaeque  Arcturus  semina  vidit, 

Sirius  altas  urat  segetes. 

Nihil  antiqua  lege  solutum 

linquit  propriae  stationis  opus. 

Omnia  certo  fine  gubernans,  26 

hominum  solos  respuis  actus 

merito  rector  cohibere  modo. 

Nam  cur  tantas  lubrica  versat 

fortuna  vicis  ?     P  remit  insontis 

debita  sceleri  noxia  poena:  30 

at  perversi  resident  celso 

mores  solio,  sanctaque  calcant 

iniusta  vice  colla  nocentes. 

Latet  obscuris  condita  virtus 

clara  tenebris,  iustusque  tulit  86 

crimen  iniqui. 

Nil  periuria,  nil  nocet  ipsis 


118  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

f  raus  mendaci  compta  colore. 

Sed  cum  libuit  viribus  uti, 

quos  innumeri  metuunt  populi,  40 

summos  gaudent  subdere  reges. 

O  iam  miseras  respice  terras, 

quisquis  rerum  foedera  nectis. 

Operis  tanti  pars  non  vilis 

homines  quatimur  fortunae  sale.  46 

Rapidos,  rector,  comprime  fluctus, 

et,  quo  caelum  regis  immensum, 

firma  stabilis  foedera  terras. 

163 

Quod  mundus  stabili  fide 

concordis  variat  vicis ; 

quod  pugnantia  semina 

foedus  perpetuum  tenent; 

quod  Phoebus  roseum  diem  5 

curru  provehit  aureo, 

ut  quas  duxerit  Hesperus 

Phoebe  noctibus   imperet, 

ut  fluctus  avidum  mare 

certo  fine  coerceat,  10 

ne  terris  liceat  vagis 

latos  tendere  terminos ; 

hanc  rerum  seriem  ligat, 

terras  ac  pelagus  regens, 

et  caelo  imperitans  amor.  16 

Hie  si  frena  reraiserit, 

j  ' 

quidquid  nunc  araat  invicem, 
bellum  continuo  geret; 
et  quam  nunc  socia  fide 


ANICIFS  MANLIVS  BOETHIVS  119 

pulchris  motibus  incitant,  20 

certent  solvere  maehinam. 

Hie  sancto  populos  quoque 

iunctos  foedere  continet: 

hie  et  coniugii  sacrum 

castis  nectit  amoribus:  25 

hie  fidis  etiam  sua 

dictat  iura  sodalibus. 

O  felix  hominum  genus, 

si  vestros  animos  amor, 

quo  caelum  regitur,  regat!  30 

164 

Felix,  qui  potuit  boni 

fontem  visere  lucidum: 

felix,  qui  potuit  gravis 

terrae  solvere  vincula. 

Quondam  funera  coniugis  6 

vates  Threicius  gemens, 

postquam  flebilibus  modis 

silvas  currere,  mobilis 

amnis  stare  coegerat, 

cum  flagrantior  intima  10 

fervor  pectoris  ureret, 

nee  qui  cuncta  subegerant, 

mulcerent  dominum  modi, 

immitis  Superos  querens, 

infernas  adiit  domos.  15 

Illic  blanda  sonantibus 

chordis  carmina  temperans, 

quidquid  praecipuis  deae 

matris  fontibus  hauserat. 


120  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

quod  luctus  dabat  impotens,  20 

quod   luctum   geminans   amor, 

deflet,  Taenara  commovens, 

et  dulci  veniam  prece 

umbrarum  dominos  rogat. 

Tandem,  'Vincimur/  arbiter  26 

umbrarum  miserans  ait: 

'donemus  comitem  viro 

emptam  carmine  coniugem; 

sed  lex  dona  coerceat, 

ne,  dum  Tartara  liquerit,  30 

fas  sit  lumina  flectere.' 

Quis  legem  det  amantibus? 

Maior  lex  amor  est  sibi. 

Heu,  noctis  prope  terminos 

Orpheus  Eurydicen  suam  35 

vidit,  perdidit,  occidit. 

Vos  haec  fabula  respieit, 

quicumque  in  superum  diem 

mentem  ducere  quaeritis. 

Nam  qui  Tartareum  in  specus  40 

victus  lumina  flexerit, 

quidquid  praecipuum  trahit 

perditj  dum  videt  Inferos. 

INNOCENTIVS  III 

US 

I  Veni,  Sancte  Spiritus, 

et  emitte  caelitus 
lucis  tuae  radium. 
Veni,  pater  pauperum. 


INNOCENTIVS  III  121 

veni,  dator  munerum,  5 

veni,  lumen  cordium. 

Consolator  optime, 

dulcis  hospes  animae, 

dulce  ref rigerium : 

in  labore  requies,  10 

in  aestu  temperies, 

in  fletu  solatium. 

O  lux  beatissima, 

reple  cordis  intima 

tuorum  fidelium.  15 

Sine  tuo  numine 

nihil  est  in  homine, 

nihil  est  innoxium. 

Lava  quod  est  sordidum, 

riga  quod  est  aridum,  20 

Sana  quod  est  saucium; 

fleete  quod  est  rigidum, 

fove  quod  est  frigidum, 

rege  quod  est  devium. 

Da  tuis  fidelibus  25 

in  te  confidentibus 

sacrum  septenarium; 

da  virtutis  meritum, 

da  salutis  exitum, 

da  perenne  gaudium.  '         30 


122  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

THOMAS  A  CELANO 

166 

Dies  irae,  dies  ilia 
solvet  saeclum  in  favilla, 
teste  David  cum  Sibylla. 

Quantus  tremor  est  futurus, 

quando  iudex  est  venturus,  5 

cuncta  striate  discussurus ! 

Tuba,  mirum  spargens  sonum 
per  sepulcra  regionum, 
coget  omnis  ante  thronum. 

Mors  stupebit,  et  natura,  10 

cum  resurget  creatura 
iudicanti  responsura. 

Liber  scriptus  proferetur, 

in  quo  totum  continetur, 

unde  mundus  iudicetur.  16 

Iudex  ergo  cum  sedebit, 
quidquid  latet,  apparebit, 
nil  inultum  remanebit. 

Quid  sum  miser  tunc  dicturus, 

quem  patronum  rogaturus,  20 

cum  vix  iustus  sit  securus  ? 

Rex  tremendae  maiestatis, 
qui  salvandos  salvas  gratis, 
salva  me,   fons   pietatis ! 


THOMAS  A  CELANO  123 

Recordare,  lesu  pie,  26 

quod  sum  causa  tuae  viae; 
ne  me  perdas  ilia  die! 

Quaerens  me  sedisti  lassus, 

redemisti  crueem  passus: 

tantus  labor  non  sit  cassus!  30 

luste  iudex  ultionis, 
donum  fac  remissionis 
ante  diem  rationis ! 

Ingemisco  tamquam  reus, 

culpa   rubet  vultus   meus:  36 

supplicanti  parce,  Deus ! 

Qui  Mariam  absolvisti, 
et  latronem  exaudisti, 
mihi  quoque  spem  dedisti. 

Preees  meae  non  sunt  dignae,  40 

sed  tu  bonus  fac  benigne 
ne  perenni  cremer  igne. 

Inter  ovis  locum  praesta, 

et  ab  haedis  me  sequestra, 

statuens  in  parte  dextra.  46 

Confutatis   maledictis, 
flammis  acribus  addictis, 
voca  me  cum  benedictis ! 

Oro  supplex  et  acclinis, 

cor  contritum  quasi  cinis,  60 

gere  curam  mei  finis ! 


124  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Lacrimosa  dies  ilia, 

qua  resurget  ex  favilla 

iudicandus  homo  reus: 

huic  ergo  parce,  Deus !  66 

Pie  lesu,  Domine, 

dona  eos  requie !     Amen. 


XYSTVS  BETVLIVS  AVGVSTANVS 

167 

Beatus  ille,  qui  procul  synedriis 

et  impiis  mortalium 
consessibus  et  peccatorum  compitis 

solutus  omni  crimine, 
nee  occupet  cathedras  pestilentiae,  6 

caecus  malis  dogmatibus, 
nee  ludicris  piorum  mentis  inficit. 

Felix  et  ter  et  amplius, 
totus  vacans  Dei  sacratis  legibus, 

eas  volutans  sedulo  10 

noctis  diesque  mente  versat  Candida: 

is  crescet  instar  arboris 
ad  rivuli  ripam  sitae  perlucidi, 

quae  laeta  tendens  bracchia 
f ructus  f erens  suo  rependet  tempore,  1 5 

cui  non  nocebit  Africus, 
non  bruma  f rondibus  comas  detraxerit ; 

huic  cuncta  sient  prospera. 
Non  sic  tibi,  non  sic  continget,  impie; 

sed  tu  peribis  funditus,  20 


IN  CERT  VS  AFC  TOR  125 

cum  ventus  instar  pulveris  te  iactitat 

per  aera  atque  inania. 
Hinc  fit,  quod  impios  arbitrium  Dei 

pessumdabit  letaliter, 
hircos  ab  agnis  cum  pastor  seiunxerit,  25 

quem  nil  latebit  uspiam. 
Viam  piorum  cognitor  iustus  sciet, 

mittet  malos  ad  Tartara. 

« 

INCERTVS  AVCTOR 

168 

Tandem  audite  me, 

Sionis  filiae ! 

Aegram  respicite, 

dilecto  dicite: 

amore  vulneror,  5 

amore  funeror. 

Fulcite  floribus 

fessam  languoribus; 

stipate  citreis 

et  malis  aureis;  10 

nimis  edacibus 

liquesco  facibus. 

Hue  oderiferos, 

hue  soporiferos 

ramos  depromite,  15 

rogos  componite; 

ut  phoenix  moriar, 

in  flammis  oriar ! 


126  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

An  amor  dolor  sit, 

an  dolor  amor  sit,  20 

utrumque  nescio. 

Hoc  unum  sentio: 

iucundus  dolor  est, 

si  dolor  amor  est. 

Quid,  amor,  crucias?  26 

Aufer  inducias ! 

Suavis  tyrannus  es, 

momentum  annus  est; 

tam  tarda  funera 

tua  sunt  vulnera!  80 

lam  vitae  stamina 

rumpe,  o  anima ! 

Ignis  ascendere 

gestit,  et  tendere 

ad  caeli  atria:  85 

haec  mea  patria! 


INDEX  I 

AVIANVS,  160 

AvsoNivs,  D.  Magnvs,  154-157 

Betvlivs  (Xystvs  Betvlivs  Avgvstanvs),  167 

BoETHivs,  Anicivs  Manlivs,  162-164) 

Catvllvs,  C.  ValerivSj  23-49 

Cicero,  M.  Tvllivs,  16 

Clavdiakvs,  Clavdivs,  159 

Enxivs,  Q.,  1-14 

Florvs,  Annivs,  147-148 

Hadrianvs  (P.  Aelivs  Hadrianvs  Imperatoe),  146 

Hoeativs  (Q.  Horativs  Flaccvs),  61-80 

Incertvs  Avctor,  108,  149,  150,  168 

Innocektivs  III,  165 

Iwekalis,  D.  Ivnivs,  143-145 

LvcANvs,  M.  Annaevs,  115 

LvciLivs,  C,  15 

LvcRETivs  (T.  LvcRETivs  Carvs),  17-22 

Marsvs,  Domitivs,  84 

Martialis,  M.  Valerivs,  118-142 

modestinvs,  158 

OviDivs  (P.  OviDivs  Naso),  88-96 

Pentadivs,  151 

Phaedrvs,  97-107 

Phocas,  161 

pompiiianvs,  153 

Propertivs,  Sex.,  85-87 

Sexeca,  I..  Annaevs,  109-114 

Stativs,  p.  Papinivs,  116-117 

Thomas  A  Celako,  166 

Tiberianvs.  153 

TiBVLLvs,  Albivs,  81-83 

Vergilivs  (P.  Vebgilivs  Maro),  50-60 


INDEX  II 

Q.  ENNIVS 

1  Annales  I,  28  (Vahlen).     Et  cita  cum  tremulis 

2  Annales  I,  47.     Curantes  magna  cum  cura 

3  Annales  I,  60.    O  Tite  tute 

4  Annales  II,  18.    At  tuba  terribili 

5  Annales  VI,  5.     Aio  te,  Aeacida 

6  Annales  VI,  12.     'Nee  mi  aurum  posco 

7  Annales  VII,  14.     Haece  locutus  vocat 

8  Annales  X,  7.     Ille  vir 

9  Annales  XII,  2.     Vnus  homo 

10  Annales  XII,  6.     Sicut  fortis  equus 

11  Incert.  37.     Moribus  antiquis 

12  Incert.  50.     Et  turn  sicut  equus 

13  Scenica  319-323.    Sed  superstitiosi 

14  Epigram.  II.    Nemo  me  lacrimis 

C.  LVCILIVS 

15  Saturae  XXX,  1326-1338  (Marx).    Virtus,  Albine 

M.  TVLLIVS  CICERO 

16  Tusc.  I,  42.    Die,  hospes,  Spartae 

T.  LVCRETIVS  CARVS 

17  I,  1-30.     Aeneadum  genetrix 

18  I,  62-79.     Humana  ante  oculos 

19  III,  1-30.     E  tenebris  tantis 

20  III,  894-911.     'lam  iam  non  domus 

21  III,  931-977.     Denique  si  vocem 

22  V,  988-1010.     Nee  nimio  turn 

C.  VALERIVS  CATVLLVS 

23  I.    Cui  dono  lepidum 

24  II.    Passer,  deliciae 


INDEX  129 


25  III.    Lugete,  o  Veneres 

26  IV.     Phasellus  ille 

27  V.    Vivamus,  mea  Lesbia 

28  IX.     Verani,  omnibus 

29  XII.     Marrucine  Asini 

30  XIII.     Cenabis  bene 

31  XXII.     Suffenus  iste 

32  XXXI.     Paene  insularum 

33  XXXIV.    Dianae  sumus 
34-  XLV.     Acmen  Septimius 

35  XLVI.     lam  ver  egelidos 

36  XLIZv.    Disertissime  Romuli 

37  LI.     lUe  mi  par 

38  LIII.     Risi  nescio 

39  LXII.     Vesper  adest 

40  LXX.     NuUi  se  dicit 

41  LXXVI.    Si  qua  recordanti 

42  LXXXII.     Quinti,  si  tibi  vis 

43  LXXXIV.    Chommoda  dicebat 

44  LXXXV.    Odi  et  amo 

45  LXXXVI.    Quintia  formosa  est 

46  LXXXVI  I.    Nulla  potest  mulier 

47  XCIII.     Nil  nimium  studeo 

48  CI.    Multas  per  gentis 

49  CIX.    lucundum,  mea  vita 

P.  VERGILIVS  MARO 

50  Copa.    Copa  Surisca 

51  Catalepton  (Priapea)   III.     Hunc  ego 

52  Catalepton  IV.    Quocumque  ire  ferunt 

53  Catalepton  X.     Sabinus  iUe 

54  Catalepton  XIV.     Si  mihi  susceptiun 

55  Bucol.  I,  1-25.     Tityre,  tu  patulae 
5Q  Bucol.  IV.     Sicelides  Musae 

57  Bucol.  V,  1-44.     Cur  non,  Mopse 

58  Bucol.  VIII,  17-109.     Nascere,  praeque  diem 

59  Georg.  II,  136-176.     Sed  neque  Medorum 

60  Georg.  II.  458-515.     O  fortunatos  nimium 


ISO  INDEX 

Q.  HORATIVS  FLACCVS 


61 

Canii. 

I,  1.     Maecenas  atavis 

62 

Cami. 

I,  3.     Sic  te  diva  potens 

63 

Carm. 

I,  5.     Quis  mxilta  gracilis 

64 

Carm. 

I,  8.     Lydia,  die,  per  omnis 

65 

Carm. 

I,  9.     Vides  ut  alta  stet 

66 

Carm. 

I,  11.     Tu  ne  quaesieris 

67 

Carm. 

I,  14.     O  navis,  referent 

68 

Carm. 

I,  22.     Integer  vitae 

69 

Carm. 

I,  38.     Persicos  odi 

70 

Carm. 

II,  3.     Aequam  memento 

71 

Carm. 

II,  10.     Rectius  vives,  Licini 

72 

Carm. 

II,  14.     Eheu  fugaces,  Postume 

73 

Carm. 

III,  9.    'Donee  gratus  eram 

74, 

Carm. 

III,  13.     0  fons  Bandusiae 

75 

Carm. 

III,  26.     Vixi  puellis  nuper 

76 

Carm. 

III,  30.     Exegi  monumentum 

77 

Carm. 

IV,  7.     Diffugere  nives 

78 

Epod. 

II.     'Beatus  ille,  qui  procul 

79 

Epod. 

XVI,  41-66.     Nos  manet  Oceanus 

80 

Sat.  I, 

,  9.    Ibam  forte  Via  Sacra 

ALBIVS  TIBVLLVS 


81     I,  1.     Dlvitias  alius  fulvo 
83     I,  3.     Ibitis  Aegaeas  sine  me 
83     II,  2.     Dicamus  bona  verba 


DOMITIVS  MARSVS 

84  F.  P.  R.  p.  348  (Baehrens).    Te  quoque  Vergilio 

SEX.  PROPERTIVS 

85  I,  18  (Rothstein).    Haec  certe  deserta  loca 

86  II,  34,  59-80.     Me  iuvet  hesternis 

87  IV,  11,  1-8;  73-84.     Desine,  Paulle,  meum 


INDEX  131 

P.  OVIDIVS  NASO 

88  Amores  I,  1.     Qui  modo  Nasonis 

89  Amores  I,  15.     Quid  mihi,  Livor 

90  Amores  III,  15.     Quaere  novum  vatem 

91  Fasti  V,  663-692.     Clare  nepos  Atlantis 

93  Metamorphoses  V,  339-345.     Calliope  querulas 

93  Metamorphoses  X,  560-680.     'Forsitan  audieris 

94  Metamorphoses  XI,  592-630.     Est  prope  Cimmerios 

95  Metamorphoses  XII,  39-63.     Orbe  locus  medio 

96  Metamorphoses  XV,  871-879.     lamque  opus  exegi 

PHAEDRVS 

97  I,  Prologus.     Aesopus  auctor 

98  I,  1.     Ad  rivmn  eundem 

99  I,  2.     Athenae  cum  florerent 

100  I,  6.     Vicini  furis  Celebris 

101  I,  13.     Qui  se  laudari 

102  I,  24.     Inops,  potentem 

103  I,  26.     NuUi  nocendum 

104  III,  7.     Quam  dulcis  sit 

105  III,  14.     Puerorum  in  turba 

106  IV,  3.     Fame  coacta  vulpes 

107  V,  5.     Pravo  favore  labi 

INCERTVS  AVCTOR 

108  C.  I.  L.  VI,  12652.     Tu  qui  secura 

L.  ANNAEVS  SENECA 

109  Here.  Fur.  125-158.     lam  rara  micant 

110  Troades  371-408.     Verum  est,  an  timidos 

111  Medea  301-320;  329-339;  364-379.    Audax  nimium 

112  Thyestes  344-357;  365-368;  391-403.     Regem  non  faciunt 

113  Anthol.  Lat.  445   (Riese).     Ablatus  mihi  Crispus 

114  Anthol.  Lat.  418  (Riese).     Nullum  opus  exsurgit 

M.  ANNAEVS  LVCANVS 

115  I,  183-227.  lam  gelidas  Caesar. 


132  INDEX 

P.  PAPINIVS  STATIVS 

116  Silvae  II,  4.     Psittace,  dux  volucrum 

117  Silvae  V,  4.     Crimine  quo  merui 

M.  VALERIVS  MARTIALIS 

118  I,  10.     Petit  Gemellus  nuptias 

119  I,  13.     Casta  suo  gladium 

120  I,  32.     Non  amo  te 

121  I,  38.     Quern  recitas  meus  est 

122  I,  47.     Nuper  erat  medicus 

123  II,  11.     Quod  fronte  Selium 

124  II,  16.     Zoilus  aegrotat 

125  III,  12.     Vnguentum,  fateor 

126  III,  25.     Si  temperari  balneum 

127  III,  52.     Empta  domus  fuerat 

128  IV,  41.     Quid  recitaturus 

129  V,  8.     Edictum  domini 

130  V,  9.     Languebara 

131  V,  34.     Hanc  tibi,  Pronto 

132  V,  43.     Thais  habet  nigros 

133  V,  49.     Vidissem  modo  forte 

134  V,  56.     Cui  tradas,  Lupe 

135  V,  58.     Cras  te  victurum 

136  VII,  83.     Eutrapelus  tonsor 

137  VIII,  10.     Emit  lacernas 

138  VIII,  69.     Miraris  veteres 

139  IX,  15.     Inscripsit  tumulis 

140  IX,  68.     Quid  tibi  nobiscum 

141  X,  62.     Ludi  magister 

142  XII,  29.     Hermogenes 

D.  IVNIVS  IVVENALIS 

143  VITI,  231-244.     Quid,  Catilina,  tuis 

144  X,  147-173.     Expcnde  Hannibalem 

145  X,  346-366.     Nil  ergo  optabunt 

P.  AELIVS  HADRIANVS  IMPERATOR 

146  F.  P.  R.  p.  373  (Baehrens).    Animula  vagula 


INDEX  1S3 

ANNIVS  FLORVS 

147  Anthol.  Lat.  248  (Riese).     Quando  ponebam 

148  Anthol.  Lat.  250  (Riese).     'Sperne  mores 

INCERTVS  AVCTOR 

149  Anthol.  Lat.  388a  (Riese).     Heia,  viri 

150  Anthol.  Lat.  200  (Riese).     Cras  amet 

PENTADIVS 

151  Anthol.  Lat.  235  (Riese).     Sentio,  fugit  hiems 

TIBERIANVS 

152  P.  L.  M.  Ill,  p.  264  (Baehrens).    Amnis  ibat 

POMPILIANVS 

153  Anthol.  Lat.  631  (Riese).    Defensor  patriae 

D.  MAGNVS  AVSONIVS 

154  II,  1  (Peiper).    Mane  iam 

155  VII,  1.    'Cui  dono 

156  XIX,  32.     Vane,  quid  adfectas 

157  XIX,  40.     Vxor,  vivamus 

MODESTINVS 

158  Anthol.  Lat.  273  (Riese).     Forte  iacebat  Amor 

CLAVDIVS  CLAVDIANVS 

159  Carolina  Minora  XIII  (Jeep).    Felix,  qui  patriis 

AVIANVS 

160  V.    Metiri  se  quemque  decet 


ISJ/.  INDEX 

PHOCAS 

161  Anthol.  Lat.  671  (Riese).    O  vetustatis  veneranda 

ANICIVS  MANLIVS  BOETHIVS 

162  De  Consolatione  Philosophiae  I,  5.     O  stelliferi 

163  De  Consolatione  Philosophiae  II,  8.     Quod  mundus  stabili 

164  De  Consolatione  Philosophiae  III,  12,  1-9;  14-28;  40-58.     Fe- 

lix, qui  potuit 

INNOCENTIVS  III 

165  Thesaurus   Hymnologicus  ii,  p.  35    (Daniel).     Veni,  Sancte 

Spiritus 

THOMAS  A  CELANO 

166  Thesaurus  Hymnologicus  ii,  p.  103  (Daniel).    Dies  irae 

XYSTVS  BETVLIVS  AVGVSTANVS 

167  Susanna  1774-1801   (Bolte).     Beatus  ille 

INCERTVS  AVCTOR 

168  Sacred  Latin  Poetry  LVII  (Trench).    Tandem  audita  me 


A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 


NOTES 


PREPARED    BY 

thp:  instructors  in  latin 

WILLIAMS  COLLEGE 


m 

1 

^Sp 

m 

NEW  HAVEN:     YALE  UNIVERSITY  PRESS 

LONDON:     HUMPHREY  MILFORD 

OXFORD  UNIVERSITY  PRESS 

MDCCCCXV 


NOTES 


PREFATORY  NOTE 

The  editors  of  A  Selection  of  Latin  Verse  have  long  held  the 
opinion  that  the  free  annotation  of  Latin  texts  for  classroom 
purposes  is  an  educational  mistake.  In  these  notes,  therefore,  they 
have  aimed  only  at  removing  the  principal  difficulties,  that  the 
student  in  preparation  may  gain  a  fair  understanding  of  the 
meaning  of  the  text,  and  that  the  instructor's  time  may  not  be  too 
largely  spent  in  giving  information.  It  is  felt  that  all  other 
points  should  be  left  to  the  student's  own  work  and  to  the  re- 
sources of  the  classroom. 

For  the  authors,  reference  is  made  to  Fowler's  History  of 
Roman  Literature,  and  to  Mackail's  Latin  Literature.  Comments 
on  matters  of  biography,  geography,  and  mythology  are  made  only 
where  the  names  do  not  appear  in  the  classical  dictionary 
recommended  for  reference. 

Henry  D.  Wild 
George  E.  Howes 
Monroe   N.   Wetmore 
John  S.  Galbraith 
Alfred  M.  Dame 

Williamstown,  Mass., 
December  15,  1914. 


ABBREVIATIONS 

A.  Allen  and  Greenough's  Latin  Grammar. 

B.  Bennett's  Latin  Ora/mmar, 
L.     Lane's  Latin  Grammar. 

Class.  Diet.    Smith's  Smaller  Classical  Dictionary,  in  Everyman's 
Library. 


NOTES 


ft.  ENNIVS 

(239-169  B.  C.) 

Fowler,  pp.  8-11;  Mackail,  pp.  7-11. 

1 

The  Dream  of  Ilia 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

Ilia  (Rea  Silvia)  was  the  mother  of  Romulus  and  Remus. 

1.  anus:  an  older  sister,  called  to  Ilia's  bedside  by  her  cries, 
-artubus:  for  scansion  see  A.  629,  a;  L.  2468.  -3.  Eurydica: 
A.  403,  2,  a;  B.  215;  L.  1312.  The  Cyprian  Lays  say  that  she  was 
a  former  wife  of  Aeneas.  -5.  homo  pulcher:  i.e.  Mars.  -7.  post- 
ilia:  the  archaic  equivalent  for  postea.  Cf.  43,  9.  -sorer:  for 
scansion  see  A.  629,  d,  1;  L.  132.  -12.  fluvio:  Ilia  became  the  wife 
of  the  river-god.  -resistet:  "rise  again."  -15.  multa:  nom.  sing. 
See  A.  290;  B.  239. 

2 

The  CksNSULTATioN  of  the  Auspices  by  Romulus  and  Remus 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

1.  cum:  prep.  -3.  hinc:  in  the  extant  fragments  Ennius  does 
not  give  the  position  of  Remus.  Livy  (1,  6,  4)  states  that  Remus 
watched  from  the  Aventine,  Ronmlus  from  the  Palatine. 
-4.  servat:  for  scansion  see  A.  629,  d,  3;  L.  132.  -5.  quaerit: 
absolutely,  "watches  for  omens."  -7.  induperator:  archaic  for 
imperator.  Cf.  indu  for  in,  7,  5.  -9.  carceris  oras:  "the  barriers," 
from  which  the  horses  are  about  to  dash  forth.  -10.  currus:  ace. 
-11.  populus:  for  scansion  see  A.  612,  b;  L.  2505.  -12.  rebus: 
dat.  -14.  foras:  with  dedit.  -16.  laeva:  pred.  adj.  -17.  quat- 
tuor:  for  scansion  see  A.  603,  c,  N.;  L.  2499.  -18.  avium:  for 
scansion  see  A.  603,  f,  N.  4;  L.  2503.  -praepetibus:  "propitious." 
-19.  priora:  "primacy." 


4  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

3 

The  Tyrant,  Titus  Tatius 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

4 
The  Bugle  Call 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

5 

An  Ambiguous  Oracle 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

Aeacida:  Pyrrhus,  who  claimed  to  be  a  descendant  of  Achilles, 
son  of  Aeacus. 

6 

The  Address  of  Pyrrhus  to  the  Roman  Ambassadors 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

Fabricius  and  his  colleagues  came  to  Pyrrhus  in  280  B.  C.  to 
ransom  the  Roman  prisoners. 

3.  cernamus  =  decernamus.  -4.  era:  with  Fors.  -7.  eorundem: 
for  scansion  see  note  on  qtiattuor,  2,  17. 

7 
The  Perfect  Gentleman 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

This  is  said  to  be  a  characterization  of  Ennius  himself. 

1.  vocat:  sc.  Servilius.  -quocum:  sc.  hunc,  the  antecedent. 
-2-3.  mensam  .  .  .  impertit  —  mensam  sermonesque  suos  partiri 
solet  et  cui  rerum  suarum  comiter  impertit  (Vahlen).  -2.  rerum: 
part.  gen.  -5.  indu:  see  note  on  induperator,  2,  7.  -8.  qui:  indef. 
adv.,  "in  any  way."  -9.  volup  =  voluptas.  -13-14.  verbum  pau- 
cum  =  verborum  paucorum.  -15.  tenentem:  the  case  is  due  to  the 
influence  of  vocat,  a  harsh  usage. 


NOTES  6 

8 

Loyalty  moae  than  Riches 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 
fidei:  for  scansion  see  A.  603,  a,  2,  N.;  L.  127,  4. 

9 

Fabius  Maximus,  the  Cunctator 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

1.  rem:  sc.  publicam,    -2.  noenum:  for  the  form  see  L.  455. 

10 

The  Aged  Race-horse 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

2.  Olympia:  A.  390;  B.  176,  4,  a;  L.  1141. 

11 

The  Reason  for  Rome's  Greatness 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

moribus  virisque:  A.  409;  B.  218;  L.  1377. 

12 

The  War-horse 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 
5.  spiritus:  "breathing."    -anima:  "breath." 

13 

The  Folly  of  trusting  Soothsayers 

Metre:  A.  620,  620,  a;  L.  2629,  2630. 

With  this  fragment  compare  66,  2-3,  and  82,  11-13 

3.  alter! :  dat. 

14 

The  Epitaph  of  Ennius 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

Compare  76  and  96. 

2.  faxit:  archaic  form  for  the  perf.  subj.    See  A.  441,  a;  B.  279; 
L.  887,  1541. 


6  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

C.  LVCIIIVS 

(180-103   B.  C.) 

Fowler,  pp.  39-43;  Mackail,  pp.  33-35. 

15 

The  Definition  of  Virtue 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

A.  Postumius  Albinus  was  consul  in  151  B.  C. 

Q.  qxiis  =  quibus.  -potesst  =  posse.  -3.  homini:  with  habeat. 
-6.  re  =  rei.  -12.  patriai:  for  the  form  see  A.  43,  a;  B.  21,  2,  b; 
L.  437. 

M.  TVLLIVS  CICERO 

(106-43  B.  C.) 

Fowler,  pp.  65-82;  Mackail,  pp.  62-77. 

16 

Epitaph  on  the  Spartans  slain  at  Thermopylae 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

A  Latin  translation  of  an  epigram  of  Simonides,  found  in 
Herodotus,  7,  228. 

T.  LVCRETIVS  CARVS 

(95P-55  B.  C.) 

Fowler,  pp.  48-55;  Mackail,  pp.  39-51. 

17 

An  Invocation  of  Venus 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

1.  Aeneadum:  the  Julian  gens  traced  its  descent  from  Aeneas, 
the  son  of  Venus.  -4.  concelebras:  "fillest  with  thy  presence" 
(Munro).  -10.  verna:  April,  the  first  month  of  spring,  was 
sacred  to  Venus.     Cf.   150.    -15.  capta:  agrees  with  the  implied 


NOTES  7 

subject  of  sequitur.  -26.  Memmiadae:  a  patronymic  with  no 
especial  significance,  =  Memmio.  Cf.  59,  35.  -29.  moenera: 
archaic  form  for  munera.  -militiai:  for  the  form  see  note  on 
patriai,  15,  12. 

18 
The  Terror  of  Religion  bakished  by  Epicurus 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

4.  sxL^er  =  insuper.  -5.  Grains  homo:  i.e.  Epicurus,  -mortalis: 
with  oculos.  -9.  inritat:  contracted  form  of  inritavit.  -12.  mundi: 
here  "the  world."     -13.  omne:  substantive,  "the  universe." 

19 

The  Praise  of  Epicurus 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

3.  decus:  i.e.  Epicurus.  -4.  ficta:  archaic  partic.  of  figo,  for 
fixa.  -5.  cupidus:  the  adj.  is  equivalent  to  a  causal  clause. 
-10,  chartis:  Diogenes  Laertius  (10,  26)  says  that  Epicurus  wrote 
300  volumes,  entirely  composed  of  the  author's  own  thoughts. 
-18-22.    Cf.  Tennyson's  Lucretius: 

The  Gods,  who  haunt 
The  lucid  interspace  of  world  and  world. 
Where  never  creeps  a  cloud,  or  moves  a  wind. 
Nor  ever  falls  the  least  white  star  of  snow. 
Nor  ever  lowest  roll  of  thunder  moans. 
Nor  sound  of  hiunan  sorrow  mounts  to  mar 
Their  sacred  everlasting  calm! 

-25.  templa:  "regions." 


20 

The  Sekseless  Fear  of  Death 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

"That  wonderful  passage  ...  is  perhaps  unmatched  in  human 
speech"  (Mackail). 

3.  praeripere:  A.  460,  c;  B.  326,  N.;  L.  2164.  -4.  factis:  A. 
415;    B.    224,    1;    L.    1375.    -5.  misero:    with    tibi.    -6.  una    dies 


8  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

infesta:   i.e.   mortis.     -11.  aevi:    A.   346;    B.   201;   L.    1241,   1247. 
-16.  hoc:  i.e.  the  mourner,     -amari:  from  amarus. 

21 

The  Folly  of  bewailing  Death 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

1.  si:  the  apodosis  begins  in  v.  20.  -10.  quae  .  .  .  cumque: 
tmesis.  For  syntax  see  A.  410,  a,  N.  1;  L.  1380.  -11.  in  offensu: 
"an  annoj^ance."  -13.  Sc.  cur.  -24.  Inclamet:  sc.  rerum  natura. 
-26.  vital:  for  the  form  see  note  on  patriai,  15,  12.  -praemia: 
A.  410,  a,  N.  1;  L.  1380.  -29.  nee  =  non.  -31.  aliena:  "unsuited 
to."  -aetata:  A.  400,  402,  a;  B.  214,  214,  1,  d;  L.  1306.  -37.  opus: 
A.  411,  b;  B.  218,  2,  b;  L.  1383.  -40.  alid  =  aliud.  -41.  mancipio, 
usu:  A.  382,  1;  B.  191;  L.  1223.    -43.  quam  .  .  .  ante  =  antequam. 

22 
Death  through  the  Centuhies 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

10.  donique:  archaic  form  fQr  donee.  -11.  vellent:  "needed." 
-15.  hie:  temporal.  -17-19.  Cf.  82,  35-40;  111,  1-8.  -19.  improba: 
"reckless."  There  were  no  boats  in  the  Golden  Age.  -caeca: 
pred.  adj.  -23.  nurui:  Juvenal  (14,  220-221)  says,  "You  may 
consider  your  daughter-in-law  as  good  as  buried,  if  she  crosses 
your  threshold  with  a  death-bringing  dowry."  That  is,  it  will 
tempt  the  husband  to  murder  her  in  order  to  possess  it. 

C.  VALERIVS  CATVLLVS 

(87  ?— 54  ?  B.  C.) 

Fowler,  pp.  56-62;  Mackail,  pp.  53-61. 

23 

A  Dedication  to  Cornelius  Nepos 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

With  this  whole  poem  compare  155. 

2.  pumice:  pumice-stone  was  used  for  polishing  the  ends  of  the 


NOTES  9 

papyrus  rolls.  Cf.  31,  8.  -4.  nugas:  as  often,  of  slight,  merry 
poems.  Cf.  80,  2,  -5.  unus  Italorum:  is  meant  to  distinguish 
Nepos  from  the  other  Roman  writers  on  this  subject,  who  were 
really  annalists.  -6.  omne  aevum:  "the  history  of  all  times."  The 
reference  is  to  the  Chronica  of  Nepos,  a  work  now  lost,  -chartis: 
"volumes."  -8.  libelli:  A.  346,  a,  1;  B,  201,  1;  L.  1241.  -9.  pa- 
trona  virgo:  probably  refers  to  Euterpe,  the  muse  of  lyric  poetry, 
though  possibly  to  Minerva. 

24 

Lesbia's  Pet  Spaerow 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

2.  quicum:  archaic  form  for  quocum.  -3.  primum  digitum: 
"her  finger-tip."  -5.  desiderio:  a  term  of  endearment.  -6.  carum: 
with  nescio  quid,  which  is  cognate  ace.  with  iocari.  -9.  possem: 
A.  441;  B.  279,  2;  L.  1544. 

25 

The  Death  of  Lesbia's  Sparrow 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

1.  Veneres:  cf.  30,  12;  45,  6.  -2.  hominum:  A.  346,  a,  3;  B.  201, 
2;  L.  1247.  -3.  meae  puellae:  in  Catullus  always  refers  to  Lesbia. 
-6-7.  suam  ipsam:  "its  own  mistress."  -14.  bella:  adj.  -17. 
opera:  A.  404;  B.  219;  L.  1316. 

26 

The  Yacht 

Metre:  A.  618;  L.  2583,  2594. 

This  is  a  dedication  to  Castor  and  Pollux  of  the  yacht  that  has 
brought  the  poet  from  the  shores  of  Bithynia  to  the  Lago  di 
Garda.     With  this  whole  poem  compare  53. 

2.  fuisse  celerrimus:  a  case  of  attraction,  equivalent  to  se 
fuisse  celerrimum.  -3-4.  neque  .  .  .  nequisse:  note  the  double 
negative  and  compare  negat  .  .  .  negate  below.  -6-9.  Catullus 
traces  his  journey  backwards.  -6.  hoc:  obj.  of  negare.  -8. 
Thraciam:  adj.  with  Propontida.  -10.  post:  adv.  -16.  stetisse: 
i.e.  as  a  tree.    -18.  impotentia:  "boisterous."     Cf.  76,  3;  79,  22; 


10  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

112,   12.     -20.  luppiter:   i.e.   aura.     -21.  pedem:   "the   sheet."     -23. 
sibi:  A.  375;  B.  189,  189,  2;  L.  1216. 

27 

The  Creed  of  Lovers 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

3.  assis:  A.  417,  a;  L.  1272.  -10.  fecerimus:  for  scansion  see 
L.  884.  -12.  malus:  the  familiar  idea  of  the  evil  eye,  which  was 
supposed  to  be  baneful  when  an  exact  number  was  known. 

28 
A  Hearty  Welcome  Home  to  Verakius 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

2.  trecentis:  often  used  of  an  indefinite,  large  number. 
-6.  Hiberum:  gen.  -8.  applicans:  "drawing  down."  -10.  homi- 
num:  cf.  25,  2,  and  note. 

29 

The  Linen  Thief 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

With  this  whole  poem  compare  142. 

Cn.  Asinius  Marrucinus  was  the  elder  brother  of  C.  Asinius 
Pollio,  a  friend  of  Vergil  and  Horace. 

5.  quamvis:  "ever  so."  -10.  hendecasyllabos:  a  metre  used  in 
invective.  -13.  mnemosynum:  a  Greek  word  =  monumentum. 
-14.  Saetaba:  Saetabis  (Jativa)  was  a  city  near  the  eastern  coast 
of  Spain  in  the  district  Tarraconensis. 

30 

An  Invitation  to  Dinner 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

With  this  poem  compare  125. 

5.  sale:  Attic  salt,  i.e.  "wit."  -10.  sevi  =  vel  si.  -12.  Veneres 
Cupidinesque:  cf.  25,  1;  45,  6. 


NOTES  11 

31 

A  Vain  Poet 

Metre:  A.  618,  c;  L.  2597,  2600. 

1.  Vare:  probably  Quintilius  Varus  of  Cremona.  -8.  pumice 
omnia  aequata:  cf.  23,  2,  and  note.  -10.  unus:  "an  ordinary." 
-11.  abhorret:  sc.  a  se.  -15.  simul  =  simui  ac.  -18.  idem:  A. 
390,  c;  B.  176,  2,  a;  L.  1142.  -20-21.  A  reference  to  the  well- 
known  fable  of  Aesop.  -21.  manticae:  with  quod;  A.  346,  a,  3; 
B.  201,  2;  L.  1241. 

32 

The  Poet's  Joy  on  reaching  Sirmio 

Metre:  A.  618,  c;  L.  2597,  2600. 

Compare  Tennyson's  poem  quoted  in  note  on  48,  10. 

1.  paene:  equivalent  to  an  adj.  with  insularum.  -2.  ocelle: 
"the  gem."  -3.  uterque:  Neptune  was  god  of  lakes  and  seas. 
-4.  inviso:  here  =  video.  -13.  Lydiae  lacus  und.ae  =  Lydii  lacus 
undae.  It  was  the  common  belief,  as  is  shown  by  many  Greek  and 
Latin  authors,  that  the  ancestors  of  the  Etruscans  came  from 
Lydia,  some  of  whom  settled  in  the  Po  valley.  This  tradition 
dates  from  the  time  of  Herodotus.  Cf.  Herod.  1,  94.  Catullus 
here  implies  that  they  extended  as  far  north  as  the  Lago  di 
Garda.  Cf.  161,  22.  -14.  cachinnorum:  see  note  on  hominv/m, 
25,  2. 

33 

A  Hymn  to  Diana 

Metre:  A.  625,  1  and  4;  L.  2660,  2659. 

This  poem  was  written  to  be  sung  by  a  chorus  of  boys  and  girls, 
8.  deposivit:  archaic  form  for  deposuit.    -11.  reconditorum:  for 

scansion  see  A.  612,  e,  N.;  L.  2568.    -22.  Romulique:  see  note  on 

V.   11. 

34 

The  Ideal  Love  of  Acme  and  Septimius 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

5.  quantum:  sc.  is  pote.  -pote  =  potest.  -8.  sinistra  ut  ante; 
is  at  least  awkward.     No  satisfactory  explanation  seems  possible. 


12  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

-11.  ebrios:  i.e.  drunk  with  love.  -13.  mea  vita:  cf.  49,  1. 
-14..  huic  domino:  i.e.  Amort.  -15.  ut:  "as  surely  as."  Cf.  85,  11. 
-20.  amant  amantur:  asyndeton.  -22.  S3nrias  Britanniasque: 
shows  that  the  poem  must  have  been  written  as  late  as  55  B.  C, 
when  Crassus  assumed  command  of  Syria  and  Caesar  first  invaded 
Britain. 

35 

Farewell  to  Bithynia 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

1.  egelidos:  the  prefix  is  here  privative  in  force,  "unfrozen," 
"warm."  -8.  pedes:  does  not  imply  a  land  journey.  -10.  longe: 
with  a  domo.  -10-11.  The  members  of  the  praetor's  staff  came  in  a 
body  to  Bithynia,  but  they  will  return  to  Rome  as  they  choose, 
some  wholly  by  sea,  others  partly  by  land. 

36 

The  Poet's  Gratitude  to  Cicero 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

What  service,  if  any,  the  advocate  had  performed  for  the  poet 
is  unknown. 

37 

The  I.ove  of  Catullus  fob  Lesbia 

Metre:  A.  626,  2;  L.  2735. 

This  is  a  free  translation  of  an  ode  of  Sappho  and  the  earliest 
extant  poem  of  Catullus.  Sappho's  ode  is  addressed  to  a  Lesbian 
girl.  It  was  this  fact  that  suggested  to  Catullus  the  name  Lesbia 
for  his  sweetheart. 

6.  simul  =  smu?  ac.  -8.  vocis  in  ore:  lacking  in  all  MSS.  of 
Catullus  and  supplied  to  complete  the  stanza.  Strangely,  the 
sense  is  excellent  without  these  words.  -10.  suopte:  for  the  form 
see  A.  145,  a;  B.  86,  3;  L.  655. 


NOTES  13 

38 

A  Joke  on  the  Poet's  Friend  Calvus 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

Calvus  was  a  brilliant  young  lawyer  and  poet,  but  a  man  of 
short  stature. 

1.  nescio  quern  =  oKgwem.  -corona:  i.e.  the  crowd  gathered 
around  the  speaker.  Cf.  coronetur,  141,  5.  -2.  Vatiniana:  see 
Class.  Diet.  s.  v.  Vatinius. 


39 

A  Mahriage  Song 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

This  is  an  epithalamium  to  be  sung  responsively  by  a  chorus  of 
youths  and  maidens,  who  are  dining  at  the  bridegroom's  house. 
The  setting  is  Greek  rather  than  Roman  and  no  particular  wedding 
is  indicated.    The  youths  begin  and  the  maidens  reply. 

4.  dicetur:  note  the  quantity  of  the  ultima.  -12.  meditata 
requlrunt:  "they  are  recalhng  their  studied  song"  (Ellis),  not 
relying  upon  their  ability  to  improvise,  as  we  have  done.  -15. 
alio:  adv.  -17.  saltern:  with  nunc.  -20.  fertur:  "rides."  -22.  re- 
tinentem:  "clinging."  -32.  The  rest  of  this  stanza,  sung  by  the 
maidens,  and  the  beginning  of  the  next,  sung  by  the  youths,  are 
missing  in  the  MSS.  -33.  custodia:  abstract  for  the  concrete 
custodes.  -34.  saepe:  with  comprendis.  -35.  Venus  is  the  morn- 
ing star,  Lucifer  (Eous),  and  also  the  evening  star,  Hesperus 
(Vesper),  though  not  at  the  same  time  of  year,  as  this  passage 
seems  to  imply.  Cf.  162,  10-13.  -45.  The  two  dum-clauses  are 
coordinate,  modifying  sic  virgo  (est).  -49.  viiua,  =  caelebs,  "un- 
wedded."  Vines  were  trained  upon  trees,  especially  elms  and 
poplars,  and  hence  said  to  be  'wedded'  to  them.  Cf.  78,  9-10; 
151,  15-16.  -54.  marito:  in  apposition  with  ulmo.  -56.  On  the 
rfum-clauses  see  note  on  v.  45.  -57.  par:  I.e.  with  a  man  of  equal 
rank.  -64.  noli  pugnare  duobus:  a  proverb.  Catullus  is  the 
first  to  use  pugnare  with  a  dative. 


U  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

40 

Writ  in  Water 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  mulier  =  the  usual  puella,  i.e.  Lesbia. 

41 

A    Prayer 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  intense  feeling  Catullus  prays  to  be  delivered  from  his 
baleful  love  for  Lesbia. 

2.  pium:  "good."  -11.  istinc:  "from  that  love."  -11-12. 
-que  .  .  .  et:  correlative,  -que  being  joined  to  the  second  word  of 
the  clause.  -14.  qua  libet:  "I  don't  care  how."  -16.  pote:  see 
note  on  34,  5.  Sc.  fieri.  -19.  puriter:  archaic  form  for  pure. 
-23.  contra:  "in  return."    -24.  potis  est -potest. 

42 

An  Appeal  to  Quintius 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

3.  ei:  here  a  monosyllable.     -4.  sen  =  vel  si,  as  in  30,  10. 

43 

A  Roman  Cockney 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

Quintilian  (1,  5,  20)  tells  us  that  the  early  Romans  rarely 
employed  the  aspirate  but  said  aedos  for  haedos  and  ircos  for 
Mr  COS.  By  the  time  of  Catullus,  largely  owing  to  the  influence 
of  the  Greek  aspirated  consonants,  the  use  of  aspirates  was 
becoming  common,  so  that,  for  example,  pulcros  became  pulchros 
and  triumpos,  triumphos.  Confusion  in  the  application  of  the 
principle  led  to  ridiculous  mistakes,  especially  among  the  lower 
classes. 

4.  cum:  "whenever."  -5.  liber:  implies  that  some  at  least  of 
his  other  relatives  had  been  slaves.  -7.  in  Syriam:  possibly  with 
Crassus.  See  note  on  34,  23.  -8.  audibant:  for  the  form  see 
A.  183,  1;  B.  116,  4,  b;  L.  847.    -9.  postilla:  see  note  on  1,  7. 


NOTES  15 

44 

Hate  and  Love 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  this  poem  compare  120. 

45 

Lesbia's  Superior  Attractions 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 
6.  Veneres:  "graces."     Cf.  25,  1;  30,  12. 

46 

The  Poet's  Faithfulness  to  Lesbia 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 
4.  amore  tuo:  "my  love  for  you." 

47 

A  Rude  Answer  to  the  Great  Dictator 
Metre:  A.  616;  L.  2573. 

48 

"Frater,  Ave  atque  Vale" 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

2.  Inferias:  i.e.  at  his  brother's  tomb  in  the  Troad.  Servius, 
Comm.  in  Verg.  A  en.  10,  519,  explains  this  word,  inferiae  sunt 
sacra  mortuorum,  quod  inferis  solvuntur.  -7.  Interea:  i.e.  he  will 
bring  better  things  when  he  comes  again,  -haec:  i.e.  the  offerings 
he  has  brought,  wine,  milk,  blood,  honey,  flowers.  -8.  munere: 
"by  way  of  an  offering."  -10.  ave  atque  vale:  cf.  Vergil's  descrip- 
tion of  the  funeral  rites  of  Misenus,  Aen.  6,  212-235,  especially  v. 
231,  dixitque  novissima  verba.  Also  compare  the  funeral  of  Pallas, 
son  of  Evander,  Aen.  11,  97-98,  'Salve  aeternum  mihi,  maxime 
Palla,  I  aeternumque  vale.'  Tennyson's  Frater  Ave  atque  Vale  is  a 
reminiscence  of  this  poem  and  also  of  32. 


16  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Row  us  out  from  Desenzano,  to  your  Sirmione  row ! 
So  they  row'd,  and  there  we  landed — "O  venusta  Sirmio!" 
There  to  me  thro'  all  the  groves  of  olive  in  the  summer  glow, 
There  beneath  the  Roman  ruin  where  the  purple  flowers  grow. 
Came  that  "Ave  atque  Vale"  of  the  Poet's  hopeless  woe, 
Tenderest  of  Roman  poets  nineteen  hundred  years  ago. 
"Frater  Ave  atque  Vale" — as  we  wander'd  to  and  fro 
Gazing  at  the  Lydian  laughter  of  the  Garda-lake  below 
Sweet  Catullus's  all-but-island,  olive-silvery  Sirmio! 

49 

Lesbia's  Request  for  a  Reconciliation 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  mea  vita:  cf.  34,  13.  -proponis:  "promise."  -3.  di  magni: 
a  solemn  prayer,  yet  the  tone  shows  much  distrust  of  Lesbia. 
-6.  sanctae  amicitiae:  cf.  si  vitam  puriter  egi,  41,  19. 

P.  VERGILIVS  MARO 

(70-19  B.  C.) 

Fowler,  pp.  97-113;  Mackail,  pp.  91-105. 

50 

The  Hostess  of  the  Tavern 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  caput:  A.  397,  b;  B.  180,  1;  L.  1147.  -2.  crispum:  i.e.  quiver- 
ing, lithe,  -sub  crotalo:  i.e.  to  accompaniment  of  clappers  or 
castanets.  -4.  calamos:  i.e.  crotala.  -6.  quam  potius  =  potius 
quam.  Cf.  Cic.  de  Div.  2,  16  (37).  -7.  topia:  "hedges."  -kelebes: 
"bowls."  -9.  Maenalio:  cf.  58,  5.  -quae:  anticipates  fistula. 
-15.  Achelois:  a  daughter  of  the  river-god  Achclous,  i.e.  a  nymph. 
-20.  Ceres  .  .  .  Bromius:  cf.  150,  42.  -Bromius:  i.e.  Bacchus,  wine 
and  revels,  Bacchus  is  here  called  Bromius  because  the  celebration 
of  his  festivals  was  often  boisterous.  -23.  tuguri  custos:  Priapus; 
cf.  51.  -28.  vepris:  gen.  -29.  aestlvo  vitro:  i.e.  goblets.  -33. 
formosum:  adv.  with  tenerae.  -36.  ista  tegi:  a  reference  to  the 
burial  of  the  garlands  in  the  tomb. 


NOTES  17 

51 

Peiapus,  the  Faithful  Guardian 

Metre:  A.  625,  12;  L.  2674. 

Priapus  tells  of  his  duties  as  a  protector  and  scarecrow. 

2.  caricis:  from  car  ex.  -3.  quercus:  in  apposition  with  ego. 
-fomitata:  "hewn."  -4.  mitrior:  deponent.  -7.  herbae:  sc.  sint 
remotae.  -8.  rubus:  here  fern.  -9.  larga:  with  manu.  -11.  spica' 
nom.  -17.  quis  =  quibus.  -20.  vicinus:  substantive.  -21.  deinde; 
"from  here." 

52 

To  His  Friend  Antonius  Musa 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

10.  loquitur:  sc.  iucundior.  -12.  unde  mihi:  "what  resource 
have  I?" 

53 

The   Muleteer 

Metre:  A.  618;  L.  2583,  2594. 

With  this  poem  compare  26,  on  which  this  is  a  parody.  For 
Ventidius  Bassus  whom  the  poet  is  here  satirizing  see  Class.  Diet. 
s.  V.  Ventidius. 

6.  Tryphonis:  the  name  of  a  muleteer;  so  CaeruU,  v.  7. 
-7.  insulam:  i.e.  block  or  tenement-house.  -8.  Quintio:  i.e.  the 
mule  driver  formerly  worked  for  Quintius.  -9.  forcipe:  "shears." 
-10.  iugo:  "yoke."  -23.  proximum:  i.e.  next  the  lora,  on  the  temple 
wall. 

54 

Vergil's  Prayer  to  Venus 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  this  poem  compare  84  and  86. 

1.  susceptum  munus:  i.e.  the  Aeneid.  -5.  picta  tabella:  cf. 
63,  13-16;  82,  28.  -9.  tibi:  A.  376;  B.  188,  1;  L.  1207.  -caput: 
A.  397,  b;  B.  180,  1;  L.  1147.  -10.  in  morem  =  m<  mos  est. 
-11.  Olympo:  A.  428,  g;  B.  229,  1,  c;  L.  1307.  -12.  Surrentini 
litoris  ara:  an  altar,  perhaps  raised  by  Vergil,  who  loved  the 
country  about  Naples.     Vergil  was  buried  at  Naples. 


18  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

55 

The  Fortunate  Shephebd 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

In  the  song  of  the  shepherd  Tityrus,  Vergil  probably  celebrates 
the  restoration  of  his  own  estate  by  Augustus. 

12.  turbatur:  impersonal  use,  "there  is  a  disturbance."  -15. 
conixa:  "having  brought  forth."    -18.  da  =  die. 

56 

Prophecy  of  the  Return  of  the  Golden  Age 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

This  Eclogue  was  written  in  40  B.  C.  to  lionor  PoUio,  the  consul 
of  that  year.  The  identity  of  the  boy  who  is  to  usher  in  the 
Golden  Age  is  not  known,  but  the  prophecy  may  have  referred 
to  the  expected  child  of  Octavius  and  Scribonia. 

4.  Cumaei  carminis:  i.e.  Sibylline  prophecy;  the  Cumaean  Sibyl 
was  most  famous.  -5.  ordo:  "cycle."  -6.  virgo:  i.e.  Astraea, 
Justice;  cf.  60,  17.  -10.  Lucina:  goddess  of  childbirth;  here 
identified  with  Diana.  -11.  decus  hoc  aevi:  "this  glorious  age." 
-13.  sceleris  nostri:  i.e.  the  stain  of  the  recent  civil  war. 
-25.  Assyrium:  i.e.  Eastern.  The  Roman  poets  often  loosely  used 
Assyrian  for  Syrian.  Syria  (Phoenicia)  was  the  usual  export 
depot  for  Eastern  perfumes  and  spices.  Cf.  82,  7.  -26.  simul  = 
simul  ac.  -30.  Cf.  79,  7;  82,  45.  -32.  Thetim:  a  sea-goddess, 
i.e.  the  sea.  -34.  Tiphys:  pilot  of  the  Argo;  cf.  Ill,  24. 
-46.  saecla:  A.  388,  d;  B.  176,  4,  a.  -48.  honores:  ace.  with 
adgredere.  -62.  cui:  anticipates  hunc.  -63.  mensa:  A.  418,  b, 
N.  1;  B.  226,  2;  L.  1392. 

57 

SoNo  to  Daphnis 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

Perhaps  Vergil  in  singing  of  Daphnis  is  honoring  the  memory 
of  Julius  Caesar  who  had  been  recently  assassinated,  and,  in  the 
belief  of  the  people,  received  among  the  gods. 


NOTES  19 

2.  inflate:  A,  461;  B.  333;  L.  2166.  -4.  maior:  sc.  natu. 
-14.  alterna:  i.e.  line  by  line.  -20.  Here  begins  the  Song  to 
Daphnis.  Compare  Milton's  Lycidas.  -31.  hastas:  "wands;"  the 
allusion  is  to  the  thyrsus.  -40.  inducite  fontibus  umbras:  cf. 
ducat  umbras  floribus,  150,  36. 

58 
The  Incantatiok 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

1.  Cf.  162,  11-12.  -age:  "usher  in."  -3.  testibus  illis:  i.e.  when 
they  were  witnesses  to  my  vows.  -8.  passus:  sc.  est.  -15.  sparge 
nuces:  a  common  marriage  custom.  -Hesperus  Oetam:  cf.  39,  35, 
note.  -23.  matre:  sc.  mea.  -32.  matrem:  i.e.  Medea.  -43.  fiat: 
the  pred.  nom.  induces  the  singular.  -50.  mascula:  i.e.  best. 
-58-59.  Cf.  82,  11-12.  The  number  three  was  supposed  to  have 
magic  power.  -66.  eodem:  dissyllabic  by  synizesis.  -Daphnis:  sc. 
durescat  and  liquescat.  -70.  amor:  sc.  teneat.  -73.  perdita: 
"heart-sick."  -80.  Ponto:  associated  by  the  poet  with  Medea. 
-84.  alio:  adv.  -86.  rivo:  A.  428,  h;  B.  193;  L.  1210.  -87.  nee 
respexeris:  cf.  164,  30-31;  note  the  superstition. 

59 

The  Praises  of  Italy 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

5-7.  tauri  .  .  .  hastis:  a  reference  to  the  exploits  of  Jason  in 
Colchis,  and  also  to  the  sowing  of  the  dragon's  teeth  at  Thebes. 
-14.  alienis  mensibus:  "in  months  not  her  own."  -24.  Lari 
maxime:  the  following  verses  from  Tennyson's  The  Daisy  are 
apposite: 

...  we  passed 

From  Como  when  the  light  was  gray, 

And  in  my  head  for  half  the  day 

The  rich  Virgilian  rustic  measure 

Of  'Lari  Maxime'  all  the  way, 

Like  ballad-burthen  music,  kept. 


so  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

-26-29.  See  Class.  Diet.  s.  v.  I-ucrinus.  -30.  haec  eadem:  sc. 
terra.  -35.  Scipiadas  =  Scipiones.  Cf.  Memmiadae,  17,  26. 
-41.  Ascraeuni:  Ascra  in  Boeotia  was  the  home  of  the  poet  Hesiod, 
whose  Works  and  Days  was  one  of  the  literary  sources  from 
which  Vergil  took  some  of  his  ideas  and  language  for  the 
Oeorgics.    Cf.  86,  19;  89,  11. 

60 

The  Delights  of  Country  Life 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

With  this  selection  compare  78  and  159. 

7.  Ephyreia:  Ephyre  was  the  ancient  name  for  Corinth. 
-12,  Tempe:  originally  the  famous  valley  in  Thessaly;  later  often 
used,  as  here,  of  any  beautiful  valley.  Cf.  88,  15;  151,  12. 
-17.  Cf.  56,  6.  -29.  0  ubi:  "O  for  the  place  where."  -33.  A 
reference  to  Lucretius.  Compare  18,  Lucretius's  tribute  to 
Epicurus.  -38.  purpura  regum:  cf.  112,  1-2.  -40.  coniurato: 
i.e.  a  sworn  ally  of  the  Dacian.  -49.  gemma:  i.e.  a  jewelled  cup, 
or  possibly  a  cup  of  precious  stone.  -52.  cuneos:  i.e.  of  the 
theatre. 

Q.  HORATIVS  FLACCVS 

(65-8  B.  C.) 

Fowler,  pp.  114-127;  Mackail,  pp.  106-119. 

61 

Dedication  to  Maecenas 

Metre:  A.  626,  4;  L.  2729. 

2.  0  et:  for  scansion  see  A.  612,  f,  N.  2,  and  g;  L.  2475. 
-praesidium:  cf.  113,  5.  -8.  tergeminis  honoribus:  of  the  four 
magistracies  naturally  held  in  sequence,  quaestorship,  curule 
aedileship,  praetorship,  and  consulship,  either  the  last  three  or 
the  first  and  the  last  two  seem  to  be  meant.  -10.  Cf.  112,  8f. 
-12.  Attalicis:  the  wealth  of  kings  of  the  name  Attains  was 
proverbial.  -18.  pauperiem:  "a  life  in  modest  circumstances." 
-pati:    A.    461;    B.    333;    L.    2166;    cf.    docilis    referre,    161,    a 


NOTES  21 

-21.  membra:  A.  397,  c;  B.  175,  2,  d.  -29.  hederae:  plural  used 
poetically;  the  hedera  was  sacred  to  Bacchus,  one  of  the  patron 
deities  of  poets.  -34.  Lesboum:  the  great  Greek  lyric  poets, 
Sappho  and  Alcaeus,  the  chief  lyric  models  of  Horace,  lived  in 
Lesbos,  an  Aeolic  settlement;  cf.  76,  13. 

62 

A  Farewell  to  Vergil,  on  his  Voyage  to  Greece 

Metre:  A.  626,  5;  L.  2731. 

1.  sic:  the  clause  introduced  by  sic  would  normally  be  followed 
by  a  clause  expressing  a  purpose  or  a  condition,  but,  by  a  change 
of  construction,  it  is  here  followed  by  one  that  expresses  a  wish, 
-diva  potens  Cypri:  i.e.  Venus,  who  had  many  temples  in  Cyprus; 
for  the  expression  compare  potenti  .  .  .  maris  deo,  63,  15f. 
-2.  lucida  sidera:  the  brothers  of  Helen  were  believed  to  betray 
their  helpful  presence  by  the  play  of  bright  lights  about  the  spars 
of  a  vessel.  -8.  animae  dimidium:  cf.  dimidium  mei,  113,  9. 
-9-12.  Cf.  Ill,  Iff.  -16.  tollere  seu  ponere:  the  full  expression 
would  be  seu  tollere  seu  ponere;  for  the  use  of  ponere  compare 
149,  3.  -27.  lapeti  genus:  i.e.  Prometheus.  -36.  perrupit:  for 
scansion  see  A.  612,  b;  L.  2505.    -40.  ponere  =  deponere. 

63 

Pyrrha,  the  Coquette 

Metre:  A.  626,  7;  L.  2733. 

5.  fidem:  sc.  mutatam.  -13-16.  me  .  .  .  deo:  the  poet  repre- 
sents himself  as  having  made  an  offering  in  the  temple  of  the  god, 
as  a  man  actually  saved  from  shipwreck  might  have  done;  cf. 
54,  5;  82,  28.  -15-16.  potenti  maris  dec:  cf.  diva  potens  Cypri, 
62,  1. 

64 

The  Love-sick  Sybaris 

Metre:  A.  626,  3;  L.  2734. 

4.  campum:  i.e.  the  Campus  Martius.  -patiens:  "enduring 
(formerly)"  or  "capable  of  enduring."  -6-7.  Gallica  era:  some 
of   the    best    Roman    horses    came    from    Gaul.    -8.  olivum:    the 


n  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

Romans  anointed  their  bodies  with  oil  before  wrestling.  -9.  san- 
guine viperino:  this  was  felt  to  be  a  deadly  poison.  -10.  livida: 
"aglow,"  from  exercise;  possibly,  "black  and  blue."  -14.  dicunt: 
sc.  latuisse.  -sub:  "just  before"  (of  time).  -13-16.  ut  .  .  .  cater- 
vas:  see  Class.  Diet.  s.  v.  Lycomedes.  -16.  Lycias  catervas:  the 
Lycians  were  important  allies  of  the  Trojans  in  the  Trojan  war. 

65 

Winter's  Cold 

Metre:  A.  626,  1;  L.  2736. 

7-8.  Sabina  dicta:  of  course  it  is  the  merum  that  is  Sabinum. 
-8.  Thaliarche:  apparently  a  fictitious  name,  coined  from  Greek, 
and  meaning  "ruler  of  the  feast."  -9.  simul  =  simul  ac. 
-14.  quern  ,  .  .  cumque:  tmesis.  -16.  puer:  nom.  -17.  virenti: 
sc.  tibi.  -18.  campus:  cf.  64,  4,  and  note.  -19.  sub:  cf.  64,  14,  and 
note.  -23.  lacertis:  probably  dat.;  A.  381;  B.  188,  2,  d;  L.  1209. 
-24.  male:  "feebly;"  the  girl's  resistance  is  thought  of  as  only 
faint-hearted. 

66 

"Carpe  Diem" 

Metre:  A.  626,  8;  L.  2730. 

1.  ne  quaesieris:  A.  450,  (3);  B.  276;  L.  1551.  -3.  numeros: 
"calculations"  of  astrologers;  for  other  instances  of  superstition 
compare  13;  58,  49ff.;  82,  llf.  -ut:  "how  much."  -6.  liques: 
first  conjugation. 

67 

The  Ship  of  State 

Metre:  A.  626,  7;  L.  2733. 

The  rhetorician  Quintilian  (8,  6,  44)  refers  to  this  ode  as  an 
illustration  of  an  allegory. 

3-4.  ut  .  .  .  latus:  sc.  sit.  -5.  malus:  note  the  quantity  of  the 
penult.  -6.  funibus:  these  were  bound  about  the  ship  lengthwise, 
to  strengthen  it.  -7.  carinae:  plural  used  poetically.  -10.  di: 
ships  often  carried  in  the  sterns  statues  of  gods,  as  a  protection 
against    danger.    -11.  Pontica    pinus:    much    of    the    best    ship 


NOTES  23 

timber  came  from  the  forests  of  Pontus;  cf.  26,  9ff.  -13.  iactes: 
"boast."  -16.  debes:  "be  destined  to  give."  -17.  quae:  sc.  fuisti. 
-18.  Sc.  es.  -19.  nitentis:  a  natural  description  because  of  the 
marble  quarries  in  the  islands  of  the  Cyclades.  -20.  Cycladas; 
with  inter  in  interfusa;  A.  395,  and  N.  2;  B.  179;  L.  1138. 

68 

"Integer  Vitae" 

Metre:  A.  626,  2;  L.  2735. 

1.  vitae  scelerisque:  A.  349,  d;  B.  204,  4;  L.  1270.  -4.  Fusee: 
Aristius  Fuscus  was  an  intimate  friend  of  Horace;  cf.  80,  61. 
-7-8.  fabulosus  Hydaspes:  the  eastern  world,  because  little  known, 
was  the  land  of  marvellous  stories.  -9.  Sabina:  referring  to  the 
Sabine  farm,  given  to  Horace  by  Maecenas.  -10.  Lalagen:  this 
word  in  Greek  meant  "prattle."  -14.  Daunias:  an  old  name  for 
Apulia,  given  it  from  a  mythical  king,  Daunus.  -19.  quod 
latus  =  in  eo  latere  quod.    -20.  luppiter:  cf.  sub  love,  61,  25. 

69 

A   Plea  for  the   Simple   Life 

Metre:  A,  626,  2;  L.  2735. 

1.  Persicos:  standing  for  "oriental,"  and  implying  "luxurious." 
-2.  philyra:  this  was  used  for  elaborate  garlands.  -3.  mitte  = 
omitte.    -5.  adlabores:  B.  295,  5  and  8;  L.  1712. 

70 

A  Man  of  Poise 

Metre:  A.  626,  1;  L.  2736. 

2.  non  secus  =  et  non  secus;  asyndeton.  -3.  temperatam:  sc. 
memento  servare  m,entem,  -4.  Delli:  Dellius  was  a  turncoat,  who 
had  shifted  his  allegiance  several  times  in  the  recent  civil  wars. 
-8.  interiore:  the  wine  that  was  farther  in  the  store-room  would 
naturally  be  the  older.  -9.  quo:  "why?"  -12.  trepidare:  "hurry." 
-14.  ferre:  the  unexpressed  subject  is  indefinite.  -15-16.  sororum 
trium:  i.e.  the  Fates.  -21-22.  dives,  natus,  pauper:  pred.  nom. 
with  moreris.  -21.  natus:  asyndeton.  -Inacho:  typical  of 
antiquity  and  nobility.    -24.  victima:  in  apposition  with  the  sub- 


U  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

jcct  of  moreris.     -26.  serius  ocius:  asyndeton.    -28.  cumbae:  i.e. 
Charon's. 

71 

The  GoiDEN   Mean 

Metre:  A.  626,  2;  L.  2735. 

1.  licini:  probably  Licinius  Murena,  a  man  of  great  ambition, 
who,  though  a  brother-in-law  of  Maecenas,  was  later  detected  in 
a  conspiracy  against  Augustus  and  put  to  death,  -altum:  com- 
pare the  corresponding  English  expression  for  the  sea.  -7,  sordi- 
bus:  A.  401;  B.  214,  1,  c;  L.  1302,  1303,  (a),  -invidenda:  "that 
arouses  envy."  -13.  infestis:  A.  419,  c,  420,  1;  B.  227,  2,  a;  L. 
1367,  (a),  1372.  -14.  alteram:  "the  other,"  i.e.  "the  opposite." 
-17.  male:  sc.  est.    -18.  quondam:  "sometimes." 

V        72 

Death  the  Lot  of  All 

Metre:  A.  62G,  1;  L.  2736. 

1.  Postume:  if  Postumus  was  a  real  person,  his  identity  is  not 
known.  -2-4.  Cf.  83,  19  f.  -5.  non:  this  repeats  the  negative  idea 
of  the  first  stanza.  -6.  places:  conative.  -7.  ter  amplum:  i.e. 
three-bodied;  with  this  description  of  Geryon  compare  133. 
-9.  omnibus:  with  enaviganda.  -13.  Marte:  for  case  cf.  sordibus, 
71,  7.  -20.  laboris:  A.  352;  L,  1282.  -23.  cupressos:  the  cypress 
tree  was  sacred  to  Pluto,  and  was  often  used  to  adorn  a  funeral 
pyre  or  a  tomb.  -25.  Caecuba:  plural  used  poetically,  unless 
different  varieties  or  large  amounts  are  meant.  -28.  pontificum 
potiore  cenis  =  potiore  quam  pontificum  cenarum  mero;  the  feasts 
of  the  pontifices  were  proverbial  for  their  luxury. 

73 

Reconciliation  of  Two  Lovers 

Metre:  A.  626,  5;  I>.  2731. 

5.  alia:  by  scanning  determine  the  case.  -7.  multi  nominis: 
A.  345;  B.  203,  1;  L.  1239,  -12.  animae:  here  a  term  of  endear- 
ment, referring  to  Chloe,  as  is  evident  from  v.  16,  the  correspond- 
ing   verse;    for    the    use    of    anima    compare    mea    vita,    49,    1. 


NOTES  25 

-14.  Thurini:  Thurii  was  noted  for  its  wealth  and  luxury. 
-17.  redit:  for  tense  see  A.  468;  L.  1593,  2026.  -18.  diductos: 
sc.  nos.    -20.  Lydiae:  note  the  case  from  the  logic  of  the  sentence. 

74 

The  Fountain  of  Bandusia 

Metre:  A.  626,  7;  L.  2733. 

1.  fons  Bandusiae:  if  this  is  a  real  fountain,  it  may  have  been 
near  the  early  home  of  Horace  at  Venusia,  or  near  his  Sabine 
farm  where  a  similar  fountain  is  to  be  seen  to-day.  -2.  dulci  .  •  . 
floribus:  perhaps  a  reference  to  the  offerings  made  at  the  festival 
of  the  Fontanalia.  -4.  cui:  A.  377;  B.  188,  1;  L.  1207.  -frons 
turgida  cornibus:  cf.  rupta  f route,  109,  17.  -9.  hora:  "season." 
-Caniculae:  compare  our  "dog  days."  -13.  fontium:  A.  346; 
B.  201;  L,  1241,  1251.  -14.  dicente:  "sing"  or  "celebrate,"  as 
often  in  poetry. 

75 

A  Pretended  Renouncement  of  Love 

Metre:  A.  626,  1;  L.  2736. 

1.  puellis:  A.  384;  B.  192,  2;  L.  1200,  1208.  -3-6.  nunc  .  .  . 
custodit:  a  person  who  had  finished  his  service  in  the  use  of 
weapons  often  dedicated  them  to  the  appropriate  god.  -3.  bello: 
A.  410;  B.  218,  1;  L.  1379.  -5.  laevum:  why  this  side  is  men- 
tioned is  not  clear.  -7.  vectis  et  arcus:  weapons  to  help  a  lover 
in  forcing  an  entrance,  if  force  be  necessary;  the  appropriateness 
of  the  latter  weapon  is  not  manifest.  -9.  quae  diva  tenes  Cjrprum: 
cf.  62,  1,  note.  -10.  Memphin:  Venus  had  a  shrine  here. 
-12.  tange  Chloen  arrogantem:  he  hasn't  finished  with  love  affairs, 
after  all, — at  least  voluntarily. 

76 

Prophecy  of  Immortal  Fame 

Metre:  A.  626,  4;  L.  2729. 

This  was  the  last  poem  in  a  published  collection  of  the  first 
three  books  of  Horace's  Odes.  With  the  whole  poem  compare  89 
and  especially  96. 


26  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

2.  situ:  "structure"  or  "pile."  -3.  impotens:  not  "powerless;" 
cf.  26,  18;  79,  22;  112,  12.  -6.  non  omnis  moriar:  cf.  110,  8. 
-multaque  pars  mei:  cf.  89,  42;  110,  8f.  -9.  tacita  virgine:  very 
likely  a  vestal  virgin.  -10.  Aufidus:  this  river  flowed  near  Venusia, 
the  birthplace  of  Horace.  -11.  aquae:  A.  349,  d;  B.  204,  4; 
L.  1270.  -Daunus:  cf.  68,  14,  note.  -12.  populorum:  A.  357,  b,  3; 
B.  212,  3;  L.  1292.  -13.  Aeolium:  cf.  61,  34,  note.  -15-16.  Del- 
phica  lauro:  the  laurel,  the  mark  of  victory  and  the  decoration 
of  poets,  was  sacred  to  Apollo,  whose  most  important  sanctuary 
was  at  Delphi. 

77 
The  Return  of  Spring 

Metre:  A.  626,  10;  I>.  2725. 

With  the  first  part  of  the  poem  compare  151. 

3.  mutat  vicis:  "is  making  (changing)  her  changes;"  cf. 
versat  .  .  .  vicis,  162,  28f.,  and  variat  vicis,  163,  2.  -4.  praeter- 
eunt:  i.e.  instead  of  overflowing  the  banks.  -5.  Gratia  cum 
geminis  sororibus:  i.e.  the  three  Graces.  -9.  frigoraj  plural  used 
poeticallj'.  -10.  simvil  =  simul  ac.  -13.  damna  caelestia:  i.e.  the 
loss  of  the  seasons.  -15.  quo  pater  Aeneas:  sc.  decidit.  -20. 
animo:  "soul;"  i.e.  "self."  -23,  Torquate:  evidently  a  friend  of 
Horace,  tliough  his  identity  has  not  been  established.  -28.  Pi- 
rithoo:  A.  381;  B.  188,  2,  d;  L.  1209. 

78 
The  Joys  of  Country  Life 

Metre:  A.  618,  a,  (2);  L.  2720. 

With  the  whole  poem  compare  60  and  159. 

1-4.  Cf.  167,  1-4.  -1.  beatus  ille:  sc.  est.  -5.  miles:  an  apposi- 
tive.  -7-8.  superba  .  .  .  limina:  a  reference  to  the  duties  of  a 
client  to  his  patron.  -9-10.  adulta  .  .  .  populos:  cf.  39,  49,  and 
note;  39,  54;  151,  15f.  -16.  infirmas:  an  epithet  appropriate  for 
all  sheep  and  not  meant  to  single  out  particular  individuals. 
-19.  ut:  exclamatory.  -20.  certantem:  here  used  with  dat. 
-23-24.  mode,  mode:  "now,"  "now."  -28.  quod:  the  antecedent  is 
the    preceding    clause.       -invitet:    A.    535;    B.    283,    1;    L.    1818. 


NOTES  27 

-29.  annus:  "season."  -31.  multa:  compare  our  expression 
"many  a."  -33.  amite:  doubt  as  to  the  quantity  of  the  first 
syllable  of  this  word  makes  the  scanning  of  the  verse  somewhat 
uncertain.  -35.  Note  from  the  scanning  of  this  verse  its  quick 
movement.  -37.  malarum:  the  noun  with  which  this  adjective 
should  agree  is  placed  in  the  clause  of  its  relative  pronoun  and 
it  is  attracted  into  the  case  of  that  pronoun.  -44.  sub:  cf.  64,  14, 
note.  -49.  non:  here  begins  the  conclusion  of  this  conditional 
sentence.  -51.  intonata:  here  a  deponent.  -53.  Afra  avis:  prob- 
ably the  "guinea-hen."  -61.  ut:  exclamatory.  -69.  redegit:  "call 
in."  -Idibus:  the  days  for  money  settlements  were  regularly  the 
Calends,  the  Nones,  and  the  Ides.  -70.  ponere:  "place,"  i.e.  at 
interest. 

79 

The  Islands  of  the  Blest 

Metre:  A.  626,  15;  L.  2723. 

1.  circumvagus :  the  ocean  was  thought  to  be  a  stream  that 
flowed  around  the  world.  -2.  divites  insulas:  the  "Elysian 
Fields"  and  the  "Islands  of  the  Blest"  were  in  early  times  placed 
vaguely  in  the  far  west;  probably  they  were  later  identified  with 
the  Canary  or  Madeira  Islands.  -7.  mella  .  .  .  ilice:  cf.  56,  30; 
82,  45,  and  note,  -mella:  the  plural  used  poetically.  -12.  alta: 
pred.  adj.  -13.  ut:  "how."  -18.  impudica  Colchis:  i.e.  Medea. 
-19.  Sidonii:  the  Phoenicians  were  the  great  traders  of  antiquity. 
-22.  impotentia:  cf.  76,  3,  and  note.  -24.  ut:  temporal.  -25. 
quorum:  obj.  gen.  with  fuga. 

80 

Horace  and  the  Bore 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

1.  Via  Sacra:  this  was  the  main  street  of  the  city,  running  from 
the  Esquiline  past  the  Palatine  through  the  Forum.  -2.  nescio 
quid  =  aliquid.  -nugarum:  "trifles,"  "verses;"  cf.  23,  4,  and  note; 
155,  7.  -4.  quid  agis:  a  common  salutation.  -5.  ut  nunc  est: 
"as  things  are  now."  -6.  numquid  vis:  a  common  expression  used 
in  taking  leave  of  a  person;  hence  a  hint  that  the  interview  is 


28  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

finished,     -occupo:  "get  the  start  of  another.    -7.  noris  nos:  the 
bore  takes  the  previous  question  literally,  and  gives  this  answer, 
-noris:  A.  439,  a;  B.  275,  2;  L.  1547,  1550.     -pluris:  A.  417;  B. 
203,   3,   a;   L.    1271.      -9.     ire:   A.   463;    B.   335;    L.    1535,    1537. 
-11.  te:  A.  397,  d;  B.  183;  L.  1149.     -Bolane:  a  man  unknown  to 
us.     -cerebri:   A.   349,  d;   B.   204,  4;   L.    1270.     -18.  cubat:   "he's 
sick    abed."     -Caesaris    hortos:    these    were    on    the    Janiculum. 
-21.  subiit:  for  scansion  see  perrupit,  62,  36,  note,     -onus:  ace. 
-22.  Viscuni:  Viscus  was  an  intimate  friend  of  Horace,  as  was 
also  Varius.     -23.  me:  A.  406;  B.  217,  1;  L.  1320.     -25.  invideat 
.  .  .  canto:  the  order  of  words  here  is   very  different   from  the 
normal  prose  order.     -Hermogenes:  Horace  cared  little  for  sing- 
ers in  general  and  less  for  Hermogenes  in  particular.     -27.  quis  = 
quibus.      -28.  composui:   "lay   to    rest,"   "bury."      -29-30.  Sabella 
anus:  the  old  peasant  women  were  ever  ready  with  their  sorcery 
and  fortune-telling.     -33.  quando  .  .  .  cumque:  tmesis;  the  word 
Is  equivalent  to  aliquando.     -35.  Vestae:  A.  343,  N.  2;   L.   1229. 
-3(5.  respondere:  "appear  in  court."    -vadato:  A.  419,  c;  L.  1372. 
-37.  fecisset:  subj.  in  implied  indirect  discourse,  standing  for  the 
fut.    perf.   indie,   in   the   direct   discourse.    -38.  me    amas:    semi- 
hiatus,    L.    2497.    -41.  sodes  =  si    audes;    "if    you    please."    -43. 
Maecenas  quomodo:  sc.  agit.    -45.  nemo  .  .  .  usus:  i.e.  quam  tu. 
-46.  secundas:  a  stage  term;  sc.  partin.    -47.  hunc  hominem:  i.e. 
me.     -53.  cupiam:    A.    537,    2;    B.    284,    2;    I..    1818.     -54.  quae: 
"such;"   sc.    est.    -56.  Aero  =  deero;   L.    118.     -59.  deducam:   "es- 
cort."   -61.  Fuscus  Aristius:  cf.  68,  4,  note.    -63.  respondet:  i.e.  to 
our  similar  questions      -66.  dissimulare:  see  note  on  ire,  v.  9.     -67. 
nescio     quid  =^  aliquid.      -69.  tricesima     sabbata:     perhaps     this 
means    tricesima    et    sabbata;   whether   this    represents    an   actual 
festival  day  or  is  merely  a  clever  bit  of  originality  on  the  part 
of  Fuscus  is  not  known,     -vin:  A.  13,  N.    -70.  oppedere:  "insult." 
-73.  surrexe:  for  the  form  see  A.  181,  N.  2;  B.  116,  4,  c;  L.  886; 
for  syntax  see  A.  462,  and  N.  1;  B.  334;  L.  2216.    -75.  adver- 
sarius:  this  is  the  other  party  to  the  suit  referred  to  in  vv.  36f. 
-75.  quo:  sc.  is.    -76.  licet  antestari:  if  a  party  to  a  suit  failed 
to  appear  in  court  at  the  proper  time,  he  could  be  summoned  by 
his  opponent,  who,  after  calling  upon  some  bystander  to  witness, 
could  hale  the  offender  into  court;  the  words  used  here  are  the 


NOTES  29 

regular  formula  for  calling  a  man  to  act  as  witness.  -77.  oppono 
auriculam:  if  the  bystander  thus  called  upon  was  willing  to  act 
as  witness,  he  signified  his  willingness  by  the  act  referred  to  in 
these  words;  then  the  man  for  whom  he  was  to  witness  touched 
the  ear  of  the  witness,  -rapit  in  ius:  sc.  eum.  -78.  Apollo:  one 
of  the  guardian  deities  of  poets. 

ALBIVS  TIBVIIVS 

(c.  54-19  ?  B.  C.) 
Fowler,  pp.  131-134;  Mackail,  pp.  130-131. 

81 

Charms  of  a  Humble  Country  Life  if  Love  be  by 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

3.  terreat:  A.  535;  B.  283,  1;  L.  1818.  -4.  pulsa:  this  would 
apply  naturally  to  beaten  or  stringed  instruments,  but  is  here 
transferred  to  wind  instruments,  -5.  paupertas:  cf.  pauperiem, 
61,  18,  and  note.  -11.  stipes:  whether  fashioned  rudely  so  as  to 
suggest  a  divinity  or  merely  imagined  to  be  one.  -14.  agricolae 
deum:  this  might  be  any  one  of  several  divinities.  -17.  ruber: 
the  statue  of  Priapus  was  often  painted  more  or  less;  for  an 
account  of  the  worship  of  this  god  cf.  51.  -21-22.  vitula,  agna: 
this  indicates  the  change  in  the  material  circumstances  of  the  life 
of  TibuUus.  -25.  possim:  A.  441;  B.  279,  1;  L.  1540,  1541.  -26. 
longae  viae:  i.e.  of  a  military  campaign,  -deditus  esse:  sc.  cogar 
or  something  similar.  -27.  Canis  aestivos  ortus:  cf.  74,  9.  -33-34. 
For  the  sentiment  cf.  51,  19-21.  -40.  composultque:  note  the 
postponement  of  -que;  cf.  also  82,  38  and  6Q.  -44.  solito  membra 
levare  toro:  for  the  sentiment  cf.  32,  9-10.  -«olito:  with 
lecto  and  toro.  -46.  continuisse:  for  tense  see  A.  486,  e;  B. 
270,  2,  a;  L.  2231.  -55.  vlncla:  in  early  times  the  ianitor  was 
bound  with  vincla.  -57.  non  ego  laudari  euro:  this  refers  to 
military  glory.  -Delia:  the  beloved  of  Tibullus;  her  real  name 
may  have  been  Plania.  -58.  vocer:  A.  565,  a,  and  N.;  B.  295,  8; 
L.  1705,  1708.  -61.  lecto :  A.  429,  4;  B.  228,  1,  d;  L.  1347. 
-67.  ne  laede:  A.  450,  a;  L.  1581.    -70.  tenebris  Mors  adoperta 


so  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

caput:  a  striking  picture,  perhaps  suggested  by  the  Homeric 
"Cap  of  Hades,"  'AtSos  kw^v  -caput:  A.  397,  c;  B.  175,  2,  d. 
-73.  frangere  postis:  the  lover  might  think  this  necessary  in  case 
the  janitor  was  obdurate;  cf.  75,  6-8,  and  note  on  7.  -74.  rixas 
inseruisse  lurat:  not  with  the  ianitor  but  with  his  beloved. 
-75.  miles  bonus:  cf.  militavi,  75,  2. 

82 
The  Poet's  Lamentation 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

TibuUus  has  accepted  an  invitation  from  Messalla  to  accompany 
him  on  a  campaign  in  the  East,  but  has  been  forced  by  illness  at 
Corcyra  to  forego  the  expedition. 

1.  ibitis:  although  Messalla  alone  is  addressed,  the  poet  has  in 
mind  the  cohors  also.  -2.  o  utinam:  for  scansion  cf.  61,  2,  note; 
sc.  eatis.  -cohors :  a  group  of  friends  forming  the  "staff"  of  the 
commander.  -7.  Assyrios:  cf.  56,  25,  and  note.  -9.  Delia:  cf. 
81,  57,  and  note.  -10.  ante:  adv.  -11-13.  For  otiier  instances  of 
superstition  cf.  13;  58,  49-68  and  76-93;  66,  1-3.  -11.  ilia  .  .  . 
sustulit:  the  superstitious  believed  that  the  future  was  revealed 
by  sortes,  tablets  with  statements  written  upon  them,  -ter:  for 
superstition  involved  in  the  number  three  cf.  58,  58-59,  and  note. 
-14.  fleret:  A.  558;  B.  295,  3,  a;  L.  1986.  -respiceret:  "view  with 
anxiety."  -17-18.  dant,  tenuisse:  note  the  direct  and  the  indirect 
discourse  introduced  by  one  verb.  -18.  Saturni  diem:  "Saturday;" 
the  Jewish  Sabbath  had  begun  to  make  an  impression  upon  the 
Romans,  especially  u])on  those  that  were  inclined  to  be  super- 
stitious. -24.  aera:  "the  sistrum"  or  "bronze  rattle"  used  in  the 
worship  of  Isis  by  her  devotees.  -25.  quidve:  sc.  prodest. 
-28.  picta  .  .  .  tabella:  cf.  54,  5;  63,  13-16,  and  note.  -29.  votivas 
persolvens  Delia  voces:  Tibullus  expects  Delia  to  pay  to  the 
goddess,  in  case  he  recovers,  the  vows  that  he  makes.  -30-32.  Cf. 
142,  19-20.  -30.  lino:  the  material  of  the  garments  worn  regu- 
larly by  priests.  -32.  Pharia:  the  worship  of  Isis  was  intro- 
duced from  Egypt.  -34.  Lari:  cf.  32,  9.  -35.  Saturno  rege:  i.e. 
in  the  Golden  Age;  cf.  56,  6  and  Candida  .  .  .  saecula,  111,  9. 
-38.  praebueratque:  for  the  postponement  of  -que  cf.  v.  56  and 


NOTES  31 

81,  40.  -43.  fixus:  sc.  est.  -44.  regeret:  legal  and  poetic  for 
dirigeret.  -45.  ipsae  mella  dabant  quercus:  it  was  supposed  that 
in  ttie  Golden  Age  honey  was  distilled  from  the  ether  and  settled 
especially  upon  the  oak;  cf.  56,  30;  79,  7.  -45-46.  ultroque  .  .  . 
oves:  cf.  56,  21-22.  -50.  repente:  this  modifies  the  verbal  idea, 
"dying,"  involved  in  the  noun  leti,  "death."  -54.  stet:  A.  565; 
B.  295,  5  and  8;  L.  1712.  -56.  sequiturque:  for  position  of  -que 
cf.  V.  38  and  81,  40.  -58.  campos  Elysios:  cf.  84,  2,  and  arva 
heata  .  .  .  divites  .  .  .  insulas,  79,  1-2.  -61-62.  Cf.  56,  18-20  and 
25.  -61.  seges:  "land."  -64.  proelia  miscet  Amor:  for  the  mili- 
tary expression  transferred  to  matters  of  love  cf.  miles  .  .  . 
bonus,  81,  75,  and  militavi,  75,  2.  -66.  myrtea  serta:  the  myrtle 
was  sacred  to  Venus;  cf.  150,  6  and  24.  -67.  scelerata  sedes: 
i.e.  sceleratorum  sedes.  -69.  impexa  .  .  .  anguis:  i.e.  having  un- 
combed snakes  in  the  place  of  locks  of  hair,  -anguis:  A.  397,  b; 
B.  180,  1;  L.  1147.  -70.  hue  illuc:  asyndeton.  -77.  circum:  adv.; 
sc.  sunt.  -78.  poturi:  sc.  eius,  referring  to  Tantalus.  -81.  meos 
amores:  either  "my  love"  for  Delia  or  "my  beloved,"  Delia. 
-87.  circa:  adv.  -puella:  used  collectively;  this  use  seems  more 
natural  because  of  the  word  circa,  which  implies  a  number  of 
people.     -93.  huuc  ilium:  "this,  that  glorious." 

83 
The  Birthday  Celebration  of  a  Friend 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  bona:  "of  good  omen."  -Natalis:  a  divinity,  identified  with 
Genius,  v.  5.  -2.  lingua  fave:  the  surest  way  to  obey  this  injunc- 
tion was  to  keep  silent.  -4.  tener:  "effeminate."  -5.  Genius:  for 
scansion  see  A.  612,  b;  L.  2505.  -9.  Cornute:  the  identity  of  this 
friend  has  not  been  established.  -10.  cessas:  i.e.  hesitate  to  ask. 
-12.  edidicisse:  i.e.  because  this  wish  or  prayer  has  been  uttered 
so  many  times.  -13.  malueris:  A.  446,  447,  3;  B.  280,  2;  L.  1554. 
-15.  Indis:  A.  429,  4;  B.  228,  d;  L.  1347.  -16.  Eoi  maris  unda 
rubet:  i.e.  Mare  Rubrum,  which  corresponded  to  the  present 
Persian  Gulf;  cf.  159,  8.  -17.  cadunt:  not  "fall,"  but  "befall," 
"come  to  pass."  -18.  flava:  the  color  associated  with  joy  and 
festivities,   especially   marriage,     -coniugio:   either   "wedlock"   or 


S2  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

"wife."    -19-20.  Cf.    72,    2-4.    -21.  hie  =  talis;    cf.    huic,    86,    14. 
-avis:  from  avus. 


DOMITIVS  MARSVS 

(c.  54^c.  4  B.  C.) 

Fowler,  p.  137. 

84 

Epigram  on  the  Deaths  of  Vergil  and  Tibullus 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  this  tribute  to  Vergil  compare  161,  21-24. 

2.  campos  Elysios:  cf.   82,  58  and  arva  beata  .  .  .  divites 
insulas,  79,  1-2.    -4.  forti  pede:  i.e.  hexameter. 


SEX.  PROPERTIVS 

(c.  49— c.  15  B.  C.) 

Fowler,  pp.  134-137;  Mackail,  pp.  123-130. 

85 
Love's  Estrangement 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  loca:  sc.  sunt,  -querent!:  though  this  might  be  considered 
indefinite  in  its  application,  probably  mihi  is  to  be  supplied. 
-5.  repetam:  "trace."  -Cynthia:  the  beloved  of  Propertius;  her 
real  name  was  probably  Hostia.  -8.  notam:  "a  mark  of  infamy." 
-9.  crimina:  "slanders."  -11.  levis:  adj.  with  the  force  of  an 
adv.;  A.  290;  B.  239.  -ut:  "as  it  is  true  that;"  cf.  34,  15,  and 
note.  -14.  saeva:  pred.  adj.,  but  cf.  levis,  v.  11.  -15.  furor: 
"cause  of  wrath."  -17.  mutato  colore:  i.e.  by  blushing.  -20. 
Arcadio  deo:  i.e.  Pan.  -pinus  arnica:  an  allusion  to  the  myth 
that  Pan  was  in  love  with  a  nymph  named  Pitys,  who  was  meta- 
morphosed into  a  tree  that  was  named  from  her  pitys  (the  Greek 
word   for  pine).    -22.  scribitur  et  vestris   'Cynthia'   corticibus: 


NOTES  SS 

compare,  in  a  similar  scene  in  Shakespeare's  As  You  Like  It 
(III,  2),  Orlando's  tribute  to  Rosalind, — ^"Run,  run,  Orlando; 
carve  on  every  tree  The  fair,  the  chaste,  and  unexpressive  she." 
Cf.  also  147.  -23.  tua  iniuria:  "your  wrong  done  to  me." 
-25.  superbae:  sc.  tui.    -27.  pro:  "in  return  for." 

86 

A  Tribute  to  Vergil 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  this  whole  poem  compare  161,  21-24,  and  Vergil's  prayer 
that  he  may  live  to  finish  the  Aeneid,  54. 

1.  corollis:  A.  429,  4;  B.  228,  d;  L.  1347.  -2.  deus:  i.e.  Cupid. 
-3.  Actia  .  .  .  litora:  a  reference  to  the  battle  of  Actium,  of 
which  Vergil  was  evidently  planning  to  write  at  some  time, 
-custodis  Phoebi:  Phoebus  was  said  to  have  assisted  Augustus 
in  this  battle.  -8.  nescio  quid  =  aZigm'd.  -9.  tu:  i.e.  Vergil. 
-Galaesi:  a  river  in  lower  Italy,  mentioned  by  Vergil  in  the 
Oeorgics.  -10.  Thyrsin:  one  of  the  shepherds  in  Verg.  Bucol. 
7.  -Daphnin:  the  death  of  Daphnis  and  its  effects  upon  living 
creatures  and  the  fields  are  told  in  57,  20-44.  -harundinibus: 
"reed-pipes."  -11.  utque  .  .  .  puellas:  in  Verg.  Bucol.  3,  71,  one 
of  the  shepherds  is  represented  as  sending  a  present  of  ten  apples 
to  his  beloved  (boy).  -12.  impressis:  "pressed  upon,"  i.e. 
"suckled;"  (the  meaning  given  in  Harpers'  Latin  Dictionary  for 
this  passage,  "not  milked,"  is  probably  wrong).  -14.  huic  =  tali; 
cf.  hie,  83,  21;  apparently  Galatea,  the  beloved  of  Tityrus,  is 
meant;  she  is  referred  to  in  Verg.  Bucol.  1,  30ff.  -Tityrus:  cf.  55; 
89,  25.  -canat:  A.  565;  B.  295,  2  and  8;  L.  1710.  -15.  Corydon 
qui  temptat  Alexin:  this  is  a  reference  to  the  opening  verses  of 
Verg.  Bucol.  2,  where  Corydon  is  described  as  being  in  love  with 
Alexis,  his  master's  beloved,  Formosum  pastor  Corydon  ardebat 
Alexim,  \  delicias  domini.  -19.  tu:  i.e.  Vergil.  -Ascraei  poetae: 
cf.  59,  41,  and  note;  89,  11.  -22.  Cynthius:  see  Class.  Diet,  s,  v. 
Cynthus.  -temperat  articulis:  regulates  (or  modulates)  with 
his  fingers." 


S^  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

87 
A  Wife's  Appeal  not  to  lament  o'eejiuch  heh  Death 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  PauUe:  L.  Aemilius  PauUus  Lepidus,  whose  wife  Cornelia, 
daughter  of  the  second  wife  of  Augustus,  met  an  early  death  in 
16  B.  C.  -2.  ianua  nigra:  i.e.  of  Hades.  -3.  leges:  i.e.  jurisdic- 
tion. -4.  non:  with  exorato.  -5.  licet:  "grant  that,"  "suppose 
that."  -7.  portitor:  i.e.  Charon,  -aera:  the  pay  for  Charon,  placed 
in  the  mouth  of  the  dead.  -8.  lurida  porta  =  ianua  nigra,  v.  2. 
-10.  cineri:  with  inusta.  -11.  meorum:  sc.  natorum.  -15.  sine 
testibus  illis:  sc.  dole.  -17.  fatiges:  "weary  out,"  i.e.  "pass  in 
weariness."  -18.  somnia:  sc.  sint.  -in  credita:  "believed  into," 
"fashioned  by  belief  into,"  i.e.  so  as  to  represent.  -19.  simulacra: 
"likenesses"  (in  marble  or  wax).    -20,  responsurae;  sc.  mihi. 


P.  OVIDIVS  NASO 

(43  B.  C— 17  ?  A.  D.) 

Fowler,  pp.  143-155;  Mackail,  pp.  132-144. 

88 
The  Spell  of  Cupid 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

For  the  general  sentiment  compare  Hor.  C  2,  12  and  4,  15. 

qui  .  .  .  erit:  this  epigram  serves  as  an  introduction  to  the 
three  books  of  the  A  mores.  -illi:  sc.  operi.  -ut:  concessive, 
-duobus:  sc.  libellis.  -1,  gravi  numero:  i.e.  versu  heroico,  hexa- 
metro.  -3.  par  .  .  .  versus:  i.e.  the  even-numbered  verses  were 
originally  hexameter;  cf.  v.  27.  -12.  Aoniam:  see  Class.  Diet, 
s.  V.  Aones.  -15.  quod  ubique:  sc.  est.  -Tempe:  cf.  60,  12,  note; 
151,  12.  -18.  ille:  i.e.  Ciqndo.  -24.  canas:  A.  535;  B.  283,  1; 
I..  1818.  -28.  modis:  "measures."  -29.  myrto:  cf.  82,  66,  note; 
150,  6.     -30.  emodulanda  =  cantanda. 


NOTES  35 

89 

The  Immortality  of  Poetry 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  this  poem  compare  76  and  96. 

4.  sequi:  sc.  obicis.  -9.  Maeonides:  i.e.  Homer,  of  Maeonia 
(Smyrna).  -11.  Ascraeus:  cf.  59,  41,  note;  86,  19.  -13.  Battia- 
des:  a  descendant  of  Battus,  i.e.  Callimachus.  -17-18.  fallax 
servus,  durus  pater,  etc.:  stock  characters  of  the  New  Comedy. 
-18.  Menandros:  see  Class.  Diet.  s.  v.  Menander.  -21.  Varronem: 
Varro  Atacinus,  who  wrote  a  poem  on  the  Argonautic  expedition. 
-22.  Aesonio:  i.e.  Jason,  son  of  Aeson.  -25.  Tityrus  et  segetes: 
i.e.  the  Eclogues  and  the  Georgics.  -30.  Lycoris:  the  beloved  of 
Gallus.  -34.  Tagi:  a  river  in  Spain;  cf.  112,  6.  -37,  myrtura: 
cf.  82,  66,  note;  150,  6.  -38.  multus:  cf.  1,  15,  note.  -42.  Cf. 
76,  6,  and  notes. 

90 

Ovid's  Title  to  Fame 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

This  poem  is  the  Epilogue  to  the  Amores. 

14.  vos:  i.e.  moenia.  -15.  Amathusia:  i.e.  Venus,  who  loved  the 
town  Amathus  in  Cyprus. 

91 

The  Tradesman's  Appeal  to  the  God  of  Gain 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  nepos:  cf.  v.  29,  and  Hor.  C.  1,  10,  1,  Mercuri  facunde  nepos 
Atlantis.  -8.  Idibus:  a  temple  to  Mercury  was  founded  May  15, 
495  B.  C.  -ex  illo:  "from  that  time."  -10.  rogant:  the  change 
of  number  from  profitetur  is  due  to  the  collective  force  of  qui- 
cumque.  -11.  portae  Capenae:  a  famous  gate  of  Rome  on  the 
Appian  Way.  -28.  verba  dedisse:  verba  dare,  "to  deceive." 
-30.  Ortygias  boves:  i.e.  the  cattle  of  Delian  Apollo. 

92 

A  Song  to  Ceres 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 


Se  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

93 
The  Race  of  Atalanta 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

Venus  tells  this  story  to  Adonis. 

1.  aliquam:  note  the  gender.  -7.  teque  ipsa  viva  carebis:  this 
refers  to  her  metamorphosis  into  a  lioness.  -10.  nee  .  .  .  in- 
quit  =  "et,"  inquit,  "non  sum  potiunda  nisi.'''  17.  cuiquam:  A. 
375,  a;  B.  189,  3;  L.  1216.  -19.  velaminc:  i.e.  her  outer  garment. 
-27.  audentis  deus  ipse  iuvat:  a  proverbial  expression.  -30. 
Aonio:  see  Class.  Diet.  s.  v.  Aoncs.  -35.  in:  with  corpus. 
-puellari  candore:  A.  415;  B.  224;  L.  1313.  -48.  citra:  prep., 
"inferior  to."  -50.  Schoeneia:  see  Class.  Diet.  s.  v.  Atalanta. 
-54.  tanti:  A.  417;  B.  203,  3;  I..  1271.  -57.  leti:  A.  349,  d; 
B.  204,  4;  L.  1270.  -69.  non:  with  ferendae.  -78.  facit:  for 
mood  see  A.  575,  c;  L.  1787.  -80.  me:  i.e.  Venus,  who  is  telling 
the  story.  -93.  carcere:  of.  2,  8-9.  -100.  Megareius  heros:  see 
Class.  Diet.  s.  v.  Hippomenes.    -109.  spectacula:  cf.  142,  15. 

94 

The  Cave  of  Sleep 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

5.  dubiae:  "indistinct."  -8.  sagacior  anser:  a  reference  to  the 
wakeful  geese  who  by  their  cackling  gave  the  warning  that  saved 
Rome  from  the  Gauls  in  390  B.  C.  -12.  Lathes :  gen.  -19.  ebeno: 
A.  409,  a;  B.  218;  L.  1377.  -25.  simul  =  simwi  ac.  -virgo:  i.e. 
Iris.  -31.  cognovit:  sc.  earn.  -32-35.  Compare  Shakespeare's 
"Sleep,  that  knits  up  the  ravell'd  sleave  of  care.  The  death  of  each 
day's  life,  sore  labour's  bath,  Balm  of  hurt  minds,  great  nature's 
second  course.  Chief  nourisher  in  life's  feast."  {Macbeth,  II,  2.) 
-35.  aequent:  A.  535;  B.  283,  1;  L.  1818.  -36.  Herculea 
Trachine:  Hercules  lived  in  Trachis  and  was  cremated  on  Mt. 
Oeta;  for  syntax  see  A.  427,  3  with  foot-note;  B.  228,  1,  a;  L. 
1343.  -regis:  i.e.  Ceyx,  king  of  Trachis.  -37.  Alcyonen:  Alcyone, 
on  seeing  the  image  of  her  shipwrecked  husband,  Ceyx,  threw  her- 
self into  the  sea. 


NOTES  37 

95 

Rumor 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

With  this  selection  compare  Vergil's  description  of  Faraa,  Aen. 
4,  173-197.    See  also  Shakespeare's  Henry  IV,  Part  2,  Induction. 

19.  alio:  adv. 

96 

Anticipation  of  Undying  Renown 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

This  selection  is  the  Epilogue  to  the  Metamorphoses.    Compare 
76. 

8.  Cf.  14,  2. 


PHAEDRVS 
(First  Half  of  First  Century  of  our  Era) 
Fowler,  pp.  172-173;  Mackail,  pp.  160-161. 

97 

Introduction  to  Aesop's  Fables 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 

98 

The  Wolf  and  the  Lamb 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 
3.  fauce:  "appetite."    -7.  qui:  adv.    -13.  correptum:  cf.  160,  14. 

99 

The  Frogs  and  their  King 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 

14.  vadis:  A.  428,  h;  B.  193;  L.  1210.    -16.  hoc:  probably  refers 
to  genus. 


S8  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

100 

The  Mariuage  of  the  Sun 

Metre:  A.  618,  618,  b;  I..  2583,  2585,  2595. 

I.  Celebris:  with  nuptias. 

101 

The  Crow  and  the  Fox 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 
4.  comesse:  from  comedo.    -12.  corvi  stupor  =  conj«a  stupidus. 

102 

The  Frog  and  the  Ox 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595, 

103 

The  Fox  and  the  Stork 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 

II.  peregrinam:  the  stork  was  a  migratory  bird. 

104 

The  Dog  and  the  Wolf 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 

3.  salutatum:   supine;    see   A.   509,    N.    2.    -16.  cani:    A.   377; 
B.  188,  1;  L.  1207.    -22.  familia:  collective,  "the  slaves." 

105 
Aesop  at  Plat 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 
3.  simul  =  simul  ac.    -13.  melior:  pred.  adj. 


NOTES  39 

106 

Sour  Grapes 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 

107 

Nature  versus  Art 

Metre:  A.  618,  618,  b;  L.  2583,  2585,  2595. 

1.  pravo  favore:  "prejudice."  -2.  pro  iudieio  erroris  sui:  "in 
defence  of  their  mistaken  judgment."  -8.  quos  inter:  A,  435; 
B.  144,  3;  L.  1434.  -18.  varum:  so.  porcellum.  -19.  simul  =  simul 
ac.  -31.  latens:  "without  detection."  -32.  veros  sc.  porcello;  for 
case  see  A.  377;  B.  188,  1;  L.  1207. 


INCERTVS  AVCTOR 
(First  Half  of  First  Century  of  our  Era) 

108 

Epitaph  of  Homonoea 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

On  the  marble  tombstone  on  which  these  verses  are  inscribed 
is  the  following  dedication:  ATIMETVS  PAMPHILI  |  TI. 
CAESARIS  AVG.  l.{iherti)  lu{ihertus)  \  ANTEROTIANVS 
SIBI  ET  I  CLAVDIAE  HOMONOEAE  |  CONLIBERTAE 
ET  I  CONTVBERNALI.  Vv.  1-10,  verba  Homonoeae;  vv.  11-12, 
responsum  viatoris;  vv.  13-18,  verba  Atimetij  vv.  19-26,  responsum 
Homonoeae. 

5,  Paphie:  nominative.  Venus  of  Paphos  is  meant.  Cf.  54,  2. 
-11.  sit  .  .  .  levis:  cf.  131,  9-10.  -vita:  A.  418,  b;  B.  226,  2; 
L.  1392.  -12.  perfruerere:  A.  535,  f;  B.  282,  3;  L.  1819. 
-13.  pensare:  "pay."  -19.  parce:  A.  450,  N.  1;  L.  1584.  -19-22, 
Cf.  87,  1-8.  -20.  fata,  =  cineres.  -25.  mihi:  A.  381;  B.  188,  2,  d; 
L.  1209.     -iuventae:  part.  gen.  with  quod. 


^0  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

L.  ANNAEVS  SENECA 

(c.  4  B.  C— 65  A.  D.) 

Fowler,  pp.  177-183;  Mackail,  pp.  171-175. 

109 

Sunrise  at  Thebes 

Metre:  A.  628,  a;  I..  2687. 

5-6.  The  constellation  (signum)  of  the  Great  Bear  was  often 
represented  as  a  wain  whose  pole  {temo)  became  inverted  as  the 
constellation  revolved.  -8.  Titan:  i.e.  Sol.  -9.  The  reference  is 
to  the  dances  held  by  the  female  attendants  of  Bacchus  in  the 
neighborhood  of  Thebes.  -11.  Phoebi  sorer:  i.e.  Luna.  -14.  cana: 
with  pabiila.  -17.  Cf.  74,  4.  -3k  Thracia  paelex:  i.e.  probably 
tlie  nightingale;  see  Class,  Diet.  s.  v.  Tereus.  -29.  hie:  i.e. 
piscator.    -33.  linea:  nom. 

110 
Death   ends  All 

Metre:  A.  625,  5;  L.  2669. 

In  these  verses  a  chorus  of  Trojan  women,  in  the  extremity  of 
their  grief  over  the  demanded  sacrifice  of  Polyxena  and  Astyanax, 
give  expression  to  the  Epicurean  doctrine  which  denies  the  im- 
mortality of  the  soul. 

3.  It  was  customary  for  the  nearest  relative  to  close  the  eyes 
of  the  dead.  -4.  I.e.  the  day  of  death  blocks  the  way  of  succeed- 
ing suns.  -8.  Cf.  76,  6.  -14.  bis  veniens  et  fugiens:  a  reference 
to  the  tides.  -16.  bis  sena  sidera:  i.e.  the  twelve  signs  of  the 
zodiac  whose  revolution  measured  a  year.  -18.  dominus:  i.e.  the 
sun.  -20.  hoc:  sc.  modo.  -21.  Superis:  A.  375;  B.  189,  2;  L.  1216. 
-lacus:  i.e.  the  Styx.  Cf.  Verg.  A  en.  6,  323 f.,  Stygiamque 
paliidem,  |  di  cuius  iurare  timent  et  fallere  numen.  -33.  domino: 
i.e.  Pluto.  -34.  facili  ostio:  abl.  of  quality  with  limen.  -35.  Sc. 
sunt,  of  which  Taenara,  regnum,  and  Cerberus  form  the  subject. 
-38.  non  nata:  "the  unborn." 


NOTES  U 

111 

The  Conquest  of  the  Sea 

Metre:  A.  628,  a;  L.  2687. 

1-8.  Cf.  62,  9ff.  -9-10.  Cf.  56,  6;  82,  35 ff.  -19.  Oleniae  caprae: 
i.e.  Amalthea.  -20.  quae:  anticipates  plaustra.  -21.  Attica: 
according  to  one  myth,  Bootes  (Arcturus)  was  identified  with 
the  Athenian  Icarius.  -tardus:  because  of  the  slow  revolution 
of  the  constellation  near  the  pole,  -plaustra:  cf.  109,  5-6,  note. 
-23.  The  subjects  of  habebant  are  lumina,  plaustra,  Boreas,  and 
Zephyrus.  -24.  Tiphys:  pilot  of  the  Argo;  cf.  56,  34.  -28.  Thes- 
sala  pinus:  the  Argo,  commanded  by  Jason,  a  Thessalian. 
-31.  sepositum:  i.e.  up  to  that  time  the  sea  had  been  an  element 
apart.  Cf.  Oceano  dissociabili,  62,  22.  -33.  Palladia:  with  manu. 
-37.  motus:  sc.  est.  -43-47.  This  passage  was  formerly  believed 
to  be  a  prophecy  of  the  discovery  of  America;  the  ancients  from 
early  times  had  vague  fancies  of  an  undiscovered  land  far  to  the 
west. 

112 

True  Royalty 

Metre:  A.  m5,  1;  L.  2660,  2662. 

6.  Tagus:  cf.  89,  34,  and  note.  -8-9.  Cf.  61,  10.  -12.  impotens: 
"unrestrained;"  cf.  26,  18;  76,  3;  79,  22.  -13.  numquam:  with 
stabilis. 

113 

A   Tribute   to  Crispus 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

1.  Crispus:  a  gifted  speaker  and  scholar  in  whom  Seneca  fre- 
quently confided.    -5.  praesidlum:  cf.  61,  2.    -9.  Cf.  62,  8. 

114 

The  Immortality  of  Verse 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  this  whole  poem  compare  76,  89,  and  96. 

3.  licet:  A.  527,  b;  B.  309,  4;  L.  1710.  -4.  calidas:  alluding  to 
the  climate  of  Egypt. 


42  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

M.  ANNAEVS  IVCANVS 

(39-65  A.  D.) 

Fowler,  pp.  185-187;  Mackail,  pp.  175-178. 

115 

Caesar's  Passage  of  the  Rubicon 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

6.  turrigero:  the  goddess  Roma  was  often  represented  in  art 
wearing  a  helmet  encircled  with  battlements,  symbolic  of  the  city 
walls.  -12.  languor:  "faint-heartedness."  -14.  Tonans:  i.e.  Itippi- 
ter  Tonans,  whose  temple  stood  on  the  Capitol.  -15.  rapti:  sc. 
in  caelum.  Cf.  Liv.  1,  16,  1,  subito  coorta  tempestas  cum  magno 
fragore  tonitribusque  tarn  denso  regem  operuit  nimbo  ut  con- 
spectum  eius  contioni  abstulerit;  nee  deinde  in  terris  Romulus 
fuit.  -secreta  Guirini:  the  mysteries  of  Quirinus,  or  Romulus, 
connected  with  the  festival  of  the  Quirinalia.  -21.  ille:  i.e.  Pom- 
pey.  -28.  levis:  with  Mauri.  -30.  ferrum:  collective,  -vulneris: 
A.  349,  a;  B.  204,  1;  L.  1264.  -32.  puniceus:  alluding  probably 
to  the  supposed  derivation  of  Rubicon  from  the  red  (ruber)  color 
of  the  gravel.  -35.  tunc:  it  was  January.  -36.  tertia  Cynthia: 
this  probably  means  the  third  successive  rainy  night  since  the 
new  moon,  -gravido:  i.e.  surcharged  with  rain.  -37.  Alpes:  here 
used  loosely  for  "mountains;"  the  Rubicon  did  not  rise  in  the  Alps. 
-38.  sonipes:  collective.  -40.  facilis:  with  undas.  -43.  temerata: 
i.e.  violated  by  Pompey  and  the  Senate. 


P.  PAPINIVS  STATIVS 

(c.  40— c.  96  A.  D.) 

Fowler,  pp.  198-201;  Mackail,  pp.  187-190. 

116 

Melior's  Parrot 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

6.  Order:   tempore  plus  mediae  noctis;  for  case  of  noctis  see 


NOTES  43 

A.  407,  c;  B.  217,  3;  L.  1328.  -9.  ille:  A.  297,  b;  B.  246,  3;  L. 
2359.  -Phaethontia:  Cycnus,  grieving  over  the  death  of  Phaethon, 
was  metamorphosed  into  a  swan.  -11.  testudine:  "dome." 
-12.  I.e.  the  cage  had  silver  bars  and  an  ivory  base.  -13.  argutum: 
ace.  with  stridentia;  see  A.  390,  b;  B.  176,  2,  b,  N.;  L.  1142. 
cornu:  "beak."  -15.  convicia:  sc.  sunt.  -16.  quis  =  quibus. 
-17.  Phoebe'ius  ales:  the  raven,  so-called  because  metamorphosed 
by  Apollo.  -18.  dimittere:  A.  461;  B.  333;  L.  2166.  Cf.  reddere, 
V.  31.  -19.  Aonio  certamine:  the  magpie  was  metamorphosed  as 
a  result  of  a  contest  with  the  Muses.  -21.  sorer:  see  Class.  Diet, 
s.  v.  Tereus.  -22.  flammis:  A.  428,  h;  B.  193;  L.  1210.  -23. 
funera.  =  cadaver.  -25.  viridis:  nom.  -26.  volucris  lunonia:  the 
peacock.  -27.  Phasidis  ales:  the  pheasant.  -28.  Numidae:  the 
guinea-hen  was  caUed  Numidica  avis;  cf.  Plin.  N.  H.  10,  132. 
-31.  reddere:  see  note  on  dimittere,  v.  18.  -32.  Melior:  Atedius 
Melior,  a  literary  critic  to  whom  Statins  dedicated  the  second 
book  of  his  Silvae  in  the  following  words:  Melior,  vir  optime  nee 
minus  in  iudicio  litterarum  quam  in  omni  vitae  colore  tersissime. 
Silv.  2,  Praef.  -34.  Assyrio:  cf.  56,  25,  and  note.  -37.  Phoenix:  a 
mythical  bird;  according  to  a  common  form  of  the  myth,  he  lived 
500  years  and  then  constructed  a  nest  of  spices  upon  which  he 
was  voluntarily  consumed  by  fire.  From  his  ashes  a  new  Phoenix 
arose.    Cf.  168,  13-18. 


117 

An  Ode  to  Sleep 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

8.  stare  =  esse.  -genas  =  oculos.  -8-9.  Oetaeae  Paphiaeque 
lampades:  cf.  39,  35,  note.  -9.  Tithonia:  i.e.  Aurora.  -11.  suf- 
ficiam:  "hold  out."  -12.  sacer:  because  he  was  under  the  com- 
mand of  Juno,  -statione:  "on  duty."  -17.  luminibus  =  ocu?i5. 
-18.  Cf.  Verg.  Aen.  5,  854ff.,  Ecce  deus  ramum  Lethaeo  rore 
madentem  |  vique  soporatum  Stygia  super  utraque  quassat  | 
tempora. 


U  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

M.  VALERIVS  MARTIALIS 

(c.  40— c.  104  A.  D.) 

Fowler,  pp.  201-203;  Mackail,  pp.  192-195. 

118 
Mauonilla's   Chahm 

Metre:  A.  618,  c;  I>.  2597,  2600. 

Gemellus  is  an  example  of  a  captator,  or  legacy-hunter. 

3.  nil:  L.  1462.  -4.  tussit:  the  point  of  the  epigram,  as  often 
in  this  metre,  is  contained  in  a  single  dissyllabic  word  at  the  end. 

119 

The  Heroism  of  Arria 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

Caecina  Paetus,  condemned  on  a  charge  of  treason,  was  advised 
by  his  wife,  Arria,  to  commit  suicide;  she  set  the  example,  ex- 
claiming, "Paete,  non  dolet"  Plin.  Epist.  3,  16,  6.  It  has  been 
suggested  that  Martial  had  in  mind  some  work  of  art  representing 
the  act. 

120 

To   Sabidius 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 
Compare  44. 

121 

Plagiarism 
Metre:  A.  616;  L.  2573. 

122 

What's  in  a  Name 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

2.  vispillo,    medicus:    in    apposition    with    the    subject,    -et  = 
etiam. 


NOTES  45 

123 

Selius's  Grief 

Metre:  A.  618,  c;  L.  2597,  2600. 

1.  quod:  A.  572,  a;  B,  299,  2;  L.  1842.  Cf.  163,  1,  3,  and  5. 
-2.  seram:  A.  290;  B.  239.  Late  afternoon  was  the  fashionable 
time  to  promenade  in  the  public  porticos.  -3.  tacet:  "conceals." 
-9.  colonus:  "tenant." 

124 
ZoiLus's  Feveb 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

Zoilus  was  a  vulgar  parvenu,  eager  to  display  his  wealth.  In 
another  epigram  (5,  79)  Martial  tells  of  his  changing  his  dinner- 
robe  eleven  times  during  a  single  meal. 

3.  Sidone:  i.e.  purple  from  Sidon.  The  repeated  dipping  of 
cloth  in  the  dye  produced  a  strong  odor  and  also  added  to  its 
costliness. 

125 
A  Poor  Cut 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

With  this  whole  poem  compare  30,  also  addressed  to  a  Fabullus. 

3.  salsa:  "witty."  -5.  An  allusion  to  the  extravagant  use  of 
perfumes  at  funerals. 

126 

A  Frigid  Speaker 

Metre:  A.  618,  c;  L.  2597,  2600. 

3.  lavetur:  A.  565,  a;  B.  295,  8;  L.  1708. 

127 

TONGILIANUS'S  INSURANCE 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  ducentis:  sc.  niiUbus  sestertium;  i.e.  about  $10,000.  -3.  conla- 
tum  est:  in  the  absence  of  any  system  of  fire-insurance,  voluntary 
contributions  were  made  by  friends  in  case  of  loss  by  fire,  -decies: 
sc.  centena  milia  sestertium;  i.e.  about  $50,000. 


^6  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

128 
Misplaced 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  The  wearing  of  a  scarf  about  the  throat  was  a  mark  of  illness 
or  effeminacy. 

129 
In  the  Wrong  Seat 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

The  emperor  Domitian  revived  the  Lex  Roscia,  whereby  the 
first  fourteen  rows  of  seats  in  the  theatre  immediately  behind  the 
orchestra  were  reserved  for  the  knights. 

3.  puros:  i.e.  for  their  exclusive  use.     -12.  Leitus:  an  usher. 

130 

A   Roman  Clinic 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

131 

Epitaph  of  Erotion 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

Martial  commends  the  spirit  of  his  little  slave-girl  to  the 
protection  of  his  parents. 

2.  oscula:  a  term  of  endearment.  This  use  is  not  recognized 
in  Harpers'  Latin  Dictionary.  -5-6.  I.e.  she  lacked  six  days  of 
being  six  years  old.  -5.  impletura  fuit:  A.  517,  d;  B.  304,  3,  b; 
L.  2100.  -9-10.  Cf.  108,  11.  -10.  fueris:  A.  450  (3);  276;  L. 
1551. 

132 

Black  and  White 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 


NOTES  4-7 

133 

Bald-headed  Labienus 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

3.  numerus:  "count."  -8.  In  December,  88,  Domitian  dis- 
tributed baskets  of  bread  to  knights  and  senators.  -11.  Geryonem: 
of.  72,  8.  -12.  porticum  Philippi:  surrounding  the  temple  of 
Hercules,  the  slayer  of  Geryon. 

134 

The  Future  Vocation 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

5.  Maronis:  i.e.  P.  Vergilius  Maro.  -6.  Tutilium:  a  rhetorician 
of  Martial's  time.  -9.  discat:  A.  565;  B.  295,  5  and  8;  L.  1712. 
-10.  duri:  "dull."  -11.  praeconem:  "auctioneer;"  the  professions 
of  auctioneer  and  architect  were  among  the  most  lucrative  in 
Rome. 


135 

To 

-MORROW 

M 
L. 

etre:  A.  616; 
1.  victurum: 
1274. 

L.  2573. 
from    vivo.     - 

6.  quanti:    A 

136 

Swift, 

the  Barber 

A.    417,    c;    B.    203,    4; 


Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  Eutrapelus:  a  Greek  name,  meaning  "nimble,"  here  used  by 
contrast. 

137 

A  Bargain 

Metre:  A.  618,  c;  L.  2597,  2600. 
1.  milibus  decern:  sc.  sestertium;  i.e.  about  $500. 


J^8  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

138 

Not  Worth  While 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

3.  tanti:  A.  417;  B.  203,  3;  L.  1271. 

139 

Executed  by   Chloe 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

2.  se  fecisse  Chloe:  presumably  the  inscription  was  Chloe  fecit. 
-feclsse:  a  play  on  the  twofold  meaning  of  facere,  i.e.  "to  erect" 
a  monument  and  "to  do"  a  deed,     -pote  =  potest. 

140 

The   Schoolmaster 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

2.  caput:  "person,"  with  a  suggestion  of  contempt.  -6.  The 
reference  is  to  equestrian  statues  of  lawyers.  -8.  parmae:  lit. 
"a  buckler,"  worn  by  a  gladiator;  here  transferred  to  the 
gladiator  himself,     -turba:  i.e.   the   faction  supporting  him. 

141 

A  Plea  for  Vacation 

Metre:  A.  618,  c;  L.  2597,  2600. 

2.  sic:  i.e.  on  condition  that  you  do  so.  -3.  mensae:  "desk." 
-5.  coronetur:  cf.  corona,  38,  1.  -6.  leone:  the  sun  enters  the 
constellation  Leo  in  July,  -luces  =  dies.  -8.  Scythae:  a  noun. 
The  Roman  teacher's  strap  for  the  most  serious  offences  was 
made  of  leather  imported  from  Scythia  and  fringed  with  lashes; 
the  ferula  (v.  10)  was  used  for  minor  oflFences. 

142 

A  Passion  for  Linen 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  this  whole  poem  compare  29. 

2.  Massa:  probably  Baebius  Massa,  an  embezzler  of  Domitian's 
time.     -3.  licet:   A.   527,   b;   B.  309,  4;   L.   1710.     -5.  The   super- 


NOTES  W 

stitious  believed  that  a  stag,  by  his  breath,  could  draw  snakes 
from  their  holes.  -6.  Iris:  i.e.  the  rainbow,  which  was  believed 
to  draw  water  into  the  clouds.  -7-8.  When  a  gladiator  was 
wounded  and  admitted  defeat,  one  of  the  signs  by  which  the 
spectators  indicated  their  willingness  to  allow  him  to  retire  from 
the  combat  was  the  waving  of  handkerchiefs.  -9.  mittere 
mappam:  cf.  2,  8.  -10.  surpuit  =  surripuit.  -13-14.  These  verses 
apparently  refer  to  linen  covers  placed  over  expensive  couches 
and  elaborate  table-legs  to  protect  them  from  injury.  -15.  spec- 
tacular cf.  93,  109.  -16.  vela:  "awnings."  -19.  The  reference  is 
to  priests  and  initiated  worshipers  of  Isis.    Cf.  88,  30-32. 


D.  IVNIVS  IVVENALIS 

(c.  60— c.  140  A.  D.) 

Fowler,  pp.  218-222;  Mackail,  pp.  221-225. 

143 

The  Folly  of  Family  Peide 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

1.  natalibus:  "birth."  -3.  paratis:  pres.  indie.  -4.  bracatorum: 
sc.  Gallorum;  Gallia  Narbonensis  was  called  GaUia  Bracata,  from 
the  costume  of  the  inhabitants.  Trousers  (hracae)  the  Romans 
considered  a  mark  of  barbarians,  -minores:  "descendants." 
5.  tunica  molesta:  cf.  Scholiast,  Vestis  ex  charta  facta  pice 
inlita,  in  qua  ignibus  ad  poenam  addicti  ardere  solent.  -6.  consul: 
Cicero.  -7.  nevus:  indicating  the  first  member  of  a  family  who 
attained  a  curule  office.  -9.  in  omni  monte:  i.e.  the  hills  of 
Rome.  -11.  quantum  in:  if  this  is  the  correct  reading,  the  line 
is  unmetrical.  -Leucade:  near  the  scene  of  the  battle  of  Actium. 
-12.  Thessaliae  campis:  i.e.  Philippi,  incorrectly  located  in 
Thessaly.  Both  of  these  references  show  the  geographical  in- 
exactness characteristic  of  the  Latin  poets.  -14.  libera:  con- 
trasted with  the  Rome  that  bestowed  the  same  title  upon 
Augustus. 


50  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

144 
The  Vanity  of  Hcman  Wishes 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

2.  capit:  "has  room  for."  -4.  aliosque:  i.e.  other  than  the 
Ethiojjian.  -7.  Cf.  Liv.  21,  37,  2,  ardentiaque  saxa  infuso  aceto 
putrefaciunt.  -12.  luscum:  cf.  Liv.  22,  2,  lOf,,  Hannibal  aeger 
oculis  .  .  .  altero  ociilo  capitur.  -16.  tyranno:  Prusias,  king  of 
Bithynia,  at  whose  court  Hannibal  had  taken  refuge.  -20.  anulus: 
Hannibal,  when  delivered  up  by  Prusias,  took  poison  which  he  had 
concealed  in  a  finger-ring.  -22.  Pellaeo  iuveni:  i.e.  Alexander 
the  Great,  who  was  born  in  Pclla.  -25.  urbem:  i.e.  Babylon,  the 
walls  of  which  were  built  of  bricks  cemented  with  bitumen. 
Alexander  died  here, 

145 

"Mens  Sana  in  Corpohe  Sand" 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

8.  notum:  sc.  ent.  -17.  venere,  cents,  pluma:  A.  406;  B.  217,  1; 
L.  1320.  -20-21.  I.e.  it  is  only  to  excuse  our  folly  that  we  invent 
a  goddess  Fortune. 


HADRIANVS 

(76-138  A.  D.) 

Fowler,  p.  227. 

146 

Hadrian  to  his  Soul 

Metre:  A.  619,  c,  1;  L.  2617. 

Spartianus,  Hadr.  25,  9,  Et  moriens  quidem  hos  versus  fecisse 
dicitur. 

3.  quae:  with  loca.  -4.  pallidula,  rigida,  nudula:  with  animula. 
-5.  locos:  cf.  Spartianus,  Hadr.  20,  8,  loca  eius  plurima  extant. 


NOTES  51 

ANNIVS  FLORVS 
(Time  of  Hadrian) 
Fowler,  pp.  231-232. 

147 

The  Growth  of  Love 

Metre:  A.  620;  L.  2629,  2634,  2635, 

1-2.  Cf,  85,  22.  -2.  ardoris:  abstract  for  concrete.  -3.  finis: 
for  gender  see  L.  579.  -4-.  Cf.  Verg.  Bucol.  10,  54,  crescent  illae, 
crescetis,  amoves. 

148 
Rome  against  the  Would 

Metre:  A.  620;  L.  2629,  2634,  2635. 

1-3.  Civis  Romanus  loquitur.     -3.  quippe:  L.  1690. 


INCERTVS  AVCTOR 
(Date  uncertain) 

149 

Boating  Song 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

1.  nostrum:  with  the  second  heia.  -echo:  subject.  -2.  arbi- 
ter =  dominus;  cf.  arbiter  Hadriae,  62,  15.  -3.  posuit:  cf.  ponere 
vult  freta,  62,  16.  The  author  was  very  familiar  with  his  Horace, 
as  the  entire  poem  shows.  -7-8.  dabit  currere:  A.  460,  a;  L.  2206. 
-8.  praegnanti  =  twr^eniij  with  vela.  -10.  delphinis:  A.  384; 
B.  192,  1;  L.  1183,  last  example.  -11.  largum:  A.  390,  b;  B.  176, 
2,  N.;  L.  1142.  -12.  pone:  adv.  —  post.  Note  the  postponement 
of  et,  which  connects  this  verse  with  the  preceding.  -14.  Phorci: 
a  sea-god,  son  of  Neptune,    -nos:  sc.  sonamus. 


62  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

INCERTVS  AVCTOR        PERVIGILIVM  VENERIS 

(Date  uncertain) 

Fowler,  pp.  241-243;  Mackail,  pp.  243-246. 

150 

The  Night-watch  of  Venus 

Metre:  A.  620;  L.  2629,  2634,  2635. 

The  scene  of  this  poem  is  Sicily;  cf.  vv.  48,  49. 

4.  de:  "as  a  result  of;"  so  also  in  vv.  10,  13,  35,  61.  Through- 
out the  poem  the  wide  and  varied  use  of  de  is  remarkable, 
-maritis:  "fertilizing."  -5.  amorum  copulatrix:  i.e.  Venus. 
-6.  casas  virentis:  built  for  the  festival;  cf.  v.  41.  -de:  "out  of;" 
so  also  in  vv.  19,  59.  -flagello:  cf.  39,  52.  -myrteo:  cf.  82,  66, 
note;  88,  29;  89,  37.  -7.  Dione:  used  here  for  Venus.  -9.  ipsa: 
i.e.  Dione.  -10.  papillas:  "buds."  -14.  gutta  .  .  .  sues:  "the 
hanging  drop  with  its  tiny  sphere  checks  its  fall."  -15-17.  The 
buds  swell,  bursting  the  moist  calyx  (umenti  peplo)  by  the  aid 
of  the  dew.  -18.  totae  =  omnes.  -19.  facta:  nom. ;  sc.  rosa. 
-Cypridis:  i.e.  Venus.  -22.  unico  node:  probably  with  solvere. 
-pudebit:  used  personally.  -25.  puer:  i.e.  Cupid.  -27-29.  The 
supposed  words  of  Venus.  -33.  compari  pudore:  i.e.  as  modest 
as  Diana  (Delia)  herself.  -36.  et  .  .  .  floribus:  "and  draw  the 
shadows  of  its  greenery  over  the  fresh  flowers."  Cf.  inducite 
fontibus  umbras,  57,  40.  -42.  poetarum  deus:  i.e.  Apollo. 
-43.  detinenter:  "continuously."  -perviglanda  =  pervigilanda. 
-46.  stare  —  fieri.  -55-61.  "From  the  Vedas  to  the  Pervigilium 
Veneris  poets  and  philosophers  love  to  celebrate  this  union  of 
ether  and  earth,  ether  as  the  father  descending  in  showers  into 
the  lap  of  mother  earth"  (H.  A.  J.  Munro).  With  the  entire 
passage  compare  Verg.  Geor.  2,  323-327.  -58.  aleret:  A.  531,  2; 
B.  282,  2;  L.  1817.  -59.  superno:  "from  above."  -spumeo:  with 
globo.  "Nota  est  fabula  qua  Venus  fingitur  e  spuma  et  e  sanguine 
genilalium  Caeli  orta"  (Wernsdorf).  Cf.  Tib.  1,  2,  39-40.  -60. 
caerulas  catervas:  i.e.  the  Nereids,  -hipedes  equos:  cf.  Servius, 
Comm.  in  Verg.  Oeor.  4,  389,  equi  enim  7narini  prima  parte  equi 
sunt,    postrema    resolvuntur    in    piscis,      -61.  undantem:  "wave- 


NOTES  53 

born."  -66-67.  pervium  .  .  .  imbuit:  "along  the  seed-track  she 
poured  her  all-pervading  warmth."  The  poet  plainly  has  in  mind 
the  passage  from  Lucretius,  17,  17-20.  -66.  sui:  L.  1234,  3d 
example.  -70.  laurentem  puellam:  i.e.  Lavinia.  -71.  virginem: 
i.e.  Rea  Silvia.  -72.  Romuleas:  the  e  is  here  long,  although  usually 
short  in  this  word.  -73-74.  pro  prole  posterum  Romuli:  "in  the 
interests  of  the  posterity  of  Romulus."  -74.  crearet:  see  note  on 
aleret,  v.  58.  -77,  Cf.  Tib.  2,  1,  67-68,  Ipse  interque  greges  interque 
armenta  Cupido  \  natus  et  indomitas  dicitur  inter  equas. 
-82.  Order:  quisque  tutus  coniugali  foedere  quo  tenetur.  -85. 
Adapted  from  Verg.  Aen.  11,  458,  dant  sonitum  rauci  per  stagna 
loquacia  cycni.  -86.  The  myth  varies  in  form;  see  Class.  Diet. 
s.  V.  Tereus.  -87-88.  I.e.  you  would  think  it  a  love-song,  and  not 
a  complaint;  cf.  116,  21.  -90.  chelidoE:  Greek  word  for  "swal- 
low;" here  used  as  the  harbinger  of  spring.  -92.  For  the  story 
see  Class.  Diet.  s.  v,  Amyclae. 


PENTADIVS 

(Third  Century  of  our  Era) 

Fowler,  p.  254. 

151 

Springtime 

Metre:  A.  616;  L.  2573.     In  the  versus  echoicus  the  last  part  of 
the  pentameter  of  each  couplet  repeats  the  first  part  of  the 
hexameter.     It    is    this    tendency    toward    musically    pleasing 
repetition  that  gave  rise  to  the  rondeau. 
"With  the  entire  poem  compare  77,  1-12. 

7.  Cf.  150,  86-88.  -12.  Tempea:  neut.  pi.  =  Tcmpe;  cf.  60,  12, 
and  note;  88,  15.  -exhalant  =  TiatonL  -15.  vitea  musta  tument: 
i.e.  the  grapes  are  full  of  wine.  The  poet  anticipates  autumn  even 
in  spring.  -15-16.  iuncta  .  .  .  maritata:  cf.  39,  49  and  54;  78,  9- 
10.  -17.  chelidon:  cf.  150,  90,  note.  -21-22.  I.e.  at  such  a  season 
one  could  wish  to  die  in  the  arms  of  a  friend.    -21.  fila:  voc. 


64  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

TIBERIANVS 

(fl.  335  A.  D.) 

Mackail,  p.  263. 

152 

A  Woodland  Scene 

Metre:  A.  620;  L.  2629,  2634,  2635. 

7.  de:  cf.  150,  4,  note.  -9-10.  regina,  Lucifer,  cura:  in  apposi- 
tion with  rosa.  -10.  cura  Cypridis  rosa:  of.  150,  18-20.  -13. 
quae  fluenta  =  qui  rivuli.  -labibunda  =  labentia.  -14.  antra: 
ace. 

POMPILIANVS 

(Fourth  Century  of  our  Era) 

Pompilianus   was   an   obscure   writer,   whose   nationality   even   is 

unknown. 

153 

At  the  Tomb  of  Hector 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

This  is  one  of  a  series  of  competitive  poems  on  conventional 
subjects  written  by  twelve  pupils  of  a  certain  Asmenius  in  honor 
of  his  birthday. 

1.  Cf.  Verg.  Aen.  2,  281,  o  lux  Dardaniae,  spes  o  fidissima 
Teucrum!  -8.  Hecuba:  for  the  length  of  the  final  syllable  see 
A.  44;  L.  436,  445. 

D.  MAGNVS  AVSONIVS 

(c.  310— c.  395  A.  D.) 

Fowler,  pp.  270-272;   Mackail,  pp.  265-267, 

154 

Advice  to  a  Sluggabd 
Metre:  A.  626,  2;  L.  2735. 

1.  mane:  nom.      -7-8.  caedis   saginam:  "you   gormandize;"  cf. 


NOTES  55 

Plautus,  Most.  65,  saginam  caedite.  -9.  flexas  =  sinuosas.  -10. 
locum  mentis  =  cerebrum.  -11.  coruscantis:  with  lucis.  The  final 
syllable  is  lengthened  here  in  the  thesis  before  a  caesura.  -13. 
iuveni:  i.e.  Endymlon.  -18.  longus  somnus:  i.e.  mors.  -18-19. 
surge  .  .  .  detur:  copied  from  Horace,  C.  3,  11,  38-39.  -23. 
Lesbiae:  Sappho  was  a  native  of  Lesbos.  -24.  acer  iambe:  the 
iambus  was  used  in  invective.  These  verses  are  a  transition  to 
another  poem  in  which  Ausonius  returns  to  the  attack  in  iambics, 
Puer,  eia,  surge! 

155 

A  Dedication  to  Drepanius  Pacatus 

Metre:  A.  625,  11;  L.  2664. 

1.  This  verse  is  quoted  from  23,  1.  -2-3.  With  these  verses 
compare  23.  -5.  burras:  a  rare  post-classical  -word  =  nugas;  cf. 
Spanish  horra,  "idle  talk."  -7.  nugae:  i.e.  libelle.  Cf.  23,  4; 
80,  2.  -9.  Gallia:  Nepos  was  born  in  Gallia  Cisalpina.  -11. 
pluris:  A.  417;  B.  203,  3;  L.  1271.  -novem  sorores:  i.e.  the  Muses. 
-12.  Marone:  i.e.  P.  Vergilius  Maro.  -13.  The  libellus  is  repre- 
sented as  addressing  the  author. 

156 

Echo's   Portrait 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  Echo  loquitur.  -5-6.  Cf.  Ov.  Met.  3,  368-369,  tantum  haec  in 
fine  loquendi  \  ingeminat  voces  auditaque  verba  reportat.  -5. 
raoios  —  sonos.    -7.  penetrabilis:  in  the  active  sense. 

157 

To  HIS  Wife 
Metre:  A.  616;  L.  2573. 

1.  vivamus,  quod  viximus  =  vivamus  vitam,  qunm  viximus. 
-2.  nomina:  what  Ausonius  in  another  passage  (Peiper,  p.  271,  27) 
calls  blanda  atque  sancta  caritatis  nomina.  -4.  quin:  "nay 
rather."  -5.  sim  quamvis  provectior:  A.  527,  a,  N.;  B.  309,  1; 
L.  1905.  Ausonius  and  his  wife  were  still  young;  the  latter  died 
at  the  age  of  twenty-eight. 


66  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

MODESTINVS 
(fl.  c.  350  A.  D.) 

158 

The  Proposed  Mahtyhdom  of  Cupid 

Metre:  A.  615;  L.  2556. 

2.  pallentis:  with  myrti.  -roris  in  herba  =  in  roscida  herba. 
Baehrens  suggests  ruris  for  roris.  -4.  cruciarat:  sc.  Amor. 
-6.  Scylla:  who  loved  Minos.  -7.  Colchis:  i.e.  Medea,  -orba 
Procne:  cf.  150,  86.  -8.  Didon  =  Dido.  -Canace:  see  Class,  Diet, 
s.  V.  Macareus.  -9.  Myrrha:  changed  into  a  myrtle  tree  because 
of  her  guilty  love  for  Cinyras.  -Euhadne:  see  Class.  Diet.  s.  v. 
Capaneus.    -11.  penna:  collective,  "wings." 

CLAVDIVS  CLAVDIANVS 

(fl.  400  A.  D.) 

Fowler,  pp.  273-275;  Mackail,  pp.  267-270. 

159 

The  Old  Man  of  Verona 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

With  this  whole  poem  compare  60  and  78. 

5.  ingentem  .  .  .  quercum:  poetical  exaggeration.  -6.  aequae- 
vum:  i.e.  as  compared  with  himself.  -8.  Benacum  lacum:  the 
modern  Lago  di  Garda,  referred  to  in  26,  24,  and  in  32,  13. 
-litora  rubra:  i.e.  the  Persian  Gulf;  cf.  83,  16.  -10.  mobilis 
hospes  =  peregrinator.  -hospes:  in  apposition  with  the  subject; 
so  also  mercator  and  miles,  v.  11.  -12.  He  has  not  been  an 
advocate.  -13.  indocilis  rerum:  he  is  no  man  of  affairs, 
-vicinae  .  .  .  urbis:  cf.  v.  7.  -17-18.  The  sim  rises  and  sets  for 
him  within  the  circle  of  his  farm.  -19.  sed  tamen:  in  spite  of 
such  a  long  and  circumscribed  life,  -vires:  sc.  sunt.  -20.  aetas 
tertia:  i.e.  his  grandchildren.  Cf.  Varro,  L.  L.  5,  5,  Tertium 
seculum  non  videt  eu/m  hominem,  quern  vidit  primum.  -22.  hic: 
i.e.  the  man  of  Verona,     -ille:  i.e.  alter. 


NOTES  67 

AVIANVS 

(fl.  c.  400  A.  D.) 

Fowler,  p.  276. 

160 

The  Ass  ik  the  Lion's  Skin 

Metre:  A.  616;  L.  2573. 

6,  spoliis  induit  era:  A.  364;  L.  1199.  -11.  feris:  A.  383; 
B.  192;  L.  1200.  -13.  deprendit:  "detected."  -14.  correptum: 
cf.  98,  13.    -15.  teigo  —  pelle.    -18.  qui:  sc.  eras. 


PHOCAS 

(fl.  c.  500  A.  D.) 

Phocas  was  a  grammarian  who  lived  in  Rome  and  wrote  a  life 
of  Vergil  in  hexameters,  with  an  introduction  in  Sapphics.  It 
is  the  latter  that  we  have  in  the  following  poem. 

161 

An  Invocation  to  Clio  and  a  Tribxtte  to  Vergil 

Metre:  A.  626,  2;  L.  2735. 

3.  docilis  =  docta.  -referre:  cf.  61,  18,  note.  -5-20.  Note  the 
attributes  ascribed  to  Clio  in  the  several  stanzas:  vv.  5-8,  the  Muse 
that  conserves;  vv.  9-12,  the  Muse  of  Truth;  vv.  13-16,  the  Muse 
of  Enduring  Honor;  vv.  17-20,  the  Muse  of  Culture.  All 
these  qualities  must  be  possessed  by  one  who  would  sing  of  the 
life  of  Vergil.  -15.  tibi:  A.  376;  B.  188,  1;  L.  1205.  -19.  nee 
=  nee  tamen.  -21-24.  With  this  tribute  to  Vergil  compare  84  and 
86.  -22.  vatis  Etrusci:  i.e.  Vergil;  see  note  on  Lydiae  lacus  undue, 
32,  13.  -23.  Romulae:  cf.  Verg.  Aen.  6,  876-877,  Romula  .  .  . 
tellus. 


68  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

ANICIVS  MANLIVS  BOETHIVS 

(c.  480-524  A.  D.) 

Fowler,  pp.  278-280;  Mackail,  pp.  277-278. 

162 

BoETHitrs's  Prayer 

Metre:  A.  628,  a;  L.  2687. 

This  poem  is  divided  into  two  equal  parts:  (1)  vv.  1-24, 
Nature's  Law;  (2)  vv.  25-48,  Man's  Lawlessness,  The  prayer  is 
that  the  latter  may  be  brought  under  the  sway  of  the  former. 

1.  conditor:  i.e.  deus.  -6,  fratris:  i.e.  Apollo,  the  sun-god. 
Some  read  fratris  iotis,  to  avoid  the  trochee  in  the  second  foot, 
-obvia:  opposed  to  propior,  v.  9.  -9.  The  moon,  at  the  full  when 
farthest  from  the  sun,  wanes  as  it  comes  nearer  to  the  sun. 
-10-13.  Venus,  which  as  evening  star  seems  to  lead  the  procession 
of  the  heavenly  bodies  of  the  night,  as  morning  star  is  reversed 
in  position  with  reference  to  the  sun,  and  leads  the  day;  cf.  58,  1, 
and  Verg.  A  en.  2,  801-802,  surgebat  Lucifer  .  .  .  ducebatque  diem. 
-11.  algentis:  because  the  earth  is  chilly  under  the  stars. 
-14.  frondifluae:  an  expressive  word,  apparently  coined  by 
Boethius.  -17.  agilis:  with  horas.  The  reference  is  to  the  short 
hours  of  the  night  at  the  summer  solstice.  Cf.  60,  24-25;  Verg. 
Aen.  1,  745-746.  -19.  quas:  anticipates  frondis;  see  L.  1795. 
This  is  a  favorite  construction  with  Boethius;  cf.  quos,  v.  40,  and 
qtio,  V.  47.  -21-22.  Arcturus  rises  at  the  same  time  with  the  sun 
in  the  autumn.  The  sense  is  that  the  seeds  that  are  kept  hidden 
in  the  earth  in  October  become  ripened  crops  in  July,  and  are 
parched  by  the  heat.  -23.  lege:  A.  401;  B.  214;  L.  1302. 
-24.  opus:  object.  -25.  At  this  point  begins  the  second  part  of 
the  poem,  contrasted  with  the  first.  Man  is  the  only  exception 
to  the  rule  of  natural  law.  In  nature  is  order;  among  men  all  is 
confusion.  -27.  cohibere:  with  respuis.  -28-29.  versat  vicis:  cf. 
mutat  .  .  .  vicis,  77,  3,  and  variat  vicis,  163,  2.  -33.  vice  = 
vicis situdine.  -35.  clara  tenebris:  the  words  are  contrasted  by 
juxtaposition.  -36.  crimen  iniqui:  the  disgrace  that  should 
belong  to  the  wicked.     -37.  ipsis:  i.e.  iniquis.    -42.  This  is  a  return 


NOTES  59 

to  the  invocation  of  v.  1.    -44.  pars:  in  apposition  with  homines. 
-45.  sale  =  fluctibus. 

163 

"  'Tis  Love  that  makes  the  World  go  round" 

Metre:  A.  625,  1;  L.  2660. 

Vv.  1-21,  the  harmony  of  the  material  universe;  w.  22-27,  love 
among  men ;  vv.  28-30,  divine  love. 

1.  quod:  A.  572,  a;  B.  299,  2;  L.  1842.  The  main  clause 
appears  in  v.  13,  For  a  similar  use  of  quod  see  123.  -2.  variat 
vicis:  cf.  mutat  .  .  .  vicis,  77,  3,  and  versat  .  .  .  vicis,  162,  28f. 
-3.  pugnantia  semina  =  contraria  elementa.  -7-11.  The  three 
^uod-clauses,  vv.  1,  3,  5,  are  succeeded  and  balanced  by  three 
clauses  of  purpose,  or  planned  result,  vv.  7,  9,  11,  giving  details 
of  the  working  of  the  foedus  perpetuum,  -7.  quas:  cf.  162,  19, 
note.  -8.  Phoebe:  i.e.  Luna.  -11-12.  These  verses  are  not  de- 
pendent on  vv.  9-10,  but  are  on  the  same  footing,  and  introduce 
a  new  idea;  the  sea  stays  within  bounds,  the  land  does  not  shift. 
-12.  tendere  =  extendere.  16.  hic:  i.e.  amor.  -20-21.  incitant, 
certent:  a  change  to  the  plural  because  of  the  collective  idea  in 
quidquld  amat,  v.  17,  -22-27.  Vv.  22-23,  national  love;  w.  24-25, 
conjugal  love;  vv.  26-27,  love  of  friends. 

164 

Orpheus  and  Eurydice 

Metre:  A.  625,  1;  L.  2660. 

This  poem  is  a  striking  instance  of  the  symbolic  use  by  a  pagan 
of  classical  material  for  the  purposes  of  religious  teaching,  and 
thus  marks  the  period  of  transition  to  Christian  ethics.  The  story 
of  Orpheus  and  Eurydice  is  told  not  for  its  own  sake,  but  to  point 
a  moral,  the  danger  of  being  false  to  the  higher  vision.  The  tale 
as  told  by  Ovid,  Met.  10,  1-85,  and  by  Vergil,  Qeor.  4,  453-527, 
should  be  read  by  way  of  contrast. 

1-2.  boni  fontem  lucidum:  i.e.  deum.  -6.  vates  Threicius:  i.e. 
Orpheus;  subject  of  adiit.  -10-13.  cum  .  .  .  ureret  .  .  .  mulce- 
rent:  subordinate  to  adiit.  -12-13.  Orpheus's  grief  was  too  great 
to  be  soothed  by  his  own  wonderful  gift  of  music.     -12.  qui:  see 


60  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

note  on  quas,  162,  19.  -18-21.  These  clauses  are  the  objects  of 
deflet.  -18.  deae:  i.e.  Calliope.  -21.  amor:  sc.  dabat.  -25.  arbi- 
ter: i.e.  Pluto.  -31.  Cf.  nee  respexeris,  58,  87.  -36.  occidit:  note 
the  quantity  of  the  penult.  -38-39.  in  superum  diem  mentem 
ducere:  i.e.  to  attain  spiritual  things.    -40.  specus:  neut. 


INNOCENTIVS  III 
(c.   1160-1216   A.   D.) 

165 

The  Holy  Spirit,  the  Comforter 

Metre:  L.  2644,  for  the  classical  usage.  It  should  be  remembered 
that  in  the  Latin  hymns  the  classical  principle  of  syllabic 
quantity  has  yielded  to  that  of  accent.  This  hymn  is  written 
in  six-verse  stanzas,  the  first  verse  rhyming  with  the  second, 
the  third  with  the  sixth,  and  the  fourth  with  the  fifth.  The 
third  and  sixth  verses  of  every  stanza  end  in  -ium. 
The  hymn  is  known  as  The  Oolden  Sequence,  and  is  used  as  the 

sequence  for  Whitsunday  in  the  Roman  missal.     Its  authorship  is 

disputed,  but  the  best  tradition  assigns  it  to  Innocent  III,  Pope 

1198-1216  A.  D. 

19.  Baptism  is  alluded  to.     -21.  Cf.  Luke  10,  34ff.     -27.  sacrum 

septenarium:  cf.  Isaiah  11,  2-3,  spirilus  sapientiae  et  intellectu^, 

spiritus  consilii  et  fortitudinis,  spiritus  scientiae  et  pietatis,  .  .  . 

spiritus  timoris  Domini, 


THOMAS  A  CELANO 

(fl.  c.  1230  A.  D.) 

Thomas  a  Celano,  from  Celano  near  Lake  Fucino  in  Italy,  was 
the  friend  and  biographer  of  St.  Francis,  and  in  the  first  part  of 
the  thirteenth  century  held  the  position  of  Custos  of  the  Franciscan 
convents  on  the  Rhine. 


NOTES  61 

166 

"Dies  Irae" 

Metre:  Trochaic  Dimeter  in  three-verse  stanzas. 

This  is  the  most  famous  of  the  Latin  hymns,  from  the  sublimity 
of  its  subject,  the  Judgment  Day,  the  tremendous  power  of  the 
treatment,  and  the  pealing  music  of  the  sonorous  Latin.  "Etiam 
ilH  quibus  Latini  ecclesiae  hymni  prorsus  ignoti  sunt  hunc  certe 
norunt''  (Daniel,  Thesaurus  Hymnologicus).  "The  triple  rhyme 
has  been  likened  to  blow  following  blow  of  the  hammer  on  the 
anvil"  (Trench,  Sacred  Latin  Poetry).  There  are  more  than  one 
hundred  and  fifty  versions  of  this  hymn  in  English.  For  its 
appearance  in  literature  see  the  cathedral  scene  in  the  first  part 
of  Goethe's  Faust,  and  the  Hymn  for  the  Dead  in  Sir  Walter 
Scott's  The  Lay  of  the  Last  Minslrel. 

1.  Cf.  Zephaniah  1,  15,  and  Revelation  6,  17.  -3.  Sibylla:  the 
prophecies  of  the  forged  "Sibylline  oracles"  were  accepted  liter- 
ally by  the  early  church.  -6.  discussurus:  discutere  is  used  in 
late  Latin  for  examinare.  -8.  regionum  =  orbis  terrartmt. 
-10.  natura:  sc.  stupebit.  -13.  Cf.  Revelation  20,  12.  -16.  Cf. 
Matt.  25,  31ff.  -26.  viae:  note  that  -ae  was  pronounced  like  -e. 
-28.  Cf.  John  4,  6.  -33.  Cf.  Matt.  25,  19  and  29-46.  -37.  Cf. 
Mark  16,  9.  -38.  Cf.  Luke  23,  39-43.  -43-45.  Cf.  Matt.  25,  31  fF. 
-49.  acclinis  =  humilis.  -50.  cor:  in  apposition  with  the  subject 
of  oro.  -contritum:  used  in  the  literal  sense.  -52-57.  Added 
later  to  meet  the  demands  of  the  ecclesiastical  service.  -52.  dies: 
sc.  erit. 


XYSTVS  BETVLIVS  AVGVSTANVS 

(1501-1554  A.  D.) 

Xystus  Betulius  (Sixt  Birck)  was  a  native  of  Augsburg, 
Bavaria,  where  he  later  became  the  head  of  the  St.  Anna 
Gymnasium.  He  was  a  distinguished  teacher  of  Greek  and  Latin, 
and  wrote  Latin  school-dramas  in  the  style  of  Plautus  and  Terence, 
based  on  biblical  subjects. 


62  A  SELECTION  OF  LATIN  VERSE 

167 

Blessed  is  the  Upright  Mait 

Metre:  A.  618,  a  (2) ;  I..  2720. 

This  selection  is  the  closing  chorus  of  the  Susanna,  the  plot  of 
which  was  based  on  the  well-known  story  in  the  Apocrypha.  It 
is  an  expanded  paraphrase  of  the  first  Psalm. 

1-4.  A  reminiscence  of  Horace;  cf.  78,  1-4.  -1.  synedriis:  a 
Greek  word  =  conffregationibus;  for  syntax  see  A.  432,  c;  B.  144, 
2;  L.  1421.  -3.  peccatorum  compitis:  cf.  Ps.  1,  1,  in  via  peccatorum 
non  stetit.  -5.  cathedras  pestilentiae:  cf.  Ps.  1,  1,  in  cathedra 
pestilentiae  non  sedit.  -7.  inficit  =  corrumpit.  -9.  legibus:  dat. 
-18.  sient:  for  the  form  see  A.  170,  b,  N.;  L.  841.  -23.  quod: 
A.  572;  B.  299,  1;  L.  1844,  1845.  -24.  pessumdabit:  sometimes 
printed  as  two  words.  -25.  Cf.  166,  43-45,  note;  a  touch  from 
the  New  Testament  to  enrich  the  Old.  -28.  Tartara:  note  here 
and  in  Africus,  v.  16,  the  odd  admixture  of  classical  allusions. 


INCERTVS  AVCTOR 
(Seventeenth  Century  of  our  Era) 

168 
The  Birth  of  the  Soul  from  the  Death  of  the  Body 

Metre:  rhymed  six-verse  stanzas  of  iambic  tripodies. 

This  poem  shows  a  mingling  in  a  deeply  emotional  way  of  three 
diverse  elements:  (1)  "I  am  sick  of  love;"  see  Song  of  Solomon, 
%  5;  (2)  the  legend  of  the  Phoenix,  the  fabulous  bird  that  rose 
to  new  life  from  its  own  ashes;  (3)  the  soul's  aspiration  after 
immortality;  the  soul,  longing  to  be  with  its  lover,  Christ,  dies 
on  the  funeral  pyre  of  the  body,  like  the  Phoenix,  and  rises  to 
heaven. 

1.  tandem  audita:  hiatus.  -2.  Sionis  filiae:  cf.  Cant.  (Song 
of  Solomon)  2,  7,  filiae  lerusalem;  Cant.  3,  11,  filiae  Sion.  For 
the  rhyme  see  166,  26,  note.  -3.  aegram:  cf.  Cant.  2,  5,  amore 
langueo.  -4.  dileoto:  the  reference  is  to  Christ;  cf.  Cant.  2,  3, 
dilectus  mens.     -7-12.  Cf.  Cant.  2,  5,  fulcite  me  floribus,  slipate 


NOTES  63 

me  malis.  -12.  liquesco  facibus:  the  transition  to  the  Phoenix 
legend;  cf.  116,  37,  and  note.  -26.  inducias  ==  t/idwiias.  -31-36. 
Note  the  climacteric  mingling  in  the  last  stanza  of  the  three 
elements  of  the  poem:  because  of  love  the  soul  rises  from  the 
sufferings  of  earth,  as  the  Phoenix  from  the  flames,  into 
immortality.  V  /*  xO  '  d- 


/» 


^Ze^^L^i^.cc^    /7-e*-e^^  .-c^ 


Mm  W 


/* 

"• 


A^l^e^^X^^    ^^     ^^ 


AT^it-^ 


^t 


,*,  'p 
LOS  ANGELES 

T   T  r-v  w-k    .    -^ 


CyCB.j^'<^^Ct^i 


_UC  SOUTHERN  REGIONAL  LIBRARY  FACILITY  * 


U  M  I  V  c  1  :>  n  y 


L  007  625  260  0 


AA    000  407  634    5  ^-/-  W 


PA 

2095 

S46 


